Không để ai bị bỏ lại phía sau

Lãnh đạo phường Phúc Xá, quận Ba Đình tặng quà hỗ trợ lao động nhập cư bị ảnh hưởng do dịch bệnh. (Ảnh: Mạnh Dũng)

Công nhân công ty TNHH JY vừa phòng dịch, vừa hoàn thiện sản phẩm. (Ảnh: Mạnh Dũng)

Lao đao vì Covid-19

Là hướng dẫn viên du lịch nên anh Nguyễn Mạnh Hùng ở phố Đền Lừ, quận Hoàng Mai, Hà Nội thuộc nhóm những người lao động đầu tiên chịu những tác động khi dịch bệnh Covid-19 xuất hiện. “Sau Tết, công ty còn nhận vài đoàn khách Âu nhưng từ đầu tháng 3 thì không có khách, cả khách nội địa lẫn quốc tế. Nguồn thu không có, nguồn dự phòng của công ty không quá lớn để có thể cầm cự lâu nên hết tháng 3, trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, chúng tôi chủ động xin nghỉ việc, hưởng lương thất nghiệp, chờ đợi cơ hội sau khi dịch bệnh được khống chế”. Cả hai vợ chồng anh Hùng cùng làm hướng dẫn viên nên những tác động của dịch bệnh với vợ chồng anh sẽ tăng gấp đôi. Để có thêm đồng ra đồng vào trang trải cho gia đình, hơn 1 tháng nay, anh chị chuyển hướng kinh doanh online, nhập hàng hải sản từ quê ở Nam Định rao bán trên trang cá nhân.

Chị Nguyễn Thị Hiền - chủ vườn hoa ở phường Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm đang chịu tác động của dịch bệnh Covid-19. “Nửa năm đầu tư, chăm sóc trồng hoa loa kèn mới đến kỳ thu hoạch thì rơi đúng đợt dịch bệnh bùng phát. Hoa tươi ế ẩm, không tiêu thụ được. Một số hộ dân chuyển sang bán hoa qua mạng nhưng số lượng tiêu thụ được rất ít, không thấm tháp gì so với số lượng hoa đang trồng trên ruộng và số tiền các hộ gia đình đầu tư bỏ ra để trồng hoa. Ngày tuần tháng 4 âm lịch sắp đến, trước đây, mỗi nhà có thể tiêu thụ được 1-2 xe hoa cúc, hoa hồng, hoa ly, mang lại thu nhập ổn định cho nhà nông. Chỉ mong dịch sớm được khống chế để bà con có cơ hội đầu tư trở lại cho các ruộng hoa, góp phần ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế địa phương” - chị Hiền chia sẻ.

Không chỉ người lao động, các cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ chịu tác động mà ngay cả doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp lớn cũng bắt đầu “ngấm mệt” vì Covid-19, trong đó có những ngành sử dụng nhiều lao động nữ như dệt may, da giày, thuỷ sản. Sự lây lan nhanh chóng của dịch bệnh đến nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có các thị trường nhập khẩu hàng hoá lớn của Việt Nam như Mỹ, EU, Nhật Bản... khiến cho rất nhiều đơn hàng xuất khẩu của các doanh nghiệp dệt may, da giày, thuỷ sản đã bị hủy hoặc hoãn giao hàng hoặc không ký tiếp đơn hàng mới và chậm thanh toán. Đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết: Khi các nhà nhập khẩu lớn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh buộc đóng hệ thống cửa hàng đến hết tháng 4, thậm chí có nhãn hàng đóng cửa hết tháng 6 đều có động thái dừng và cắt tất cả các đơn hàng khiến nguồn cầu của ngành bị cắt giảm đột ngột. Thực trạng này tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến doanh thu của doanh nghiệp, người lao động hoặc bị giãn việc, giảm thu nhập hoặc bị mất việc làm. Hiệp hội Dệt may Việt Nam đánh giá có đến gần 100% số doanh nghiệp bị ảnh hưởng với quy mô, mức độ khác nhau tùy đặc thù từng ngành hàng.

