Cân bằng giữa “sức mạnh cứng” kinh tế và “sức mạnh mềm” văn hóa
(PNTĐ) - Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam không chỉ bổ sung hai trụ cột quan trọng, mà còn phản ánh một bước điều chỉnh lớn trong tư duy phát triển. Nếu Nghị quyết 79 nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước trong các lĩnh vực then chốt để bảo đảm tự chủ và ổn định, thì Nghị quyết 80 đặt văn hóa vào vị trí trung tâm của hệ giá trị phát triển - coi văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực.
Đất nước ta đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của khát vọng vươn mình mạnh mẽ, của yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường và khẳng định vị thế quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Ngay sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Trung ương đã ban hành hai Nghị quyết mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng: Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam. Hai Nghị quyết không chỉ bổ sung cho nhau trong cấu trúc phát triển mới của đất nước, mà còn định hình rõ hai trụ cột nền tảng - kinh tế và văn hóa trong tiến trình phát triển nhanh và bền vững.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện hai Nghị quyết được tổ chức vào ngày 25/2 vừa qua, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu: Kinh tế nhà nước phải thực sự trở thành “điểm tựa quốc gia”, chiếm lĩnh những cao điểm chiến lược của nền kinh tế, giữ vai trò dẫn dắt, kiến tạo và bảo đảm ổn định vĩ mô. Đồng thời, văn hóa phải thực sự “soi đường cho quốc dân đi”, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia - tạo động lực cho phát triển nhanh, hài hòa và bền vững. Đây không chỉ là định hướng chính sách, mà là tầm nhìn chiến lược cho tương lai đất nước trong nhiều thập niên tới.
Một bên là nền tảng vật chất - bảo đảm thế và lực cho quốc gia. Một bên là nền tảng tinh thần - bồi đắp niềm tin, bản lĩnh và bản sắc dân tộc. Kinh tế và văn hóa hòa quyện, nâng đỡ lẫn nhau, tạo thành sức mạnh tổng hợp của quốc gia trong thời đại mới. Với vai trò là Thủ đô - trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa của cả nước, Hà Nội đang thể hiện tinh thần gương mẫu, tiên phong trong quán triệt sớm, cụ thể hóa nhanh và triển khai quyết liệt các Nghị quyết của Trung ương, đưa chủ trương của Đảng vào thực tiễn đời sống.
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Hà Nội là nơi hội tụ rất nhiều nguồn lực về văn hóa, kinh tế và đây là lợi thế tuyệt đối của Hà Nội. Việc ban hành hai nghị quyết lần này mở ra những không gian mới để Hà Nội có thể phát huy tốt hơn các lợi thế của mình.
Thứ nhất, điều này giúp giải quyết vấn đề làm thế nào để biến lợi thế tiềm năng thành động lực và nguồn lực phát triển thực sự. Thứ hai là gắn với một vấn đề quan trọng hơn, đó là sứ mệnh của Hà Nội.
“Hà Nội không giống như những địa phương khác. Vì vậy, hai nghị quyết này mang tính chất khai mở không chỉ cho riêng Hà Nội mà cho cả nền kinh tế. Đối với Hà Nội, việc triển khai các nghị quyết này cần được thực hiện như một hình mẫu. Điều đó vừa tạo động lực để Hà Nội phát huy vai trò là trung tâm kinh tế, trung tâm văn hóa mạnh nhất của cả nước, vừa tạo ra sức thúc đẩy lớn cho nền kinh tế nói chung".
Chuyên gia Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh, điểm rất đáng chú ý nữa là vai trò của văn hóa trong giai đoạn phát triển mới. Văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần được đóng góp vào phát triển, mà còn là yếu tố giúp phát hiện và phát huy con người như một nguồn lực phát triển.
“Trước đây, chúng ta thường thiên về bảo tồn. Nhưng nếu chỉ bảo tồn một cách thụ động thì nhiều giá trị có thể bị mai một. Muốn bảo tồn hiệu quả thì phải gắn với sáng tạo và phát triển. Văn hóa phải trở thành nguồn lực tạo ra giá trị mới.
Trong thời đại ngày nay, con người chính là trung tâm của phát triển. Khi văn hóa và con người được đặt vào đúng vị trí trong khung chiến lược phát triển, chúng sẽ nâng tầm toàn bộ hệ thống chính sách” - Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội nhận xét.
“Trước đây, mỗi nghị quyết đứng riêng lẻ, dù rất đúng nhưng đôi khi khó đi vào cuộc sống. Còn khi đặt trong một tổng thể đồng bộ như hiện nay, khả năng thực thi và cộng hưởng sẽ mạnh hơn rất nhiều. Đối với Hà Nội, nếu tận dụng tốt những lợi thế đặc biệt của mình trong bối cảnh này, Thủ đô hoàn toàn có thể tạo ra những bước phát triển rất lớn”, chuyên gia Bùi Hoài Sơn khẳng định.
