Cần thiết điều chỉnh mức đóng Bảo hiểm xã hội

Báo Phụ nữ Thủ đô
Chia sẻ

(PNTĐ) - Tiền lương làm căn cứ đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) quá chênh lệch so với mức lương thực tế đang gây nhiều hệ lụy, cần sớm được xem xét, điều chỉnh.

Khi phỏng vấn tuyển dụng, chị Bùi Thị Nga, công nhân một doanh nghiệp (DN) trong khu công nghiệp Bắc Thăng Long và công ty thống nhất mức lương 12 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, khi nhận phiếu lương hằng tháng, chị mới biết mình có đến 3 mức lương.

Cụ thể, 3 mức lương của chị gồm: Lương để tính đóng BHXH hằng tháng là 5,7 triệu đồng; tổng lương (lương thực tế để tính ngày, giờ công) là 12 triệu đồng và thu nhập thực lĩnh sau khi trừ các khoản đóng BHXH, kinh phí Công đoàn, thuế thu nhập cá nhân (gồm tổng lương, thưởng năng suất, trách nhiệm, xăng xe, tiền cơm...).

"Hợp đồng lao động (HĐLĐ) chỉ ghi mức lương cơ bản là 5,7 triệu đồng/tháng. HĐLĐ của đồng nghiệp cũng vậy nên tôi nghĩ đó là quy định chung của công ty và không để ý. Nhưng nếu đóng BHXH trên mức lương thực tế thì cũng xót thật" - chị Nga băn khoăn.

Đây cũng là tình trạng chung tại nhiều DN. Để tránh phải đóng Quỹ BHXH với mức cao, DN sử dụng 2-3 bảng lương khác nhau. Trong đó, bảng lương để đóng BHXH luôn thấp nhất, gồm lương tối thiểu vùng cộng 7% - đối với người lao động (NLĐ) đã qua đào tạo nghề. Việc này cũng giúp NLĐ có khoản thu nhập trước mắt cao hơn nên họ chấp nhận nhưng về lâu dài thì họ lại thiệt thòi.

Cần thiết điều chỉnh mức đóng Bảo hiểm xã hội - ảnh 1
Ảnh minh họa

Ông T quản lý tại một DN ở huyện Đông Anh, là một ví dụ. Ông nghỉ hưu gần 10 năm, đến nay gần 70 tuổi vẫn phải đi làm vì lương hưu không đủ sống. Ông tham gia BHXH từ năm 1995 và nghỉ hưu vào năm 2016 khi đóng BHXH được gần 21 năm.

Khi nghỉ hưu, ông T đã là trưởng phòng hành chính với mức lương trên 10 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, vì mức đóng BHXH thấp, chỉ dựa trên lương tối thiểu vùng dẫn đến lương hưu của ông chỉ 1,7 triệu đồng/tháng. Sau nhiều lần điều chỉnh, đến nay, ông mới được được 2,7 triệu đồng/tháng. Khoản lương hưu chỉ đủ tiền ăn trong khi còn cha mẹ già nên ông không dám nghỉ ngơi.

"Dù tôi có BHYT nhưng tuổi già nhiều bệnh tật, chi phí y tế lớn. Năm 2022, tôi phải nằm viện mổ với khoản chi phí hơn 100 triệu đồng, BHYT thanh toán hơn 60 triệu đồng, phần còn lại do tôi chi trả. Nếu chỉ dựa vào tiền hưu thì tôi sẽ không có cách nào giải quyết. Vì vậy, tôi cho rằng đến lúc phải thống nhất mức đóng BHXH để hạn chế DN lách luật" - ông T kiến nghị.

Không chỉ chế độ hưu trí, NLĐ còn chịu nhiều thiệt hại khác do đóng BHXH thấp. Khi sinh con thứ hai vào đầu năm 2023, chị Phạm Minh Hòa (phó phòng tại một DN ở quận Hà Đông) rất hoang mang do chỉ nhận hơn 40 triệu đồng tiền thai sản vì lúc sinh con đầu lòng năm 2019, chị nhận được gấp đôi.

