Ra mắt cuốn sách là “kho tư liệu đồ sộ” về Lan hài Việt Nam
(PNTĐ) - Tác giả Chu Xuân Cảnh, một trong những diễn giả nổi tiếng trên thế giới về Lan Hài trong tự nhiên, vừa ra mắt cuốn sách song ngữ “Lan hài Việt Nam – Vẻ đẹp quyến rũ của tự nhiên”. Đây là cuốn sách đầu tiên dành toàn bộ nội dung chỉ nói về Lan Hài ở Việt Nam, một công trình nghiên cứu suốt 12 năm của tác giả được đánh giá là kho tư liệu đồ sộ mà không một tác giả nào ở Việt Nam nghiên cứu về Lan Hài có được.
500 trang sách và hàng ngàn bức ảnh Lan Hài tác giả tự chụp
“Lan hài Việt Nam – Vẻ đẹp quyến rũ của tự nhiên” của tác giả Chu Xuân Cảnh nặng gần 3kg, in công phu với 500 trang và hàng nghìn hình ảnh Lan Hài do tác giả tự thực hiện. Việt Nam có gần 1.500 loài lan đã được ghi nhận và ngày càng có nhiều loài mới được phát hiện. Trong những năm qua, tác giả Chu Xuân Cảnh đã cùng các cộng sự phát hiện và công bố nhiều loài lan mới và nhiều loài ghi nhận mới tại Việt Nam.
Tính đến thời điểm hiện tại, Lan Hài ở Việt Nam có 23 loài nguyên chủng và 11 loài lai tự nhiên thuộc 2 chi Paphiopedilum và Cypripedium đã được ghi nhận, đó là những con số để khẳng định sự đa dạng của Lan Hài ở Việt Nam được xếp vào hàng nhất nhì trong khu vực. Tuy nhiên trong những năm gần đây, sự ưa chuộng và mong muốn sở hữu vẻ đẹp của Lan Hài cũng như việc xâm lấn đất rừng đã làm cho rất nhiều loài đã và đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng.
Hệ lan của Việt Nam rất phong phú, tuy nhiên các tài liệu về lan ở Việt Nam lại rất hạn chế đặc biệt là đối với Lan Hài. Cuốn sách gần đây nhất viết về Lan Hài mang tên Lan Hài Việt Nam - Với phần giới thiệu về hệ thực vật Việt Nam được xuất bản vào năm 2004, cách đây đúng 20 năm.
Cuốn sách “Lan hài Việt Nam – Vẻ đẹp quyến rũ của tự nhiên” được cho là cuốn sách công phu nhất về Lan Hài Việt Nam mang đến cho độc giả những thông tin cơ bản về tất cả các loài Lan Hài ở Việt Nam như mô tả về đặc điểm sinh học, môi trường sống trong tự nhiên. Đặc biệt, cuốn sách như một lăng kính vạn hoa phản chiếu hàng ngàn cung bậc sắc màu của các loài Lan Hài. Qua lăng kính này, tác giả mong muốn giới thiệu với bạn đọc và những người yêu Lan Hài vẻ đẹp của mỗi loài trong trong chính môi trường sống nguyên sơ của chúng.
Nội dung thể hiện trong cuốn sách là kết quả của quá trình nghiên cứu và ghi nhận của tác giả, có thể sẽ có những khác biệt với kết quả nghiên cứu của những tác giả khác. Mở cuốn sách ra, độc giả có thể thấy được niềm đam mê, tâm huyết của tác giả đối với Lan Hài của Việt Nam. Mỗi trang sách, hình ảnh là kết quả của một hành trình dài, đầy trải nghiệm đáng nhớ qua các vùng miền dọc Nam Bắc của dải đất hình chữ S trong suốt 12 năm liên tục để quan sát, ghi chép, chụp ảnh.
Tình yêu hoa lan kỳ lạ
Tác giả Chu Xuân Cảnh chia sẻ, anh “phải lòng” hoa lan từ khi còn nhỏ: “Tôi yêu hoa lan từ nhỏ, từ những năm học lớp 5, lớp 6. Ngày đó, ở các gia đình xung quanh và quen biết, cứ thấy nhà ai có lan là tôi lại xin vài nhánh về trồng, dù chẳng biết tên chúng là gì. Chỉ đơn giản là thích. Niềm đam mê ấy cứ lớn dần theo năm tháng.
Nhiều người hỏi tôi: “Tại sao lại “phải lòng” hoa lan, mà không phải thứ gì khác?”.
Thật khó để trả lời, vì mỗi người có một sở thích riêng, có lẽ trời sinh ra thế. Có người mê sách, người thích sưu tầm gốm, có người yêu hoa hồng… còn tôi, tôi yêu lan. Và đặc biệt là lan rừng Việt Nam – những loài lan thuần chủng, không phải lan lai.
