Tăng tuổi nghỉ hưu: Việc không thể đừng, vẫn cần thận trọng
PNTĐ-Vừa qua, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cùng có kiến nghị tăng tuổi nghỉ hưu cho người LĐ thêm tối đa 5 năm.
Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa kiến nghị tăng tuổi nghỉ hưu cho người LĐ thêm tối đa 5 năm (từ 60 lên 62 tuổi đối với nam và từ 55 lên 58 tuổi đối với nữ). Thông tin này sau khi công bố rộng rãi đã ngay lập tức nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân, bởi đây là vấn đề rất nhạy cảm, có tác động đến từng người LĐ, từng gia đình và mọi mặt của đời sống xã hội.
 |
Không nên bàn đến việc tăng tuổi nghỉ hưu đối với các ngành nghề LĐ nặng nhọc, độc hại |
Việc không thể đừng
Đưa ra kiến nghị này, cả Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cùng dựa trên những phân tích về tình trạng già hóa dân số, tuổi thọ của người dân tăng cao trong khi tuổi nghỉ hưu lại thấp. Theo ông Trần Đình Liệu, Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam, tuổi nghỉ hưu ở nước ta theo quy định là 55 tuổi với nữ và 60 tuổi với nam, nhưng thực tế tuổi nghỉ hưu bình quân chỉ khoảng 54 tuổi (nam khoảng 55 tuổi, nữ gần 53 tuổi). Cá biệt, một bộ phận không nhỏ người LĐ (trên 50%) có xu hướng về hưu trước tuổi khiến thời gian hưởng lương hưu của họ kéo dài. Thực tế này đang “đe dọa” đến sự an toàn của quỹ BHXH, khiến quỹ mất cân đối chi trả trung bình cho 6 năm lương hưu của mỗi người dân.
“Tuổi nghỉ hưu (60 tuổi với nam và 55 tuổi với nữ) đã được duy trì từ năm 1960, khi đó tuổi thọ trung bình của người dân nước ta mới là 67 tuổi. Sau hơn 50 năm, tuổi thọ bình quân của người dân nước ta đã tăng lên 73 tuổi. Mỗi người LĐ trung bình có 19 năm hưởng lương hưu, trong khi theo tính toán quỹ BHXH thì chỉ còn duy trì được cho 13 năm, như vậy mất cân đối 6 năm” – ông Trần Đình Liệu nói.
Để bảo đảm an toàn chi trả cho quỹ BHXH, có 2 phương án: tăng tuổi nghỉ hưu hoặc tăng mức tiền đóng BHXH. Thế nhưng, phương án tăng tiền mức đóng BHXH trong thời điểm này là rất khó khả thi vì sẽ tác động trực tiếp đến đời sống người LĐ và doanh nghiệp. Do vậy, BHXH Việt Nam kiến nghị tăng tuổi nghỉ hưu theo tuổi thọ trung bình. Trước mắt, BHXH Việt Nam đề xuất thực hiện với một số nhóm đối tượng, ngành nghề.
Thận trọng khi thực hiện
Việc điều chỉnh một chính sách lớn, rất nhạy cảm được nhiều chuyên gia, các vị đại biểu Quốc hội và người dân quan tâm. Những quan điểm khác nhau đã được nêu lên, tựu trung có hai luồng ý kiến chính. Phía ủng hộ đưa ra lý lẽ tăng tuổi nghỉ hưu là để đảm bảo cân đối quỹ BHXH như đã nêu trên. Cái lý này không phải không đúng nếu hiểu bản chất của chính sách BHXH là đóng ít, hưởng nhiều, hưởng lâu, nên việc tăng tuổi nghỉ hưu rất quan trọng để đảm bảo cân bằng quỹ và đưa BHXH đi theo đúng nguyên tắc. Đó là “của để dành” của người LĐ hoạt động theo cơ chế đóng nhiều hưởng nhiều, đóng ít hưởng ít.
Luồng ý kiến không đồng tình với việc tăng tuổi hưu lo ngại việc kéo dài tuổi nghỉ hưu sẽ cản trở cơ hội việc làm của giới trẻ. Cung LĐ trên thị trường hiện đang lớn hơn cầu. Trong báo cáo của Chính phủ tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV cả nước có hơn 190.000 LĐ trình độ đại học trở lên đang thất nghiệp. Tăng tuổi nghỉ hưu có thể khiến biên chế nhà nước phình ra trong khi chúng ta đang theo đuổi mục tiêu giảm biên chế.
Trước vấn đề đang gây nhiều tranh cãi này, TS Nguyễn Hữu Dũng - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội cho rằng, rất cần thiết phải tính đến việc nâng tuổi nghỉ hưu nhưng đi kèm với đó phải có cơ chế linh hoạt để người LĐ có quyền lựa chọn nghỉ hưu sớm hay làm hết tuổi. Muốn ngăn chặn tình trạng “tham quyền, cố vị”, có thể hạn chế độ tuổi nhất định cho từng vị trí công việc, nếu quá tuổi, người LĐ vẫn còn đủ năng lực, chuyên môn, có thể qua hội đồng đánh giá để chuyển sang làm chuyên gia, cố vấn… chứ nhất định không được làm lãnh đạo.
Còn ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, tăng tuổi nghỉ hưu phải thực hiện song hành với việc thay đổi chính sách tuyển dụng và sử dụng cán bộ, công chức, viên chức. Lực lượng này đang có tới 2,8 triệu người và tiến tới phải chuyển các đơn vị sự nghiệp công sang tự chủ tự chịu trách nhiệm, Nhà nước chỉ khoán chi phí đầu ra còn các đơn vị phải tự cân đối để tuyển dụng, sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả nhất.
Ngoài ra, một điều kiện tiên quyết khi muốn tăng tuổi nghỉ hưu là cần phải tính toán kỹ nhiều phương diện như: sức khỏe của người LĐ, điều kiện kinh tế-xã hội của đất nước, thị trường lao động… “Đặc biệt, phải xem xét đối tượng nào điều chỉnh trước, đối tượng nào điều chỉnh sau, nâng bao nhiêu là hợp lý, để chúng ta đi trước đón đầu việc già hóa dân số... Tuy nhiên, theo tôi không bàn đến việc tăng tuổi nghỉ hưu đối với các ngành nghề LĐ nặng nhọc, độc hại; những ngành LĐ trực tiếp, LĐ vùng sâu, vùng xa; những người suy giảm khả năng LĐ. Nếu có, chỉ nên bàn tăng tuổi LĐ đối với ngành nghề có cải thiện môi trường làm việc…”, ông Lợi nêu ý kiến.
Hữu Hoàng
