Xăng tăng giá mạnh nhất từ trước đến nay: Thiếu công bằng với người tiêu dùng
PNTĐ-Dù các cơ quan chức năng liên tục giải thích để nhận sự được đồng thuận thì người tiêu dùng vẫn thực sự chưa thấy thuyết phục do nhưng bất cập trong điều hành giá xăng.
Người tiêu dùng ở đâu trong mối quan hệ ba bên?
Một chuyên gia kinh tế cho biết: mỗi lần điều chỉnh giá xăng, các cơ quan chức năng đều cân nhắc để đảm bảo quyền lợi ba bên: Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, ở lần điều chỉnh này, lợi ích của người tiêu dùng còn khá mờ nhạt mà đang có phần nào đó ưu tiên cho lợi ích cho DN.
Tại cuộc họp báo thường kỳ của Chính phủ, đề cập đến việc tăng giá xăng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam giải thích: do giá xăng thế giới vừa qua tăng nhưng chủ trương trong nước là xả Quỹ bình ổn, hiện tại, quỹ bình ổn đã hết, các DN kinh doanh thua lỗ và nhà nước không thể hỗ trợ ngân sách để bù lỗ hay trợ giá nên bắt buộc phải tăng.
 |
| Tăng giá để bù lỗ cho doanh nghiệp có bất công với người tiêu dùng? |
Như vậy, dù trước đây không tăng (do có Quỹ bình ổn gánh hộ một phần lỗ) hay hiện nay phải tăng (do Quỹ cạn kiệt) thì cũng đều là tiền từ túi người tiêu dùng mà ra. Các công cụ khác có thể sử dụng là giảm thuế (thuế xuất với xăng dầu hiện nay đang là 12% - PV) như đã từng có thời kỳ giảm xuống 2%, thậm chí là 0% để hài hòa lợi ích ba bên đã không được bàn đến. Đại diện Bộ Tài chính - Thứ trưởng Vũ Thị Mai trả lời dứt khoát là không giảm thuế do đã thấp hơn mức thuế cho phép rồi.
Câu hỏi đặt ra là sự quản lý hay tính cạnh tranh trong thị trường nằm ở đâu khi người tiêu dùng luôn phải rút hầu bao ra để hỗ trợ DN thông qua Quỹ bình ổn xăng dầu mà chưa từng một lần được biết số tiền đóng góp của mình được sử dụng ra sao?
Hầu hết các nước trên thế giới đều không sử dụng tiền đóng góp của người dân để bình ổn giá mà để cho DN và thị trường tự vận hành. Nghĩa là sẽ không có hệ thống bán lẻ kiểu "mậu dịch" - phân phối và áp một mức giá như Việt Nam. Bởi, khi có nhiều cửa hàng bán lẻ với nhiều mức giá cạnh tranh, các DN sẽ buộc phải có phương án bảo đảm như ký các hợp đồng nhập khẩu duy trì một mức giá tốt với thời hạn tối đa để thực hiện chiến lược kinh doanh và mức giá "trong tầm kiểm soát" lâu dài của chính DN (ví dụ DN có thể ký hợp đồng với giá 90 USD/thùng dầu thô x 12 tháng).
Phương thức này lợi cho DN là khi giá thế giới tăng DN vẫn được mua mức giá đã ký mà không bị tăng giá và ngược lại cũng phải chịu thiệt khi giá thế giới giảm, nhưng để có chiến lược kinh doanh ổn định, lâu dài thì DN buộc phải chấp nhận việc đó. Bài toán là vậy, song các DN kinh doanh xăng dầu trong nước hiện đang được bao bọc nên tính an toàn khá cao. Bởi, khi giá thế giới tăng cao họ hoàn toàn có thể lôi xăng dầu dự trữ lúc mua giá thấp trước đó ra bán để kiếm lời, kể cả khi phải nhập giá cao họ cũng sẽ được nhà nước bù lỗ hoặc xả quỹ bình ổn và cuối cùng là được tăng giá. Rõ ràng, thiệt thòi, người tiêu dùng gánh chịu. Điều an ủi nhất với họ có lẽ là khẳng định của Thứ trưởng Vũ Thị Mai: sẽ công khai Quỹ bình ổn trong thời gian tới.
 |
| Nhiều người cho rằng, người tiêu dùng đang gánh chi phí hoa hồng cho các doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu. |
Giá tiêu dùng khó đứng yên
Theo đánh giá của TS. Nguyễn Đức Thành, một số mặt hàng như: thực phẩm, vận tải, vật liệu xây dựng… chịu tác động trực tiếp của việc tăng giá xăng. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô vận tải VN cho biết: "Xăng dầu hiện chiếm đến 35 - 40% chi phí đầu vào của vận tải, đặc biệt là vận tải taxi chạy bằng xăng nên chi phí vận tải taxi tăng từ 3 - 4% buộc các DN cũng phải tính toán điều chỉnh giá cước từ 5 - 6%.
Với sức mua đang ở mức thấp, CPI tháng 3 ở mức thấp sau 8 tháng liên tục lạm phát, việc tăng giá xăng đột ngột và ở mức cao như vậy sẽ tác động rất lớn đến nền kinh tế nhưng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 có thể tăng khoảng 0,06%. Một con số thấp nhưng không phải là điều mừng mà lo ngại nhiều hơn. Đánh mạnh vào túi tiền người tiêu dùng khiến sức mua giảm sút, cộng hưởng của nhiều yếu tố như các DN gặp khó khi phải tăng chi phí đầu vào từ xăng sẽ khó giữ giá thành sản phẩm, việc co hẹp sản xuất là điều khó tránh khỏi cộng sẽ không thể kích cầu tiêu dùng và lưu thông hàng hóa tồn kho.
Điều này dường như đang đi ngược với những nỗ lực của các nhà quản lý trong việc giải thoát hàng tồn kho, kích cầu sức mua suốt thời gian qua, đương nhiên bài toán tháo gỡ nợ xấu hay phục hồi nền kinh tế càng rơi vào bế tắc.
Như Trang
