Băn khoăn với đề xuất nới lỏng quy định sinh con
PNTĐ-Trước thách thức già hóa dân số, chính sách nới sinh con đang được đề xuất, liệu có giải được bài toán trẻ hóa dân số?
Chính sách giảm sinh (tính từ năm 1979), phần nào giảm áp lực cho giáo dục, y tế, phát triển kinh tế... ở nước ta. Tuy nhiên, trước thách thức già hóa dân số, chính sách nới sinh con đang được đề xuất, liệu có giải được bài toán trẻ hóa dân số?
 |
| Chăm sóc trẻ sơ sinh tại BV Phụ sản Hà Nội |
Phương án điều chỉnh mức sinh
Theo số liệu của Bộ Y tế, mức sinh ở nước ta trong 11 năm qua luôn xoay quanh mức sinh thay thế (2,1 con/bà mẹ). Nhưng mức sinh này không đồng đều giữa các vùng, mà vùng càng nghèo lại càng sinh con nhiều, trong khi những khu vực có điều kiện kinh tế, sinh con ra có điều kiện nuôi dạy trẻ tốt hơn thì lại giảm sinh xuống mức quá thấp.
Bộ Y tế cho biết, đã đề xuất ba phương án điều chỉnh mức sinh. Cụ thể phương án 1: Duy trì mức sinh như hiện nay càng lâu càng tốt. Theo đó sẽ vận động mỗi cặp vợ chồng sinh 2 con mà không quy định thành luật với chính sách linh hoạt. Những địa phương đang sinh nhiều con (hơn 3 con) thì vận động sinh ít đi để có điều kiện nuôi dạy tốt hơn. Ngược lại những nơi tỷ lệ sinh thấp thì phải vận động nâng mức sinh lên.
Phương án 2: Tiếp tục chính sách sinh ít hơn 2 con, khẩu hiệu mỗi cặp vợ chồng sinh 1-2 con, nhằm tiếp tục giảm mức sinh, giảm tốc độ gia tăng dân số. Phương án 3: Cho sinh thoải mái, không vận động, không cấp phương tiện tránh thai miễn phí (hiện một nửa phương tiện tránh thai được cấp miễn phí).
Nên chọn phương án nào?
Hiện nước ta có khoảng 10,1 triệu người cao tuổi, chiếm 11% dân số. Chất lượng dân số cũng đối mặt với nhiều thách thức, như dân số trong độ tuổi lao động chiếm tỷ trọng lớn nhưng tỷ lệ tham gia lực lượng chưa cao, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động mới chiếm khoảng 78,8% dân số. Khoảng 70% dân số sống và khoảng 48% lao động đang làm việc ở khu vực nông nghiệp, nông thôn - khu vực tạo ra giá trị gia tăng thấp. TS Nguyễn Văn Tân - Phó Tổng Cục trưởng phụ trách Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình cho biết: Hệ quả dân số già đã hiện hữu ngay trước mắt như cấu trúc gia đình thay đổi, sinh ít con hơn và cũng ít quyền được lựa chọn chăm sóc hơn. Dịch vụ chăm sóc sức khỏe, tinh thần cho người cao tuổi ở nước ta chưa phát triển. Thời gian sống sau nghỉ hưu tăng lên, làm gia tăng áp lực lên hệ thống y tế và hệ thống trợ cấp lương hưu…
Tuy nhiên, lại có nhiều băn khoăn xung quanh chính sách nới mức sinh. Đó là liệu có xảy ra tình trạng bùng nổ dân số trở lại? Phía cơ quan quản lý, ông Nguyễn Văn Tân cho rằng, với định hướng không tiếp tục thực hiện giảm sinh mà thay bằng duy trì mức sinh thay thế vững chắc, đến năm 2030 quy mô dân số Việt Nam ở mức 104 triệu người, đến năm 2049 ổn định ở 113-115 triệu người. Hiện nay Việt Nam có 94 triệu dân, trung bình mỗi năm tăng thêm 850.000 - 900.000 người. “Chúng tôi đã khảo sát trên Internet với hơn 700.000 người, 73% trong số này mong muốn có 2 con, 8,3% mong có 1 con, 9,3% mong có 3 con, trên 8% mong có nhiều hơn 3 con”, ông Tân nói. Với kết quả khảo sát như trên, ông Tân cho rằng mức sinh sẽ không tăng mạnh sau khi nới, thay đổi chính sách dân số.
TS Nguyễn Quốc Anh - nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Thông tin và Dữ liệu (Tổng cục DS-KHHGĐ) thì bày tỏ quan điểm: “Tôi ủng hộ phương án 1. Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế 2,1 con (số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ) - đây là mức lý tưởng nhưng chưa thật sự ổn định. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (15-49 tuổi) sẽ đạt cực đại vào năm 2020-2025 (khoảng 25-26 triệu). Việt Nam chưa thể thả lỏng chính sách dân số”. Cũng theo TS Quốc Anh, dân số là mẫu số của phát triển KT-XH. Chất lượng sống không thể tăng lên nếu chúng ta để mẫu số “tăng lên”, trong khi tử số là phát triển KT-XH không tăng tương xứng.
Hữu Bằng
