Đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa tòa khu vực và cấp tỉnh khi thực hiện chính quyền 2 cấp
(PNTĐ) - Sáng 19/5, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân.
Thảo luận tại hội trường, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Hoàn (Đoàn Thanh Hóa) quan tâm đến việc tổ chức tòa án nhân dân với 3 cấp gồm: Tòa án nhân dân Tối cao, tòa án cấp tỉnh và tòa án cấp khu vực. Về vấn đề phân định thẩm quyền, theo đại biểu cơ quan soạn thảo cần làm rõ việc phân cấp, phân quyền. Bởi hiện nay, việc phân cấp, phân quyền được quy định trong Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.
Dự thảo lần này phân cấp, phân quyền rất mạnh cho tòa án khu vực liên quan đến các vụ án về hành chính, kinh tế, dân sự, hôn nhân gia đình. Tuy nhiên, còn nội dung liên quan đến các vụ án hình sự lại chưa phân cấp triệt để cho khu vực, mà vẫn giao cho tòa án cấp tỉnh đối với mức án từ 2 năm tù trở lên.
Quan tâm đến mối quan hệ phối hợp cũng như chế tài kiểm tra, giám sát giữa Tòa án nhân dân Tối cao, tòa án cấp tỉnh và tòa án khu vực, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Trà Vinh) cho biết, khi thực hiện chính quyền 2 cấp, tòa án khu vực sẽ thực hiện xét xử sơ thẩm; tòa án cấp tỉnh sẽ thực hiện xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm.
Tuy nhiên, dự thảo luật chưa quy định rõ cơ chế kiểm tra, giám sát giữa hai tòa án này. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ mối quan hệ, cơ chế kiểm tra, giám sát giữa hai tòa này để tránh quản lý chồng chéo hoặc bỏ ngỏ việc xét xử. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ phát sinh tiêu cực ở cấp xét xử đầu tiên, vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Dương), dự thảo luật lần này sửa đổi, bổ sung nhiều điều khoản liên quan đến 13 đạo luật khác nhưng tên gọi hiện tại chưa phản ánh đầy đủ, chính xác phạm vi sửa đổi. Vì thế, đại biểu kiến nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc tên gọi của dự thảo luật nhằm bảo đảm tính chính xác, toàn diện, phản ánh đầy đủ phạm vi sửa đổi của luật.
Về tổ chức tòa án phá sản, tòa sở hữu trí tuệ tại các khu vực, dự thảo luật quy định cơ cấu lại các tòa án huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương thành tòa án khu vực. Theo đại biểu, cơ quan soạn thảo cần cân nhắc việc thành lập 2 tòa này tại tòa án khu vực, vì thực tế số lượng vụ án thuộc 2 lĩnh vực này trong một năm không lớn.
Đại biểu kiến nghị, nhiều tỉnh, thành phố không phát sinh loại án này trong cả năm. Do đó, nếu thành lập tòa án chuyên trách về phá sản, sở hữu trí tuệ là không hợp lý. Điều này kéo theo việc bổ nhiệm thêm các chức danh lãnh đạo, biên chế trong khi hiệu suất xét xử của các tòa này còn thấp. Vì thế, chúng ta có thể bố trí thẩm phán chuyên trách trong các tòa kinh tế, dân sự để giải quyết các vụ việc này phù hợp với thực tiễn.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn Bắc Kạn) góp ý về việc thành lập Tòa án chuyên biệt thuộc Trung tâm tài chính quốc tế. Theo đại biểu, Trung tâm tài chính quốc tế - bệ phóng trong mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam đã được ấp ủ từ lâu đang trở thành hiện thực sau khi Bộ Chính trị thông qua chủ trương, định hướng thành lập trung tâm này tại thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng.
Đại biểu kiến nghị bổ sung vào dự thảo Luật một số nội dung. Cụ thể, trong hệ thống tòa án nhân dân còn có thêm tòa án chuyên biệt thuộc trung tâm tài chính quốc tế. Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao có nhiệm vụ hướng dẫn áp dụng các nguyên tắc của hệ thống thông luật - là cơ sở giải quyết tranh chấp tại trung tâm tài chính quốc tế.
Về tiêu chuẩn bổ nhiệm thẩm phán, bổ sung quy định có tính chất mở, đặc thù về thẩm quyền tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, không nên quy định quá cụ thể trong luật, làm cơ sở cho việc tuyển chọn thẩm phán xét xử tại trung tâm này.
Tòa án nhân dân Tối cao nên có đề án giải quyết toàn diện như tổ chức bộ máy, mối quan hệ tòa án này với các tòa án khác, tuyển chọn nhân lực, nguyên tắc, trình tự tố tụng.