Thời học sinh, tôi chỉ trồng vài giò lan nhỏ quanh nhà. Đến khi đi làm, thời gian dành cho lan càng ít hơn. Nhưng rồi, năm 2005, khi lập gia đình, tôi có điều kiện để quay trở lại với đam mê, không chỉ trồng và sưu tầm, mà còn dành thời gian để đi rừng, ngắm và chụp ảnh hoa lan trong tự nhiên. Từ đó, hành trình của tôi bắt đầu... Mỗi năm, tôi đi hàng chục chuyến khám phá, nghiên cứu về các cánh rừng trên khắp lãnh thổ Việt Nam, để tìm và ghi nhận thông tin về các loài hoa lan. Nhưng việc nghiên cứu không hề dễ dàng.
10 năm đầu, tôi gặp rất nhiều khó khăn vì tài liệu tra cứu về lan ở Việt Nam vô cùng hiếm, chủ yếu là hình vẽ, rất ít ảnh thật. Vậy nên, tôi đã tự hỏi: Tại sao mình không tự làm một bộ tài liệu về hoa lan? Nhưng rồi tôi nhận ra, khối lượng thông tin quá lớn, không thể làm tất cả cùng một lúc. Và thế là, tôi quyết định bắt đầu với một nhóm lan đặc biệt – Lan Hài, bởi đây là loài tôi yêu thích nhất, cũng là loài được thế giới quan tâm nhiều nhất.
Trong suốt những năm tháng ấy, tôi đã ghi lại vô số tư liệu về Lan Hài, những bức ảnh mà mọi người thấy đẹp trên Facebook và mạng xã hội nói chung, nhưng ít ai biết rằng để có được chúng, tôi đã trải qua những hành trình đầy gian nan. Có những chuyến đi bắt đầu từ 2-3 giờ sáng, chạy xe hàng trăm cây số, rồi lội rừng hàng giờ đồng hồ chỉ để chụp vài tấm ảnh. Đôi khi, tôi phải đu dây, bò men theo vách đá để tiếp cận hoa. Cũng có lần ngã vỡ cả máy ảnh, có lần đá trượt khi leo núi, hiểm hoạ cận kề, và những lần đối mặt với rắn độc trong rừng…
Nhưng rồi, điều gì đến cũng phải đến… Tôi quyết định biến tất cả những tư liệu mình có thành một cuốn sách. Ý tưởng ấy có từ lâu, nhưng việc thực hiện thì kéo dài suốt hơn 5 năm. Đến nay mới hoàn thành”
Cũng theo tác giả Chu Xuân Cảnh, Việt Nam được biết đến là một trong những quốc gia trong khu vực có hệ lan phong phú vào bậc nhất và đặc biệt là Lan Hài, điều đó cũng đồng nghĩa với việc hệ sinh thái của Việt Nam tại nhiều khu vực còn được gìn giữ tốt. Lan là một trong những loài thực vật khá nhạy cảm với môi trường do vậy nó cũng là loài chỉ thị nói lên hệ sinh thái khu vực có lan còn giữ được sự phong phú. Nơi nào có Lan - nơi đó có môi trường tự nhiên tốt. Niềm đam mê nghiên cứu lan của tác giả còn chuyên chở thông điệp, mong muốn gắn kết mọi người khắp nơi trên thế giới với nhau để hiểu và bảo tồn lan được tốt hơn.
Với niềm đam mê đặc biệt với Lan hài, Chu Xuân Cảnh đã tìm mọi cách để tiếp cận được tất cả các loài Lan Hài ở Việt Nam để ghi nhận các thông tin về loài đó trong tự nhiên cũng như chụp ảnh tất cả các loài Lan Hài nở hoa trong môi trường sống của chúng. Cuốn sách này là kết quả của quá trình thu thập thông tin và hình ảnh của các loài Lan hài của Việt Nam nở trong tự nhiên diễn ra trong 12 năm. Đặc biệt có một loài mang tên Lan Hài Xuân Cảnh đã được chính anh phát hiện vào năm 2009, được mô tả và công bố loài mới trên tạp chí của Hiệp hội Lan Hoa Kỳ vào tháng 5 năm 2010 (Paphiopedilum canhii là tên loài - được đặt theo tên của người phát hiện và công bố loài mới).
Chu Xuân Cảnh cũng được biết đến là một trong những diễn giả nổi tiếng trên thế giới về Lan Hài trong tự nhiên. Anh đã được mời thuyết trình về chủ đề “Lan Hài của Việt Nam trong tự nhiên” tại rất nhiều hội nghị Quốc tế cũng như các hội thảo chuyên đề do các Hiệp hội Lan Hài của nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Anh, Nam Phi, Đài Loan… tổ chức.
GS.TSKH Trần Duy Quý – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hợp tác Khoa học Kỹ thuật Châu Á – Thái Bình Dương kiêm Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Kinh doanh Hoa lan Việt Nam cũng đánh giá cao sự công phu của ấn phẩm: “Trong vòng 12 năm, Chu Xuân Cảnh đã có được một kho tư liệu đồ sộ mà không một tác giả nào ở Việt Nam nghiên cứu về Lan Hài có được. Lễ ra mắt Lan Hài Việt Nam - Vẻ đẹp quyến rũ của tự nhiên là một sự kiện khoa học trọng đại của năm 2025 và tác giả cuốn sách xứng đáng là nhà khoa học xuất sắc trong lĩnh vực nghiên cứu Lan Hài Việt Nam.”
