Nửa thế kỷ tự hào phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn”
PNTĐ-Như lời hiệu triệu, “Chiếc gậy Trường Sơn” đã thôi thúc thanh niên cả nước tòng quân lên đường chiến đấu, chiến thắng quân xâm lược, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Từ xã Hòa Xá, huyện Ứng Hòa, TP Hà Nội, hình ảnh chiếc gậy đơn sơ cùng những người lính Cụ Hồ hành quân trên đường Trường Sơn huyền thoại đã được phát động trở thành phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” nổi tiếng trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Như lời hiệu triệu, “Chiếc gậy Trường Sơn” đã thôi thúc thanh niên cả nước tòng quân lên đường chiến đấu, chiến thắng quân xâm lược, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Món quà ý nghĩa từ tiền tuyến…
Từ giữa những năm 60 của thế kỷ trước, đế quốc Mỹ tăng cường lực lượng tấn công miền Nam và mở rộng chiến tranh phá hoại hậu phương miền Bắc. Vào thời điểm ác liệt đó, Đảng bộ và nhân dân xã Hòa Xá nhận được một món quà vô giá từ chiến trường miền Nam gửi ra. Đó là 3 chiếc gậy của 3 người con Hòa Xá có tên là Đỗ Tít, Lưu Long và Phùng Quán. Những người lính sau khi vượt Trường Sơn đã gửi những chiếc gậy theo mình trên đường hành quân về quê hương như lời nhắn gia đình, người thân rằng mình đã đến nơi Tổ quốc cần và thể hiện quyết tâm lập công ngay trên chiến trường.
Chiếc gậy mòn vẹt chỗ tay cầm, trên thân gậy khắc ghi những dòng chữ “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Phía đầu gậy có chữ nhỏ hơn “Trường Sơn 1/4/1967”; phía cuối gậy là tên của từng người lính cùng chữ “Hòa Bình” là nơi đóng quân.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, thời gian đã đưa các ông Đỗ Tít, Lưu Long về với cát bụi. Chỉ còn người lính già Phùng Quán là nhân chứng duy nhất đang sống ở quê hương Hòa Xá. “Tôi giữ chiếc gậy này như báu vật” – ông Phùng Quán vừa nói vừa lần tay lấy chiếc gậy cùng ông vượt Trường Sơn được bọc cẩn thận trong chiếc túi vải. Từng lời chậm rãi, ông kể: “Cha mất sớm, gia đình tôi chỉ có 2 mẹ con. Tháng 2/1961, tôi xung phong nhập ngũ, chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị. Năm 1963, do bị sốt rét nặng, tôi được chuyển ra Bắc điều trị. Không đủ sức chiến đấu, đơn vị cho tôi xuất ngũ về quê. Dù điều kiện sức khỏe không đảm bảo, tôi vẫn đau đáu khát khao được ra trận. Mãi đến cuối năm 1965, được nhập ngũ, tôi mới có cơ hội thực hiện khát vọng và lý tưởng của thanh niên”.
 |
| Ông Phùng Quán (bên phải) - chiến sĩ của Binh đoàn Trường Sơn kể cho thế hệ trẻ huyện Ứng Hòa nghe về chiếc gậy Trường Sơn huyền thoại |
Trên đường hành quân vào chiến trường Quảng Trị, khi vượt Trường Sơn anh bộ đội Phùng Quán và hai người bạn cùng xã là Đỗ Tít, Lưu Long chặt cây rừng, tre, trúc làm gậy chống cho đỡ mỏi.
Trên đường hành quân, dừng chân ở Binh trạm 34 trên đường Trường Sơn lịch sử, gặp người làng về phép, chẳng kịp viết thư, 3 chiến sỹ đã gửi 3 cây gậy để báo tin về gia đình. Chẳng ngờ, những chiếc gậy - chứng nhân cho một thời xẻ dọc Trường Sơn cứu nước đã mở đầu cho phong trào thi đua yêu nước nổi tiếng trong thanh niên cả nước – phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn”.