Với tác động trên diện rộng, ở nhiều ngành nghề, trong 3 tháng đầu năm 2020, số doanh nghiệp đăng ký ngừng hoạt động tại Hà Nội là 4.240 đơn vị (tăng 36% so với cùng kỳ năm 2019). Còn theo khảo sát sơ bộ của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, đến cuối tháng 3/2020, trên địa bàn TP có khoảng 40% doanh nghiệp trong tổng số hơn 240.000 doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô sản xuất hoặc tạm dừng hoạt động, kéo theo hàng chục nghìn lao động bị mất việc làm hoặc phải giảm giờ làm. Tại Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội, số người lao động nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp từ đầu năm 2020 đến ngày 15/4 là 14.567 người; số người có quyết định hưởng bảo hiểm thất nghiệp là 14.078 người. Trong đó, loại hình doanh nghiệp tư nhân bị ảnh hưởng nhiều nhất, chiếm khoảng gần 80% tổng số doanh nghiệp bị ảnh hưởng và người lao động làm việc trong các doanh nghiệp thuộc ngành dệt may, vận tải, du lịch, dịch vụ, giáo dục đào tạo… bị mất việc làm hoặc có nguy cơ mất việc làm nhiều hơn các ngành, nghề khác.

Không để ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc chiến chống dịch bệnh

Trước những tác động của dịch bệnh Covid-19, với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau” cùng với các “gói” cứu trợ của ngành ngân hàng, tài chính dành cho khối doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 42 về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 với số tiền chưa từng có tiền lệ lên đến 62.000 tỷ đồng. Đây là gói hỗ trợ an sinh có ý nghĩa rất lớn, đang được người dân mong chờ bởi đối tượng thụ hưởng “gói” hỗ trợ này đều là những đối tượng dễ bị “tổn thương” và đang phải chịu tác động nặng nề của dịch bệnh.

Nhiều cửa hàng, cơ sở kinh doanh tạm dừng hoạt động khi thực hiện cách ly xã hội phòng chống dịch bệnh Covid -19

Lao động tự do - đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ dịch bệnh Covid-19 nhưng lại khó xác định trong việc rà soát.

Anh Nguyễn Hữu Dũng là thương binh hạng 3/4 đang sinh sống cùng gia đình tại quận Nam Từ Liêm. Được tin Chính phủ kịp thời hỗ trợ cho các đối tượng chính sách, người có công với cách mạng trước những tác động của dịch bệnh, anh Dũng rất vui mừng và xem sự hỗ trợ này chưa từng có trong lịch sử cho những người khó khăn như “phao cứu sinh” trong lúc “nước sôi lửa bỏng”. “Những người có công với cách mạng, đối tượng hưởng bảo trợ xã hội đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng như tôi được hỗ trợ 500.000 đồng/người/tháng và kéo dài trong 3 tháng. Để có trợ cấp này là sự cố gắng rất lớn của Chính phủ, thể hiện tinh thần tương thân tương ái, “một miếng khi đói bằng một gói khi no” rất thiết thực với người khó khăn” – anh Dũng chia sẻ.

Anh Phạm Hoàng Long – một lao động tự do, sinh sống bằng nghề chạy “xe ôm” ở phố Hoàng Hoa Thám cũng phấn khởi đón nhận thông tin về “gói” hỗ trợ của Chính phủ. Cần mẫm chăm chỉ chạy xe đã mang lại nguồn thu nhập chính để anh nuôi sống cả gia đình. Từ khi dịch Covid-19 bùng phát và thực hiện cách ly xã hội, anh Long nghiêm túc chấp hành quy định. Tuy nhiên, từ hơn nửa tháng nay, thu nhập của gia đình giảm hẳn vì đa số người dân hạn chế đi lại, hạn chế tối đa việc tiếp xúc với người khác. Cuộc sống gặp nhiều khó khăn nên khi nghe thông tin đối tượng lao động tự do nếu đủ điều kiện sẽ được Chính phủ hỗ trợ 3 tháng, anh Long rất chờ đợi. “Lâu nay đối tượng lao động tự do không có chế độ bảo hiểm thường gặp nhiều rủi ro khi “ráo mồ hôi là hết tiền”. Tuy nhiên, ở lần đối mặt với dịch bệnh này, những người lao động nghèo như chúng tôi cũng được quan tâm, bao quát và “phủ sóng” nên tôi chấp hành nghiêm túc, trung thực việc kê khai và mong chính quyền địa phương sẽ công khai, minh bạch, giám sát kỹ từng trường hợp để bảo đảm gói hỗ trợ an sinh xã hội của Chính phủ đến tay đúng người, đúng đối tượng, với những thủ tục nhanh chóng, đơn giản”.

Rà soát kỹ để không bị lọt đối tượng

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và TP Hà Nội, các ngành, địa phương chủ động rà soát, khoanh vùng các đối tượng thụ hưởng. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội là cơ quan chủ trì việc thực hiện phần việc này đã gửi biểu mẫu rà soát đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ an sinh 62.000 tỷ đồng của Chính phủ đến các đơn vị, địa phương phối hợp triển khai.

