Cần phân biệt rõ giữa đối tượng “muốn ở” và đối tượng “muốn sở hữu” nhà ở xã hội
(PNTĐ) - Thảo luận tại Tổ 1 về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, ngày 21/5, các đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho rằng, đây là hướng đi cần thiết, là bước tiến quan trọng.
Dự án nhà ở thương mại có quy định phải dành quỹ đất 2% làm nhà ở xã hội
Đại biểu Hoàng Văn Cường (Đoàn Hà Nội) cho rằng, dự thảo Nghị quyết có nhiều điểm rất tiến bộ, đó là bỏ các quy định về thẩm định, phê duyệt dự án khả thi, tiền khả thi, chủ trương quy hoạch...
Về Quỹ nhà ở quốc gia, đại biểu đồng tình là phải thành lập quỹ này. Đặt vấn đề tiền của quỹ này lấy đâu ra, theo đại biểu, đối với các dự án nhà ở thương mại có quy định phải dành quỹ đất 2% làm nhà ở xã hội, nếu chủ đầu tư không làm ở nhà xã hội thì có thể nộp số tiền có giá trị tương đương với diện tích đất làm ở nhà xã hội vào Quỹ nhà ở quốc gia.
Về xác định giá bán cũng là điểm mới của dự thảo Nghị quyết. Đồng thời, việc Nhà nước kiểm tra lần 2, bỏ bước kiểm tra ban đầu như dự thảo Nghị quyết quy định là phù hợp, giúp giảm thiểu về thời gian.
Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (Đoàn Hà Nội) cho rằng cần làm rõ địa vị pháp lý, nguồn lực, cơ chế sử dụng, trách nhiệm quản lý quỹ và quỹ này phải được thanh tra, kiểm toán đầy đủ nhằm bảo đảm tính hiệu quả trong sử dụng nguồn lực.
Theo đại biểu, trong hồ sơ dự thảo Nghị quyết cần bổ sung đánh giá tác động, bởi đây là chính sách có tác động lớn đến kinh tế - xã hội, đặc biệt là người dân. Ngoài ra, theo đại biểu, về quy trình, đi đôi với đơn giản hóa thủ tục cần đưa ra các điều kiện cụ thể.
Ví dụ, khi một dự án nhà ở xã hội được áp dụng quy trình rút gọn như không thông qua đấu thầu mà thực hiện chỉ định thầu thì cần bổ sung trách nhiệm của cơ quan chỉ định thầu. Về đối tượng thụ hưởng, cần có tiêu chí rõ ràng lựa chọn đối tượng thụ hưởng và có trật tự ưu tiên để tránh lợi dụng chính sách. Mỗi chính sách về nhà ở xã hội phải trúng, đúng và đến được với người xứng đáng được thụ hưởng.
Đề nghị Chính phủ cần xây dựng cơ chế phòng ngừa tiêu cực
Đại biểu Trần Việt Anh (đoàn Hà Nội) cho biết, qua giám sát chuyên đề về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý thị trường bất động sản và phát triển nhà ở xã hội từ năm 2015 đến hết năm 2023, Đoàn giám sát của Quốc hội đã chỉ ra một số tồn tại, hạn chế. Trong đó, có tình trạng chậm triển khai các dự án.
Cụ thể, theo quy định, đất dành cho nhà ở xã hội sẽ có 20% được làm thương mại và ngược lại, đất thương mại sẽ có 20% dành cho nhà ở xã hội. Mặc dù vậy, thực tế triển khai, các dự án thường chỉ làm 20% nhà ở thương mại và 80% còn lại là nhà ở xã hội thì triển khai rất chậm.
Đại biểu nhấn mạnh dự thảo Nghị quyết đã đưa ra các chính sách mở rộng nhằm khắc phục tình trạng trên, tuy nhiên, và đồng tình với báo cáo thẩm tra và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đề nghị Chính phủ cần xây dựng cơ chế phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng; tránh việc trục lợi chính sách gây thất thoát nguồn lực và bảo đảm chất lượng xây dựng nhà ở xã hội.
Theo đại biểu Trần Việt Anh, qua quá trình giám sát và trao đổi với chuyên gia, cũng như từ thực tiễn địa phương, có một vấn đề nổi cộm hiện nay là cần phân biệt rõ giữa đối tượng “muốn ở” và đối tượng “muốn sở hữu” nhà ở xã hội.
Trước đây, các chính sách chủ yếu tập trung để người dân sở hữu được nhà ở xã hội, trong khi hiện nay nhiều người chỉ có nhu cầu thuê để ở. Đại biểu cũng cho rằng, điểm mở của dự thảo là việc mở rộng đối tượng được mua nhà ở xã hội cho lực lượng vũ trang. Tuy nhiên, cần rà soát kỹ thêm các nhóm đối tượng khác như: giáo viên, cán bộ y tế, người dân vùng nông thôn… để chính sách thực sự bao quát, công bằng.
