Từ kinh nghiệm quốc tế đến khát vọng kiến tạo kỳ tích sông Hồng
(PNTĐ) - Trên thế giới, nhiều thành phố lớn đã từng đối mặt với nghịch lý: những dòng sông chảy qua đô thị - vốn là tài sản tự nhiên quý giá - lại trở thành gánh nặng phát triển do ô nhiễm, quá tải hạ tầng và khai thác thiếu tầm nhìn. Tuy nhiên, bằng chiến lược dài hạn và quyết tâm cải tổ, không ít đô thị đã biến dòng sông thành động lực tăng trưởng, tái cấu trúc không gian và nâng tầm vị thế quốc tế.
Câu chuyện của Paris với sông Seine, London với sông Thames hay Seoul với sông Hàn cho thấy một điểm chung: thành công không đến từ việc chỉnh trang cảnh quan đơn thuần, mà bắt đầu từ thay đổi tư duy phát triển.
Theo KTS Trần Huy Ánh - Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, những dòng sông nổi tiếng hôm nay từng có giai đoạn ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống đô thị. Nhưng thay vì quay lưng, các thành phố đã lựa chọn “ứng xử lại” với dòng sông của mình, đặt sông vào trung tâm chiến lược phát triển dài hạn. Từ đó, mỗi dự án cải tạo sông không chỉ mang ý nghĩa môi trường, mà trở thành công cuộc tăng trưởng của cả một giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội.
Một ví dụ tiêu biểu là dự án Grand Paris Express. Đây không đơn thuần là dự án giao thông với hàng trăm kilômét đường metro, mà là chiến lược tái cấu trúc toàn bộ không gian đô thị vùng thủ đô Paris. Các tuyến đường sắt mới đi qua cả những khu vực thu nhập thấp, tạo điều kiện tiếp cận việc làm, dịch vụ và không gian công cộng. Cùng với đó là sự phát triển của nhà ở xã hội, hệ thống đi bộ, xe đạp, không gian xanh và các trung tâm dịch vụ mới.
Điểm đáng chú ý là nguồn lực triển khai dự án không hoàn toàn dựa vào ngân sách nhà nước mà huy động mạnh mẽ nguồn vốn xã hội, đặc biệt thông qua các công cụ tài chính xanh. Điều này cho thấy, khi một dự án được thiết kế hướng đến con người, hướng đến phát triển bền vững, nó có khả năng thu hút sự tham gia rộng rãi của các định chế tài chính và nhà đầu tư toàn cầu.
Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, việc phát triển sông Hồng của Hà Nội không thể chỉ dừng ở mục tiêu chỉnh trang bờ bãi hay mở rộng giao thông, mà cần được đặt trong chiến lược tổng thể về cấu trúc kinh tế, không gian sáng tạo và năng lực cạnh tranh đô thị. Sông Hồng phải trở thành trục động lực kết nối các khu vực, tái phân bổ dân cư và lao động, hình thành các cực tăng trưởng mới.
Trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động - từ biến đổi khí hậu, cạnh tranh địa chính trị đến chuyển dịch chuỗi cung ứng - những đô thị nào xây dựng được kịch bản phát triển bền vững, hài hòa giữa con người với thiên nhiên, giữa kinh tế với văn hóa, sẽ có lợi thế dài hạn. Các dự án phát triển đô thị ven sông, nếu được hoạch định bài bản, có thể trở thành “nam châm” thu hút nguồn lực trong nước và quốc tế.
Đối với Hà Nội, sông Hồng không chỉ là dòng sông lịch sử gắn với tiến trình hình thành Thăng Long - Hà Nội, mà còn là không gian chiến lược mở rộng tương lai phát triển. Khi hình thành đại lộ cảnh quan ven sông, phát triển du lịch đường thủy, kinh tế ban đêm, dịch vụ tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo dọc hai bờ, Thủ đô có cơ hội định hình một cấu trúc đô thị mới - hiện đại, đa chức năng và có tính cạnh tranh cao.
Quan trọng hơn, việc kiến tạo kỳ tích sông Hồng có thể góp phần củng cố niềm tin phát triển. Một dự án mang tầm vóc biểu tượng, được triển khai với quyết tâm chính trị và sự đồng thuận xã hội cao, sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, khơi thông các nguồn lực đang còn tiềm ẩn trong xã hội.
Thực tiễn quốc tế cho thấy, những thành phố thành công không phải là những nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất, mà là những nơi biết biến tài sản tự nhiên thành chiến lược phát triển dài hạn. Nếu được quy hoạch và vận hành bằng tầm nhìn đủ rộng, sông Hồng hoàn toàn có thể trở thành “trục xương sống” mới của Thủ đô - nơi hội tụ kinh tế, văn hóa, sáng tạo và tài chính.
Từ dòng sông lịch sử, sông Hồng có thể trở thành không gian kiến tạo tương lai, góp phần đưa Hà Nội tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao của khu vực.
