Họa sĩ Trần Đại Thắng và cuộc phiêu lưu với sách
(PNTĐ) - Không chọn con đường an toàn, hoạ sĩ Trần Đại Thắng kể lại hành trình làm sách như một cuộc sinh tồn bền bỉ giữa thời đại giải trí lên ngôi. Từ đam mê cá nhân đến triết lý nghề nghiệp, câu chuyện đặt ra câu hỏi: làm sách hôm nay là đam mê hay thách thức.
Ngày 26/2/2026, tại Flow Haus, Hà Nội, Công ty Cổ phần Văn hóa Đông A tổ chức buổi gặp gỡ và ký lưu niệm nhân dịp ra mắt cuốn "Tôi kể - Tất cả đều từ sách". Sự kiện diễn ra sau cuộc giao lưu với bạn đọc tại Lễ hội Đường Sách Tết TP Hồ Chí Minh vào mùng 3 Tết Bính Ngọ, khép lại một hành trình đặc biệt: lần đầu tiên người đứng sau nhiều ấn bản đẹp kể câu chuyện đời mình bằng cả chữ và hình.
Nhưng nếu chỉ nhìn đây như một buổi ra mắt sách, có lẽ sẽ bỏ lỡ phần cốt lõi của vấn đề. Bởi điều được đặt ra không chỉ là sự xuất hiện của một cuốn hồi ức, mà là cách một người làm sách định nghĩa lại nghề của mình. Là Giám đốc Đông A Books, cái tên gắn với những ấn bản đặc biệt thường được bạn đọc gọi là Sách S, họa sĩ Trần Đại Thắng đã nhiều năm theo đuổi quan niệm làm sách coi trọng cả nội dung lẫn hình thức. Tuy nhiên, thay vì nói về thành tích hay thị phần, "Tôi kể - Tất cả đều từ sách" lại chọn lối đi khác: kể từ bên trong, bằng trải nghiệm cá nhân và ký ức riêng tư.
Cuốn sách dẫn người đọc trở lại những ngày mê đọc thuở nhỏ, những năm tháng vẽ bìa, mày mò in ấn, tham gia phát hành rồi dấn sâu vào các ấn bản đặc biệt. Hành trình ấy không được sắp xếp như một bảng tổng kết thành tựu, mà như dòng hồi tưởng có khi trầm lắng, có khi hóm hỉnh. “Có thể nói, hầu như mọi điều tôi có, đều bắt nguồn từ sách”. Lời bộc bạch của họa sĩ Trần Đại Thắng vừa giản dị, vừa như một tuyên ngôn nghề nghiệp, xác lập mối quan hệ gần như định mệnh giữa tác giả và thế giới của những trang giấy.
Đi sâu hơn, người đọc nhận ra con đường làm sách của họa sĩ Trần Đại Thắng không tách rời khỏi nền tảng gia đình và ký ức. Những vùng đất như xứ Lào, xứ Thái Lan, phố núi Hòa Bình hiện lên như những lớp trầm tích văn hóa, góp phần hình thành nhân sinh quan và lựa chọn nghề nghiệp. Từ ký ức gia đình đến hành trình cá nhân, làm sách không chỉ là một công việc, mà là sự tiếp nối của căn tính và niềm tin.
Không dừng ở tự sự, cuốn sách còn phác họa chân dung những người trong thế giới sách: họa sĩ, nhà văn, biên tập viên, người buôn bán sách, nhà sưu tầm và người chơi sách. Những gương mặt ấy không xuất hiện như phụ lục minh họa, mà như những mảnh ghép tạo nên bức tranh toàn cảnh của đời sống xuất bản. Giọng kể linh hoạt, đôi khi dí dỏm, thậm chí hài hước, tạo nên sắc thái riêng cho tác phẩm. Đặc biệt, việc chính tác giả minh họa giúp chữ và hình song hành, khiến cuốn sách mang dáng dấp của một tác phẩm tạo hình nhiều hơn một bản ghi chép đơn thuần.
Tại buổi giao lưu, khi được hỏi về nghề, họa sĩ Trần Đại Thắng không né tránh những mâu thuẫn nội tâm. Anh thừa nhận mình là người ghét sự nhàm chán, luôn muốn dịch chuyển và thay đổi. Thế nhưng, điều tưởng như phiêu lưu ấy lại không đồng nghĩa với cảm giác bất an khi nói về làm sách. “Chưa bao giờ tôi nghĩ là làm sách là nguy hiểm, làm sách khó khăn cả. Sách mang đến cho tôi tất cả mọi thứ. Sách là niềm vui là tất cả”, họa sĩ Trần Đại Thắng nói. Trong cách nói ấy, làm sách không phải một cuộc chiến sinh tồn, mà là nguồn năng lượng bền bỉ nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Và có lẽ vì vậy, anh khẳng định nếu không làm sách, anh cũng không biết mình có thể làm gì khác. “Ngoài làm sách ra, tôi không biết làm gì khác. Có lẽ cứ làm sách cho đến khi không thể làm được nữa”, anh khẳng định.
Ở một góc nhìn khác, họa sĩ Trần Đại Thắng cũng không lãng mạn hóa văn hóa đọc. Trước câu hỏi về việc nuôi dưỡng thói quen đọc cho thế hệ trẻ, anh nhìn nhận sách giấy chắc chắn sẽ ngày càng thu hẹp trước sự cạnh tranh của nhiều phương tiện giải trí. Anh không tự đặt cho mình sứ mệnh chấn hưng văn hóa đọc, thậm chí thừa nhận ngay trong gia đình, anh cũng không thể ép con đọc sách. Sự thẳng thắn ấy cho thấy một thái độ thực tế: làm sách trước hết là làm tốt công việc của mình, còn việc đọc hay không, thuộc về lựa chọn của mỗi cá nhân và bối cảnh xã hội.
Nhìn lại toàn bộ sự kiện ra mắt, có thể thấy đây không chỉ là một cuộc gặp gỡ ký tặng, mà là một sự trở về như chính tác giả chia sẻ. Trở về với gia đình, với những ngày đầu lập nghiệp từ thời sinh viên mỹ thuật đến khi thành lập Đông A, và trở về với đồng nghiệp, đối tác, bạn hữu. Trong sự trở về ấy, có cả niềm tự vấn về nghề và sự xác quyết lại con đường đã chọn.
"Tôi kể - Tất cả đều từ sách" vì thế không đơn thuần là hồi ký của một người làm xuất bản. Nó đặt ra câu hỏi về căn tính của nghề trong bối cảnh mới: giữa tốc độ, công nghệ và những thay đổi thị hiếu, làm sách có còn là lựa chọn bền vững. Qua chân dung họa sĩ Trần Đại Thắng, câu trả lời không nằm ở những khẩu hiệu lớn, mà ở một thái độ giản dị nhưng kiên định: tiếp tục làm sách, bởi đó là điều duy nhất anh biết và muốn làm. Và trong sự kiên định ấy, cuộc phiêu lưu với sách dường như vẫn chưa có điểm kết.