Chiếc gậy Trường Sơn và khát vọng giải phóng dân tộc
Ông Phùng Văn Mạnh – cựu binh chống Mỹ ở xã Hòa Xá tiếp lời: Nhận được kỷ vật là những chiếc gậy từ Trường Sơn gửi ra, cùng với sự kiện phái đoàn cán bộ tỉnh Nam Hà (cũ) đến thăm xã, gửi tặng một chiếc nhẫn làm từ xác máy bay giặc Mỹ, chính quyền và nhân dân xã Hòa Xá đã nhân rộng thành phong trào “trao gậy hành quân” và “tặng nhẫn chung thủy”. Không chỉ đan sọt rèn quân, các cụ phụ lão trong làng còn cất công đi tìm những thân tre ngà thật đẹp, tỉ mỉ đẽo gọt làm gậy hành quân tặng con cháu trong ngày lên đường. Trên mỗi cây gậy đều khắc câu thơ:
“Gậy này là gậy Trường Sơn/ Của trai Hòa Xá lên đường tòng quân”. Ngoài ra, với những chàng trai nhập ngũ có người yêu, Hội Phụ nữ xã phối hợp với Đoàn thanh niên tổ chức tặng “nhẫn chung thủy trọn nghĩa vẹn tình” được kỳ công mài giũa từ xác máy bay giặc. Những người mẹ của chiến sĩ ra trận thành lập Hội mẹ chiến sĩ may cờ, thêu dòng chữ “Ra đi là chiến thắng” gửi tặng lực lượng thanh niên. Những hình ảnh đẹp và ý nghĩa này hiện vẫn được lưu giữ, tái hiện trang trọng ngay chính giữa bảo tàng “Chiếc gậy Trường Sơn” ở Hòa Xá với bức tượng người chiến sĩ một tay cầm gậy, một tay đưa ra đón nhận chiếc “nhẫn thủy chung” từ người yêu.
Những thanh niên Hòa Xá đã lên đường chiến đấu mang bên mình những kỷ vật thiêng liêng của quê hương như một sự động viên cổ vũ to lớn, tiếp bước những thế hệ cha anh kiên cường, bất khuất vượt qua khó khăn gian khổ, quyết chí chiến đấu vì độc lập tự do cho Tổ quốc, cho nhân dân.
Theo cựu binh Phùng Quán, người làng Hòa Xá tham gia Binh đoàn Trường Sơn (Binh đoàn 559) nhiều lắm. Trên đường hành quân dọc Trường Sơn, đến trạm giao liên nào, ông Quán cũng gặp người làng. “Anh em gặp nhau tay bắt mặt mừng, tối đến nằm trên võng hàn huyên, cất lời ca tiếng hát át tiếng bom”. Giọng trùng xuống, ông nhớ lại: đường Trường Sơn những năm 60 là con đường huyết mạch nhận nhiệm vụ chi viện sức người, sức của từ hậu phương lớn miền Bắc cho chiến trường miền Nam.
Với ý nghĩa quan trọng như vậy nên đường Trường Sơn cũng là trọng điểm tấn công của đế quốc Mỹ. Chúng tôi sống trong những cánh rừng, cây không còn chiếc lá, trơ trọi và xơ xác. Nói như vậy để thấy sự tàn phá ghê gớm của bom đạn và chất độc hóa học của đế quốc. Vậy mà, bất chấp sự tấn công ác liệt của giặc Mỹ, bom đạn vừa dứt, thanh niên xung phong đổ ra san lấp đường, có khi chưa xong đường, địch lại xối ném bom, nhiều người hy sinh để đảm bảo giao thông huyết mạch.
Thời gian, tuổi tác in hằn trên gương mặt và vóc dáng của người chiến sĩ Binh đoàn Trường Sơn nhưng những ký ức hào hùng và tự hào của năm tháng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” không bao giờ phai mờ trong ông. Vào ngày 14/5 tới đây, ông là một trong hai nhân chứng lịch sử tham gia chương trình kỷ niệm 60 năm mở đường Trường Sơn huyền thoại do Hội chiến sĩ Trường Sơn TP tổ chức trên quê hương Hòa Xá.
Đức Hạnh
