Đêm sông Hồng
(PNTĐ) -Bài thơ tinh tế, ý nhị đến mức phải đọc đến khổ cuối ta mới biết là đang viết về sông Hồng. Dòng sông thiêng được mỹ lệ hóa bằng cái tên Hồng Hà như tên gọi của một cô gái. Bởi thế mà bao rung cảm, bao ngọt ngào hạnh phúc cứ dẫn dụ chúng ta vào một thế giới của tình yêu.
(Tặng Em)
Nhớ nụ hôn đầu tiên
Thiên nhiên chạm mùa em
Nhớ chìm trong da diết
Dịu dàng ru nỗi niềm
Khi ta là của nhau
Kiếp tình mãi dài lâu
Người như sông ôm núi
Trái tim tươi thắm màu
Ngày ghé tai thầm thì
Đêm chạm lưỡi ngọt mềm
Tâm hồn ôm da thịt
Tơ lụa ngày bọc đêm
Ngũ hành thổ sinh kim
Kim sinh niềm yêu mến
Anh gọi một tiếng Em
Dịu dàng dòng sông đến
Hồng Hà ơi, hiển hiện
Đêm trăng nước dâng trời
Câu thơ bay trên sóng
Sải cánh cùng xa khơi…
Nguyễn Trọng Tạo
LỜI BÌNH
Nhớ nụ hôn đầu tiên
Thiên nhiên chạm mùa em
Nhớ chìm trong da diết
Dịu dàng ru nỗi niềm
Thật khó để xác định nụ hôn ấy là gì nhưng thiên nhiên và “mùa em” rất đa nghĩa nên nhiều sức gợi. Vừa là thi sĩ, vừa là nhạc sĩ, điều ấy giúp thơ ông có nhạc tính bay bổng:
Khi ta là của nhau
Kiếp tình mãi dài lâu
Người như sông ôm núi
Trái tim tươi thắm màu
Người và thiên nhiên như hòa làm một trong sự thắm thiết, dịu dàng nhưng lại vẫn thấy rõ một sự chuyến hóa. Người mang tâm tính bền vững của thiên nhiên ở sự “dài lâu” như núi sông. Ngược lại, sông cũng mang trái tim đỏ ối với mạch đập của tâm hồn con người: “Trái tim tươi thắm màu”. Nhưng, có lẽ đặc biệt nhất phải là khổ thơ thứ ba:
Ngày ghé tai thầm thì
Đêm chạm lưỡi ngọt mềm
Tâm hồn ôm da thịt
Tơ lụa ngày bọc đêm
Đến đây, ta nhận ra sự âu yếm thiết tha mặn nồng của đôi lứa qua cặp phạm trù thời gian (ngày-đêm), qua trường liên tưởng của giác quan: Thính giác (ghé tai thầm thì), xúc giác (chạm lưỡi ngọt mềm) và sự lay động, sự rung động của trực giác (tâm hồn ôm da thịt) và sau cùng là sự quấn quýt, bao bọc, che chở nồng nàn: “Tơ lụa ngày bọc đêm” - gợi siêu cảm giác.
Không chỉ là một thi sĩ với sở trường viết về thơ tình yêu, Nguyễn Trọng Tạo còn có sự triết lý trong từng câu chữ để tạo ra cấu tứ vững vàng cho bài thơ. Tình sông núi trong sự sâu thẳm của đêm được liên tưởng đến ngũ hành:
Ngũ hành thổ sinh kim
Kim sinh niềm yêu mến
Anh gọi một tiếng Em
Dịu dàng dòng sông đến
Nhưng, điều đặc biệt ở đây là quy luật ấy không đóng kín trong năm thành tố mà biến số bất ngờ như sự nảy sinh kì diệu của tình cảm con người. Khi anh cất tiếng gọi yêu thương, dòng sông em đã trả lời. Tiếng gọi ấy vừa gần gũi như tình cảm giữa chàng trai và cô gái vừa màu nhiệm như phong thủy trốn này bởi sông núi ấp ôm. Và, như đã nói ở trên đến khổ thơ cuối dòng sông Hồng mới hiện ra với đúng tên gọi, dáng vẻ sau những gì bí ẩn, huyền diệu nhất:
Hồng Hà ơi, hiển hiện
Đêm trăng nước dâng trời
Câu thơ bay trên sóng
Sải cánh cùng xa khơi…
Đến đây, chúng ta đã có được một cái nhìn bao quát nhất, đầy đủ nhất về vẻ đẹp của dòng sông, về sự gắn kết của núi sông và hòa quyện với tâm hồn trong niềm tương giao đằm thắm, tha thiết. Ở hai câu kết: “Câu thơ bay trên sóng/ Sải cánh cùng xa khơi”, ta thấy như dòng sông đã tìm ra đến biển để để lớn lao, để trở thành vĩnh cửu trong cuộc đời này…
