Một phương thức thiếu nhân văn cần được thay đổi
PNTĐ-Trong khi bệnh viện và cơ quan BHYT tìm mọi cách thu vén lợi ích, tăng nguồn kết dư quỹ BHYT thì người bệnh lại thiệt thòi vì chỉ được nhận những dịch vụ khám chữa bệnh,thuốc men hạn hẹp…
 |
| Thanh toán BHYT theo định suất chưa đứng về quyền lợi của người bệnh (Ảnh minh họa: Dương Ngọc) |
Cắt giảm quyền lợi người bệnh để tránh bội chi
Thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT theo định suất là thanh toán theo định mức chi phí khám chữa bệnh (KCB) bình quân tính trên mỗi người có thẻ BHYT (gọi là suất phí). Quỹ BHYT dựa trên số thẻ BHYT đăng ký KCB tại BV để tạm ứng 80% kinh phí thực hiện công tác KCB và thanh quyết toán theo từng quý với cơ quan BHYT.
Tại buổi sơ kết về thanh toán BHYT theo định suất, diễn ra ngày 6/8, ông Phạm Lương Sơn – Trưởng ban thực hiện chính sách BHYT (Bảo hiểm xã hội Việt Nam) thừa nhận, sau 4 năm triển khai, phương thức thanh toán BHYT theo định suất đang áp dụng còn nhiều điểm bất cập. Do “khoán” định suất đương nhiên BV buộc phải tiết kiệm để tránh bội chi.
TS Lý Ngọc Kính, chuyên gia cao cấp của Bộ Y tế lo ngại, điều này dễ khiến BV chuyển từ “lạm dụng dịch vụ y tế” trước kia, sang “tiết kiệm quá mức”, dẫn đến không cung cấp đủ các dịch vụ cần thiết để chạy chữa cho người bệnh. Bởi BV sẽ hạn chế đến tối thiểu việc cho bệnh nhân làm các xét nghiệm cũng như cho thuốc điều trị để có thể dư quỹ. Kết quả công bố tại buổi sơ kết này cho thấy, so với năm 2013, chi phí cho một ca KCB trong năm 2014, cả ở nội trú và ngoại trú đều giảm. Nhiều cơ sở y tế có chi phí xét nghiệm, phẫu thuật, thủ thuật… giảm, chi phí thuốc tăng, đồng nghĩa với việc người bệnh đang bị hạn chế thấp nhất việc tiếp cận các dịch vụ cận lâm sàng để chẩn đoán chính xác bệnh tật.
Thậm chí, tại một số bệnh viện có thể xảy ra hiện tượng cho bệnh nhân ra viện sớm hơn, kê đơn thuốc kém chất lượng hơn, hạn chế điều trị nội trú và giảm tối đa chuyển bệnh nhân lên tuyến trên… Trong khi đó, hiện tại cơ quan BHXH chưa có một hệ thống theo dõi đảm bảo chất lượng khám, chữa bệnh của các cơ sở KCB theo định suất này.
Từ việc nguồn kinh phí được cấp là một con số “cứng”, buộc BV phải “liệu cơm gắp mắm” tính toán chi tiêu sao cho gói gọn trong chừng ấy tiền. Thế mà, hầu hết các BV đều đã cân đối được quỹ và có sự kết dư nhất định, chỉ có một số ít BV bị bội chi. Tại nhiều địa phương, số tiền kết dư lên tới hàng trăm tỷ đồng (!). Đơn cử như Hà Nội, quỹ BHYT năm 2010 kết dư là 571 tỷ đồng, năm 2011: 319,6 tỷ đồng, năm 2012: gần 900 tỷ đồng… “Theo cách này, nếu BV nào khéo léo trong thu chi, có kết dư được quỹ sẽ được hưởng 20%, còn bội chi quỹ thì BHYT chỉ được thanh toán 60%” – ông Sơn nhấn mạnh. Tuy nhiên, dư luận bức xúc cho rằng, việc làm quỹ BHYT kết dư sẽ có “thưởng” như vậy, càng khiến BV tìm cách cắt giảm quyền lợi của người bệnh.
Bác sĩ thay vì chữa cho bệnh nhân theo thực tế bệnh tình thì lại chữa theo kiểu “khoán định suất” miễn sao không bị bội chi để bệnh viện không phải bỏ tiền túi ra đền. Sao lại có một cách tính toán thiếu nhân văn như vậy?
Bệnh viện… cười nụ, bệnh nhân… khóc thầm
Bệnh viện… cười nụ, bệnh nhân… khóc thầm
Tại một phiên họp báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về BHYT mới đây, bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội thẳng thắn chỉ ra rằng, việc kết dư quỹ BHYT chưa hẳn đã tốt. Phải làm rõ, tại sao lại có sự kết dư này. Nghịch lý ở một số tỉnh kết dư quỹ BHYT hàng mấy nghìn tỷ đồng, nhưng người có thẻ BHYT vẫn kêu ca, than vãn về chất lượng khám chữa bệnh của bệnh viện quá kém; thuốc điều trị không phải loại tốt; bệnh nhân vẫn phải nằm ghép 2-3 người/giường; ít kỹ thuật y tế hiện đại…
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn, hiện nay, phương thức thanh toán BHYT theo định suất là một trong 3 phương thức chi trả được quy định trong Luật BHYT. Thế nhưng, sau hơn 4 năm thực hiện phương thức thanh toán BHYT theo định suất, bệnh viện, người bệnh, thậm chí cả cơ quan BHXH vẫn chưa thể tìm ra tiếng nói thống nhất.
Thay vì kiểm soát các tiêu cực trong ngành y tế và BHYT thì có bệnh viện lại tìm mọi cách “móc túi” bệnh nhân thông qua việc thanh toán BHYT theo định suất. Có người ví, với phương thức thanh toán BHYT theo định suất đang được áp dụng tại các bệnh viện, ngành y tế và BHYT như “người cười nụ”, còn người bệnh như “kẻ khóc thầm”. Với cơ chế “khoán”, BV phải tìm mọi cách không vượt quỹ, tránh bội chi, hậu quả là việc cân đối quỹ và chất lượng KCB chưa hẳn đã song hành với nhau gây thiệt thòi cho người bệnh. Còn ngành BHXH cũng không vừa, “nếu BV nào năm trước kết dư quỹ và được hưởng nguồn lợi từ đó thì năm sau ngành BHXH chỉ giao mức chi phí bằng với nguồn quỹ sau khi kết dư”, ông Sơn nói.
Thống kê của Vụ Tài chính – kế toán (Bộ Y tế), sau gần 3 năm triển khai phương thức KCB BHYT thanh toán theo định suất, hiện đã có gần 800 (2/3) cơ sở KCB thực hiện thanh toán BHYT theo định suất. Theo lộ trình thì đến năm 2016, 100% cơ sở khám, chữa bệnh có thẻ BHYT đăng ký ban đầu phải áp dụng phương thức thanh toán này. Tuy nhiên, thay vì triển khai đại trà, nên chăng cần thay thế phương thức thanh toán khoán theo định suất thiếu nhân văn, có thể gây thiệt thòi cho người tham gia BHYT, nếu nó không hợp với lòng dân.
Tâm Thanh