Ban Quản lý các khu công nghiệp và chế xuất Hà Nội, Ban Quản lý khu công nghệ cao Hòa Lạc đang rà soát, thống kê các đối tượng lao động trong doanh nghiệp, doanh nghiệp bị ảnh hưởng sâu bởi dịch Covid-19. Các quận, huyện, thị xã giao Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, cơ quan bảo hiểm xã hội; các phòng, ban chức năng khác phối hợp với chính quyền cơ sở rà soát, lập danh sách đối tượng bảo trợ xã hội, hộ nghèo, cận nghèo. Các xã, phường, thị trấn lập danh sách người có công với cách mạng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hằng tháng; rà soát, thống kê, tổng hợp các đối tượng lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm (lao động tự do)…

Từ cuối tuần trước, bà Đỗ Thuý Oanh - Tổ trưởng tổ dân phố số 11 phường Phúc Diễn, quận Bắc Từ Liêm đã cùng các cán bộ trong khu dân cư thực hiện việc rà soát các đối tượng được thụ hưởng gói hỗ trợ tại địa phương. So với các địa bàn khác, tổ dân phố 11 không đông dân nhưng với tính chất quan trọng và ý nghĩa an sinh xã hội rất lớn của gói hỗ trợ nên việc rà soát được bà Oanh thực hiện cẩn thận, kỹ lưỡng với tinh thần “không để lọt đối tượng”. Tuy nhiên, qua rà soát, bà Oanh nhận thấy việc rà soát đang gặp khó ở đối tượng lao động không có hợp đồng lao động, hộ kinh doanh nhỏ chịu ảnh hưởng của dịch bệnh. Với những chủ hộ kinh doanh, lao động không có hợp đồng lao động là người địa phương thì việc rà soát thực hiện dễ hơn so với những lao động, chủ hộ kinh doanh là người nơi khác đến thuê cửa hàng để buôn bán. Do dịch bệnh và cách ly xã hội, các đối tượng này đã tạm dừng kinh doanh, không ở Hà Nội mà đã về địa phương. Hơn nữa, do chưa có quy định hướng dẫn cụ thể các lao động tự do không có hợp đồng lao động được thụ hưởng chính sách nên việc rà soát của bà Oanh sẽ tiếp tục được thực hiện trong thời gian tới để tránh bỏ sót hoặc chồng chéo.

Ông Nguyễn Đình Tiên - Trưởng phòng Lao động -Thương binh và Xã hội quận Đống Đa chia sẻ khó khăn trong việc rà soát, đó là việc thống kê nhóm đối tượng lao động tự do. Có 6 nhóm đối tượng đã được định danh trong Nghị quyết là: Người bán hàng rong; lao động thu gom rác; người làm nghề bốc vác, vận chuyển hàng hóa; lái xe mô tô 2 bánh chở khách, xe xích lô; người bán lẻ vé số lưu động; người lao động tại các cơ sở dịch vụ ăn uống, lưu trú, du lịch, chăm sóc sức khỏe. Nhưng với nhóm đối tượng khác (quận huyện căn cứ đề xuất thực tế địa phương) thì khó khăn hơn, chẳng hạn như đối tượng trên 80 tuổi bán xôi vỉa hè, bán hàng nước, hay nhóm lao động di cư. Đối tượng này hoàn toàn phụ thuộc vào sự điều tra, khảo sát của tổ dân phố, phường; đồng thời cần có giấy tạm trú, nếu lĩnh trợ cấp tại nơi lưu trú thì phải có giấy xác nhận không lĩnh tại địa phương nơi đi.

Trên địa bàn TP, qua rà soát bước đầu, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội đã xác định được hơn 50.000 hộ nghèo, cận nghèo, hơn 88.000 người có công và hơn 182.000 đối tượng bảo trợ xã hội đang hưởng trợ cấp hằng tháng… Còn với những đối tượng lao động tự do, theo ý kiến của các địa phương, việc rà soát này cần sự phối hợp đồng bộ giữa các địa phương, ban ngành và quan trọng nhất là có ứng dụng công nghệ thông tin để phân tách, lọc các đối tượng này trên hệ thống dữ liệu quản lý dân cư.

Theo ông Nguyễn Hồng Dân - Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội, sau khi các cơ quan chức năng ban hành hướng dẫn cụ thể thực hiện Nghị quyết, TP sẽ khoanh vùng các đối tượng, niêm yết danh sách công khai để các bên liên quan đóng góp, bảo đảm để chính sách hỗ trợ đến đúng người, đối tượng. Riêng nhóm lao động tự do, quá trình rà soát sẽ có sự phối hợp đồng bộ giữa các địa phương và ứng dụng công nghệ để phân tách, sàng lọc trên hệ thống dữ liệu quản lý dân cư.

Việt Bách