Hà Nội tìm lời giải phát triển từ liên kết văn hóa và đổi mới sáng tạo
(PNTĐ) - Trong bối cảnh Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao về chuyển đổi số, kinh tế tri thức và nâng cao chất lượng sống đô thị, việc hoàn thiện các thiết chế điều phối đổi mới sáng tạo trở thành yêu cầu đặt ra từ thực tiễn. Ngày 26/2, Ủy ban nhân dân thành phố công bố thành lập Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội, bổ sung một cấu phần trong hệ sinh thái khoa học - công nghệ và khởi nghiệp của Thủ đô.
Hà Nội được biết đến là đô thị có chiều sâu lịch sử và bản sắc văn hóa đặc thù. Không gian 36 phố phường, hệ thống di tích, hồ nước, làng nghề truyền thống, ẩm thực đặc trưng… tạo nên nền tảng giá trị phong phú, vừa mang tính biểu tượng, vừa có tiềm năng phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trong điều kiện cạnh tranh đô thị ngày càng gia tăng, lợi thế văn hóa không tự động chuyển hóa thành động lực tăng trưởng. Vấn đề đặt ra không chỉ là bảo tồn, mà là tổ chức, vận hành và khai thác giá trị văn hóa trong cấu trúc kinh tế hiện đại.
Trao đổi về vấn đề này, TS Đinh Việt Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia nhấn mạnh: “Văn hóa tự thân là giá trị bền vững, nhưng muốn trở thành động lực phát triển thì phải đặt trong câu chuyện công nghiệp và quản trị.” Theo ông, Hà Nội có nguồn “vốn văn hóa” đặc biệt hiếm có, song thách thức nằm ở khả năng chuyển hóa các giá trị vô hình thành sản phẩm cụ thể có sức cạnh tranh trên thị trường.
Từ góc nhìn hệ sinh thái khởi nghiệp, TS Đinh Việt Hòa nhận định cần nhìn du lịch và công nghiệp văn hóa như một chuỗi giá trị liên ngành, thay vì một lĩnh vực dịch vụ đơn lẻ. “Du lịch không chỉ là tham quan, mà là tổng hòa của hạ tầng, ẩm thực, lưu trú, giải trí, công nghệ và cả kinh tế ban đêm. Nếu không tổ chức được chuỗi giá trị này một cách đồng bộ, rất khó tạo ra bước phát triển bền vững,” ông nhận định.
Đề cập đến khả năng ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực văn hóa, ông cho rằng công nghệ có thể đóng vai trò hỗ trợ quảng bá và mở rộng không gian tiếp cận các sản phẩm đặc trưng của Thủ đô. Theo đó, Hà Nội có thể phát triển các sản phẩm nội dung số như trò chơi điện tử khai thác chất liệu lịch sử - di sản, hoạt hình, phim ảnh hoặc các hình thức truyền thông số gắn với ẩm thực, không gian phố cổ và đời sống đô thị.
Những sản phẩm này không thay thế trải nghiệm thực tế, nhưng có thể tạo sự tò mò, khơi gợi nhu cầu và góp phần định vị hình ảnh đô thị sáng tạo. Ông đồng thời lưu ý, đổi mới sáng tạo không thể tách rời thực tiễn. Công nghệ có thể hỗ trợ quảng bá, chuẩn hóa và nâng cao giá trị sản phẩm văn hóa, nhưng cốt lõi vẫn là tổ chức lại nguồn lực và tạo điều kiện để thị trường vận hành minh bạch, hiệu quả.”
Thực tế cho thấy, nhiều thành phố trên thế giới đã khai thác mô hình phát triển dựa trên công nghiệp văn hóa. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc thường được nhắc đến khi các sản phẩm văn hóa đại chúng như K-pop, điện ảnh hay ẩm thực góp phần định hình hình ảnh quốc gia, qua đó tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư và thương mại của các tập đoàn lớn như Samsung. Điểm chung của các mô hình này là sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách, công nghệ và thị trường, trong đó văn hóa được xem là nền tảng tạo nên “quyền lực mềm” cho quốc gia và đô thị.
Thực tiễn trong nước cũng cho thấy dư địa phát triển của công nghiệp văn hóa khi được tổ chức chuyên nghiệp. TS Đinh Việt Hòa dẫn ví dụ về các show biểu diễn ca nhạc quy mô lớn, của nghệ sĩ trong và ngoài nước… tổ chức tại Hà Nội thời gian qua, để minh họa cho khả năng tạo nguồn thu khi chuỗi giá trị được vận hành bài bản. Theo ông, đây không chỉ là hoạt động văn hóa đơn lẻ mà còn mở ra không gian cho các mô hình khởi nghiệp trong lĩnh vực sáng tạo nội dung, công nghệ tổ chức và phân phối dịch vụ.
Việc thành lập CTCP Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội bổ sung thêm một đầu mối trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô. Theo thông tin công bố, đơn vị thực hiện các chức năng tham mưu, đề xuất chính sách liên quan đến đổi mới sáng tạo; hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp và phát triển dự án; đồng thời kết nối cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà đầu tư.
Đáng chú ý, trong bối cảnh Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức về quản lý đô thị, hạ tầng, môi trường và chất lượng dịch vụ công, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển doanh nghiệp công nghệ, mà còn tạo không gian thử nghiệm các giải pháp mới trước khi nhân rộng. Việc hình thành một đầu mối điều phối, kết nối dữ liệu, chính sách và thị trường được xem là hướng đi nhằm giảm sự phân tán nguồn lực, nâng cao hiệu quả triển khai các sáng kiến đổi mới sáng tạo.
Ở góc nhìn chuyên gia, một trung tâm đổi mới sáng tạo trong đô thị lớn không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, mà còn góp phần tổ chức môi trường thử nghiệm cho các giải pháp công nghệ phục vụ quản trị đô thị và đời sống người dân. TS Đinh Việt Hòa cho rằng: Đổi mới sáng tạo không thể tách rời thực tiễn. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng cơ chế tổ chức và vận hành phù hợp.
Hà Nội đang đặt mục tiêu phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số song hành với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa. Trong tiến trình đó, việc kết nối văn hóa với công nghệ, tổ chức lại chuỗi giá trị du lịch - sáng tạo và hoàn thiện cơ chế điều phối được xem là những bước đi cần thiết.
Phát triển đô thị hiện đại không chỉ là câu chuyện của hạ tầng và tăng trưởng, mà còn là bài toán cân bằng giữa di sản và sáng tạo. Trong quá trình này, CTCP Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội được xem là một cấu phần trong nỗ lực hoàn thiện thiết chế điều phối đổi mới sáng tạo, góp phần tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.