Chị Hòa kể: "Tôi làm tại công ty này được 2 năm sau thời gian nghỉ ở nhà chăm con. Khi làm ở công ty trước, tôi đóng BHXH với mức lương khoảng 15 triệu đồng. Tuy nhiên, khi sang công ty mới, thu nhập không thay đổi đáng kể nhưng khoản đóng BHXH lại thấp hơn (7 triệu đồng). Bình thường tôi không quan tâm nhưng khi nhận chế độ thai sản, thấy sự khác biệt quá lớn thì lại lo".

Quy định mức đóng BHXH chặt chẽ hơn

Thống kê của BHXH Việt Nam cho thấy giai đoạn 2016 - 2022, tiền lương căn cứ đóng BHXH bắt buộc của NLĐ tăng dần từng năm, từ mức 4,3 triệu đồng/tháng năm 2016 lên 5,73 triệu đồng/tháng năm 2022, song tỉ lệ tăng các năm có xu hướng giảm dần (cao nhất là năm 2018 - tăng 10,92%, thấp nhất là năm 2022 - chỉ 0,55%).

Nhìn nhận từ thực tế nêu trên và một số cuộc khảo sát về lương, thu nhập của NLĐ trong các DN cho thấy còn khoảng cách khá xa giữa mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH với tiền lương và thu nhập thực tế. Tại nhiều DN, tỷ lệ này chỉ chiếm 50% - 60%. Hệ quả là có khoảng cách rất lớn về lương hưu với thu nhập thực tế khi đang làm việc. Mức đóng BHXH thấp do chưa có quy định về đóng dựa trên mức tiền lương và thu nhập thực tế của NLĐ. Với cơ chế tiền lương thỏa thuận và chính sách tiền lương do DN tự quyết định thì việc đóng dựa trên mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung sẽ không đồng nhất ở các DN. Thông thường, DN có xu hướng chuyển các khoản chi lương cố định sang các khoản lương phụ thuộc vào kết quả đánh giá công việc, hiệu quả kinh doanh hoặc phúc lợi để giảm số tiền phải đóng Quỹ BHXH.

Để khắc phục thực trạng trên, Luật BHXH sẽ sửa đổi theo hướng tiền lương căn cứ đóng BHXH của khu vực DN ít nhất bằng khoảng 70% tổng tiền lương và các khoản thu nhập khác có tính chất lương.

Ý kiến bạn đọc

Tin cùng chuyên mục

Lời cảm ơn đầu xuân

Lời cảm ơn đầu xuân

(PNTĐ) - Vợ chồng chị đã có một cái Tết tươm tất, không phải lo nghĩ gì nhiều. Cho đến trước lúc anh lên lại thành phố, chị vô tình đọc được tin nhắn của người quen gửi vào điện thoại của anh: “Ngoài Rằm ông cho tôi xin lại món tiền, cũng là giật tạm trong nhà nên không muốn để vợ phát hiện”.
Đầu năm đi lễ cầu an: Thực hành  sao cho đúng?

Đầu năm đi lễ cầu an: Thực hành sao cho đúng?

(PNTĐ) - Đầu năm, đi lễ chùa không chỉ là tục lệ mà còn là nét đẹp trong văn hóa tín ngưỡng của người Việt, nhưng đi lễ thế nào cho đúng để tránh sa vào mê tín dị đoan hay có những hành vi thiếu tôn nghiêm chốn cửa Phật. Báo Phụ nữ Thủ đô có cuộc trò chuyện với đại biểu Quốc hội Thích Bảo Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam về vấn đề này.
Đâu rồi nét đẹp văn hóa đầu xuân?

Đâu rồi nét đẹp văn hóa đầu xuân?

(PNTĐ) - Đi lễ chùa là văn hóa có từ lâu đời, song ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội, việc đến chùa hành lễ cũng có nhiều thay đổi. Thay vì có cách hành xử đúng mực khi đến với chốn tâm linh, nhiều người lại vô tư mặc trang phục hớ hênh,  xả rác, gây tiếng ồn hay đua nhau dâng “mâm cao lễ đầy” vì cho rằng, lễ càng to, Phật càng phù hộ độ trì nhiều... Câu chuyện đầu năm đi lễ chùa sao cho đúng vẫn chưa bao giờ hết “nóng”.