Kiên quyết không để rác “bao vây” đô thị
(PNTĐ) - Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội nhận định, Thành phố đang đối mặt với khối lượng chất thải lớn và có xu hướng tăng nhanh trong những năm tới. Dự báo đến năm 2030, tổng lượng rác sinh hoạt sẽ tăng lên khoảng 11.000 tấn/ngày.
Khối lượng chất thải tăng, áp lực xử lý lớn
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chất thải rắn xây dựng hiện khoảng 2.100 tấn/ngày, dự báo lên 2.800 tấn/ngày vào 2030 và có thể tăng nhanh hơn nữa do nhiều công trình lớn được triển khai. Chất thải y tế phát sinh khoảng 90 tấn/ngày (trong đó chất thải nguy hại khoảng 8,45 tấn/ngày), dự kiến tăng lên 150 tấn/ngày vào 2030.
Chất thải rắn công nghiệp hiện khoảng 870 tấn/ngày, dự báo tăng lên 1.700 tấn/ngày đến 2030. Các loại bùn, phân bùn và tro xỉ sau đốt rác cũng đang tạo áp lực lớn lên hệ thống tiếp nhận.
Thành phố đã và đang tăng cường đầu tư, huy động xã hội hóa để hoàn thiện chuỗi tiếp nhận - xử lý. Hai nhà máy đốt rác phát điện hiện vận hành ổn định và tiếp nhận phần lớn rác: Nhà máy điện rác Sóc Sơn (vận hành từ 5/2024) tiếp nhận tối đa 5.000 tấn/ngày, phát điện 90 MW; Nhà máy điện rác Seraphin (vận hành từ 5/2025) tiếp nhận tối đa 2.250 tấn/ngày, phát điện 37 MW. Nhờ đó, năm 2025 tỷ lệ chôn lấp trực tiếp chất thải rắn sinh hoạt đã giảm dưới 20%.
Để đạt mục tiêu đến 2030 giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 10% và hướng tới xử lý toàn bộ lượng rác phát sinh, Thành phố triển khai kêu gọi đầu tư, mở rộng năng lực với các dự án. Cụ thể, Nhà máy xử lý rác Châu Can (Phú Xuyên) công suất khoảng 1.000 tấn/ngày; Nhà máy Núi Thoong (Chương Mỹ) dự kiến điều chỉnh công suất lên 2.000 tấn/ngày; Dự án PPP cải tạo môi trường và đốt rác phát điện Hà Nội công suất 2.250 tấn/ngày (xử lý rác) và 150 tấn/ngày (bùn), phát điện 60 MW, dự kiến vận hành năm 2029…
Với chất thải xây dựng, Thành phố đã phê duyệt Đề án quản lý CTXD giai đoạn đến 2030 và đang xây dựng mạng lưới bãi tập kết, thu gom: Đầu tư 3 bãi tại Tiến Thắng, Dục Tú, X16B (Hồng Vân) và hoàn thiện các vị trí xử lý, tái chế như Chương Dương, Thư Lâm, Tam Thuấn, theo quy hoạch 26 bãi đổ chất thải xây dựng đã được Chính phủ phê duyệt.
Đối với chất thải y tế, Khu xử lý Cầu Diễn hiện có công suất xử lý tổng 200 tấn/ngày, trong đó đốt rác y tế nguy hại khoảng 15 tấn/ngày, đáp ứng nhu cầu đến 2030. Với chất thải công nghiệp nguy hại, tỷ lệ xử lý đạt trên 99%, do 44 chủ xử lý được cấp phép.
Phân loại, đổi mới thu gom và phân cấp quản lý
Phân loại rác tại nguồn được đẩy mạnh thông qua mô hình thí điểm ở 5 quận nội thành là: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Nam Từ Liêm. Kết quả bước đầu ghi nhận 380.114,7kg rác tái chế thu gom và gần 160 tấn rác cồng kềnh; lượng rác phải vận chuyển về khu xử lý giảm, ví dụ quận Hoàn Kiếm giảm 2-2,8%.
Về phương thức thu gom, Thành phố chuyển hướng sang thu gom cơ giới để giảm điểm cẩu rác, hạn chế ùn tắc giao thông và sử dụng xe kín khít thay cho xe hở; đồng thời tăng cường quét hút, rửa đường, phun sương dập bụi.
UBND Thành phố đã ban hành điều chỉnh phân cấp quản lý và chỉ đạo bàn giao nguyên trạng quản lý duy trì vệ sinh môi trường cho UBND các xã, phường để thực hiện từ 1/12/2025, chuẩn bị lựa chọn đơn vị duy trì từ 1/1/2026. Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Tài chính hoàn thiện hồ sơ, điều chỉnh hệ số tiền lương cho người lao động duy trì vệ sinh môi trường và ban hành giá tối đa dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý.
Về không khí, Thành phố đã ban hành Kế hoạch quản lý chất lượng không khí đến 2030 và đang điều chỉnh, hoàn thiện chính sách để phù hợp với Kế hoạch hành động quốc gia và chỉ đạo Trung ương. Sở sẽ xây dựng đề án triển khai vùng phát thải thấp (dự kiến ban hành đầu năm 2026), đề xuất lộ trình thí điểm trong vành đai 1 từ 1/7/2026, mở rộng vào các vành đai khác theo lộ trình phù hợp.
Ngay trong tháng 11-12/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ bàn giao công tác thu gom cho UBND xã, phường; tiếp tục kiểm tra, giám sát vận hành các khu xử lý tập trung và nhà máy đốt rác; hoàn thiện quy định quản lý chất thải rắn; xây dựng và triển khai đề án vùng phát thải thấp.
