"Loạn" giá vàng và diễn biến độc quyền

Thứ Sáu, 12/10/2012 01:35

Chia sẻ

PNTĐ-Thay vì những động thái “giải cứu” cụ thể, giới quản lý vẫn đang miệt mài cho chiến dịch quy đổi vàng miếng SJC, tiềm ẩn nguy cơ “độc quyền hóa” thương hiệu vàng này.

Thất bại kiểm soát giá và chênh lệch

Dù giá vàng thế giới được cho là tăng nhẹ nhưng những ngày qua giá vàng trong nước lại tăng đột biến, đỉnh điểm là gần 48,4 triệu đồng/lượng (tăng khoảng 600 nghìn đồng/lượng) ngày 5/10/2012. Tuy những ngày sau đó, giá vàng có dấu hiệu giảm xuống dưới 48 triệu đồng và trên 47 triệu đồng/lượng song chênh lệch so với giá thế giới vẫn ở mức gần 3 triệu đồng/lượng.

"Loạn" giá vàng và diễn biến độc quyền - ảnh 1

Cung khan - cầu lớn là nguyên nhân khiến giá vàng trong nước

luôn khó dự đoán

Bức tranh toàn cảnh của thị trường vàng hiện nay cho thấy sự bất cân xứng, như khi giá các loại vàng miếng phi SJC không nhiều biến động, thậm chí có lúc “trầm lắng” và có xu hướng bị cô lập thì “ông hoàng” SJC lại tăng mạnh và chêch lệch trở nên khó kiểm soát. Cao điểm như ngày 4/10/2012, các loại vàng miếng phi SJC gần như bị ép giá và thấp hơn so với vàng thương hiệu SJC từ 3 – 4 triệu đồng/lượng.

Thực tế cho thấy thị trường vàng trong nước thời gian qua đang “rối như canh hẹ” khi mà mỗi loại vàng một giá, có lúc gần như trượt khỏi đường ray của giá vàng thế giới. Kể từ khi Nghị định 24 ra đời đến nay, mọi nỗ lực nhằm mang lại một thị trường vàng trong sạch, ổn định chưa có diễn biến khả quan, giá vàng vẫn trồi sụt ngẫu hứng và chênh lệch do thao túng, đầu cơ vẫn tăng cao.

Khi ngân hàng cũng là “thủ phạm”

Khi có Nghị định 24 mọi huy động liên quan đến vàng đều chỉ “ưu ái” cho thương hiệu vàng SJC. Đặc biệt là thời điểm hiện tại, khi quyết định ngừng huy động vàng có hiệu lực vào ngày 25/11/2012 đã gần kề, một loạt các ngân hàng đã đẩy mạnh mức lãi suất huy động vàng lên khoảng từ 1,5 – 1,6%/năm. Nguyên nhân để một số ngân hàng có thâm niên “giao dịch” vàng đột nhiên hào hứng trở lại theo một số chuyên gia là do lực hấp dẫn của lợi nhuận. Nôm na là khi giá vàng trong nước đang cao so với thế giới thì việc chuyển đổi một lượng vàng lớn thành tiền để bù thanh khoản sẽ thu về lợi nhuận khá cao, trong khi đó giá vàng thế giới được dự báo sẽ không tăng đột biến trong thời gian tới nên Ngân hàng cũng không quá lo lắng khi đến kì mua lại để tất toán với khách hàng. Động thái này không khác gì mượn đồ đi bán lúc được giá và mua trả lại khi giá rẻ hơn.

Chưa kể, nhóm 5 Ngân hàng (G5) trước đây được Nhà nước cho phép chuyển đổi vàng thành tiền để bảo đảm nguồn cung ổn định cho thị trường vàng, cùng một loạt các ngân hàng trước đây đã chuyển đổi vàng gửi thành tiền để bổ sung cho vay tín dụng lãi suất cao, đã khiến việc huy động vàng để bù lại dự trữ và tất toán cho khách trở nên gấp rút và mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Chính điều này đã phát đi tín hiệu về một nguồn “cầu” khá lớn từ chính các tổ chức tín dụng. Ngoài ra, với nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn cùng với việc chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng đột biến trong tháng 8 và tháng 9 vừa qua khiến người dân trở nên hoang mang và có nhu cầu tích trữ vàng trở lại. Điều này đã tạo nên sự khan hiếm cho vàng SJC khiến thương hiệu vàng này trở nên đắt giá hơn bao giờ hết.

Diễn biến độc quyền?

Đường lối chính sách của Nhà nước trong việc thu về một mối để quản lý đối với vàng miếng là hợp lý. Tuy nhiên, việc ấy đang tạo nhiều băn khoăn bởi quy trình hoàn toàn ngược với quy trình của việc in tiền, ở đây, Nhà nước sẽ chỉ quyết định về giá cả và điều phối, kinh doanh vàng SJC trên thị trường còn việc sản xuất loại vàng này lại giao cho duy nhất một DN (ở đây là Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Vàng bạc đá quý Sài Gòn). Điều này khiến dư luận băn khoăn về một cơ chế độc quyền DN với các hệ lụy như phụ thuộc hoàn toàn vào đơn vị sản xuất, gia công này, trong trường hợp DN này không thể đáp ứng được lượng “đặt hàng” của Ngân hàng Nhà nước thì thị trường và kho vàng của nhà nước cũng lao đao theo? Chưa kể, khi đã ở thế độc quyền và duy nhất thì việc bảo đảm giữa lợi ích chung và lợi ích kinh doanh của DN sẽ khó giữ ở thế cân bằng.

Hơn nữa, nếu xét các tiêu chí “được phép kinh doanh vàng” theo Nghị định 24 thì 3 yếu tố bao gồm vốn điều lệ (tối thiếu 3000 tỷ) có đăng ký kinh doanh vàng và mạng lưới chi nhánh (từ 5 tỉnh trở lên)... thì chỉ các Ngân hàng là đáp ứng được trước tiên. Vậy, suy cho cùng vẫn lại là một thị trường độc quyền với việc kinh doanh, giao dịch và điều phối thuộc về các ông lớn Ngân hàng. Sự điều phối đó còn gây lo ngại về một cơ chế xin – cho đối với các DN muốn được nhập vàng SJC từ Nhà nước và vô hình trung sự quản lý để tạo ra một thị trường vàng lành mạnh không biết chừng lại trở nên “lạm quyền” và khó kiểm soát như đối với xăng dầu hay một số mặt hàng độc quyền hiện nay.

Trước diễn biến “nổi loạn” của giá vàng trong thời gian vừa qua và biểu hiện độc quyền trong tương lai của vàng miếng SJC, TS. Lê Ngọc Dũng (Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý VN) cho rằng: “Cần phải giải quyết bài toán cân bằng “cung - cầu” mới mong giá vàng trong nước hạ xuống. Tức là cần phải nhập thêm vàng về để dập tắt cơn khát vàng trên thị trường hiện nay”. Tuy nhiên, nhập thêm vàng không có nghĩa là công bố rộng rãi và thông qua các kênh trung gian như trước đây mà cần có sự điều hành chặt chẽ, trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước.

Cũng có nhiều ý kiến cho rằng, về lâu dài để tránh sự độc quyền, chi phối giá thì Nhà nước nên cho mở lại sàn giao dịch vàng dưới sự kiểm soát chặt chẽ. Điều này sẽ đảm bảo bình đẳng, công khai minh bạch về thị trường vàng.

Như Trang