Báo PNTĐ giới thiệu một số điểm mới sẽ được thực thi trong thời gian tới.
Cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo
Những quy định về điều kiện mang thai hộ (MTH), quyền và nghĩa vụ của bên MTH, bên nhờ MTH; vấn đề giải quyết tranh chấp liên quan đến MTH; xử lý vi phạm; vấn đề xác định cha, mẹ, con trong lĩnh vực này được luật hóa rất chặt chẽ như: việc MTH vì mục đích nhân đạo phải thực hiện trên cơ sở tự nguyện của các bên và được lập thành văn bản. Người được nhờ MTH là người thân thích cùng hàng bên vợ hoặc bên chồng nhờ MTH. Quyền và nghĩa vụ của bên nhờ MTH đối với con phát sinh kể từ thời điểm con được sinh ra. Người mẹ nhờ mang thai hộ được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về lao động và bảo hiểm xã hội từ thời điểm nhận con cho đến khi con đủ 6 tháng tuổi…  |
Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo đã có hiệu lực trong luật mới. (Minh họa sưu tầm) |
Bạo lực gia đình trở thành căn cứ để ly hôn
Nếu như ở luật cũ, bạo hành gia đình không được xem xét để làm căn cứ ly hôn thì ở luật sửa đổi lần này đã công nhận điều đó. Cụ thể, Điều 57 quy định về đơn phương ly hôn như sau: khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại tòa án không thành thì tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Những vi phạm khác, mâu thuẫn, xung đột, bất đồng khác trong đời sống vợ chồng, thì phải có cơ sở nhận định chung rằng tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được thì mới giải quyết cho ly hôn.Ghi nhận công việc nội trợ như lao động có thu nhập
Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con khi phân chia tài sản ly hôn, luật mới quy định công việc nội trợ và các công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được xem như là một dạng lao động có thu nhập. Đây được xem là quy định mang lại niềm vui cho bộ phận phụ nữ ở nhà nội trợ vì từ nay sự hi sinh cho gia đình của họ đã được ghi nhận và đảm bảo quyền lợi cụ thể trong luật.Hạ độ tuổi hỏi ý kiến trẻ trước tòa
Luật mới quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn, vợ chồng thỏa thuận người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con. Trường hợp không thỏa thuận được thì tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi, căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên (luật cũ 9 tuổi) thì phải xem xét nguyện vọng của con. Bổ sung thêm chế độ tài sản vợ chồng theo thỏa thuận
Từ nay vợ chồng có quyền lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận. Cụ thể, quy định về thỏa thuận xác lập chế độ tài sản vợ chồng như sau: Trong trường hợp hai bên kết hôn lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận thì thỏa thuận này phải được lập trước khi kết hôn, bằng hình thức văn bản có công chức hoặc chứng thực. Chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận được xác lập kể từ ngày đăng ký kết hôn. Nội dung cơ bản bao gồm: Tài sản được xác định là tài sản chung, tài sản riêng của vợ, chồng. Quyền, nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài sản chung, tài sản riêng và giao dịch có liên quân. Tài sản để đảm bảo nhu cầu thiết yếu của gia đình. Điều kiện và thủ tục, nguyên tắc phân chia tài sản khi chấm dứt chế độ tài sản… Vợ, chồng có quyền sửa đổi, bổ sung thỏa thuận về chế độ tài sản…
Giải quyết quan hệ tài sản đối với hôn nhân không đăng ký kết hôn
Luật mới quy định quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên. Trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết theo quy định của Bộ luật Dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Việc giải quyết quan hệ tài sản phải đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con.Bỏ quy định cấm kết hôn đồng giới nhưng không thừa nhận hôn nhân đồng giới
Luật sửa đổi mới đã bỏ quy định “cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính” của luật cũ. Tuy nhiên, luật sửa đổi mới cũng không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính. Như vậy, người đồng giới sẽ không bị cấm kết hôn nhưng hôn nhân đồng giới đó sẽ không được pháp luật công nhận và bảo vệ khi có tranh chấp xảy ra.Bổ sung thêm đối tượng được yêu cầu giải quyết ly hôn
Trước đây, chỉ có vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng mới có quyền yêu cầu tòa án giải quyết ly hôn nhưng từ ngày 1/1/2015, cha, mẹ, người thân thích cũng có thể yêu cầu tòa án giải quyết ly hôn trong trường hợp: một bên vợ, chồng bị bệnh tâm thần hoặc mắc những bệnh mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình; đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng sức khỏe, tinh thần của họ. Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.Quy lỗi bồi thường khi ly hôn
Luật sửa đổi mới bổ sung thêm quy định về nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn. Theo đó, tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn được chia đôi nhưng sẽ tính thêm yếu tố lỗi của một bên vi phạm quyền và nghĩa vụ vợ chồng. Như vậy, đối với các trường hợp một bên vợ, chồng có hành vi ngoại tình, vi phạm chế độ một vợ một chồng, cờ bạc, rượu chè, gây bạo lực gia đình, gây nợ nần… sẽ được tòa án xem xét trong việc phân chia tài sản. Người nào có lỗi, lỗi nhiều hơn sẽ nhận được tài sản ít hơn.Bổ sung thêm nghĩa vụ cấp dưỡng giữa cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột
Trong luật mới sẽ có thêm quy định về cấp dưỡng đối với cô, dì, chú, cậu, bác ruột không sống chung với cháu ruột có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cháu trong trường hợp cháu chưa thành niên hoặc cháu đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình mà không có người khác cấp dưỡng theo quy định của luật này; cháu đã thành niên không sống cùng cô, dì, chú, cậu, bác ruột có nghĩa vụ cấp dưỡng không có khả năng lao động, không có tài sản riêng để tự nuôi mình mà không có người khác cấp dưỡng theo quy định của luật này.
Luật HN&GĐ sửa đổi năm 2014 còn thêm quy định mới về vấn đề con do người vợ mang thai trong thời kỳ hôn nhân, áp dụng tập quán trong hôn nhân, nâng độ tuổi kết hôn, quy trách nhiệm ghi chú trong việc ly hôn,quyền có tài sản riêng và quản lý tài sản riêng của con…Hạ Thi
