Sớm ban hành Điều lệ MTTQ Việt Nam và thông tri hướng dẫn thi hành Điều lệ phù hợp với thực tế
(PNTĐ) - Các địa phương đề nghị Trung ương sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp và phương thức hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp theo tổ chức bộ máy mới sau sắp xếp; trong đó cần xác định rõ mối quan hệ “trực thuộc”, tính “độc lập tương đối” của các tổ chức chính trị - xã hội trong mô hình tổ chức liên thông, đồng thời làm rõ cơ chế quản lý, điều hành đối với các đơn vị sự nghiệp trực thuộc nhằm bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo; có quy chế mẫu về hoạt động của cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh, cấp xã làm cơ sở thống nhất để các địa phương triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả.
Chiều 15/8, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc phản ánh, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và các giải pháp khắc phục.
Theo Báo cáo tổng hợp những phản ánh của các tỉnh, Thành phố sau hơn 1 tháng thực hiện (từ 1/7/2025-31/7/2025) sắp xếp tổ chức, bộ máy của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp, mô hình này đã bộc lộ một số bất cập.
Trong đó, ở cấp tỉnh, một số địa phương trực tiếp giao biên chế riêng cho MTTQ Việt Nam tỉnh, các tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh, không giao biên chế chung về cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh (bao gồm biên chế của các tổ chức chính trị xã hội tỉnh). Do đó, Cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh gặp khó khăn trong việc xây dựng quy chế làm việc của cơ quan; ban hành chức năng, nhiệm vụ của các ban, đơn vị trực thuộc; điều hành bộ máy cơ quan; quản lý, điều động cán bộ giữa các Ban để thực hiện nhiệm vụ.
Việc tổ chức bộ máy và quản lý cán bộ làm việc tại Văn phòng dùng chung còn tồn tại nhiều bất cập. Trong khi, chưa có hướng dẫn cụ thể từ Trung ương về cơ chế quản lý, giao nhiệm vụ, đánh giá cán bộ, bố trí nơi làm việc cũng như chế độ chi trả lương, phụ cấp, dẫn đến bị động trong tổ chức thực hiện và chỉ đạo điều hành.
Ở cấp xã, việc phân công nhiệm vụ trong Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã sau sáp nhập vẫn còn lúng túng, chưa xác định rõ vai trò, trách nhiệm cụ thể của từng thành viên.
Một số địa phương sau sáp nhập, chưa bố trí đủ cán bộ chuyên trách; đa số cán bộ được điều động, bố trí sau sáp nhập là cán bộ chưa có nhiều kinh nghiệm về công tác tác Mặt trận; cơ cấu nhân sự tại một số địa bàn chưa bảo đảm tính đại diện cho các đơn vị hành chính cũ sau sáp nhập, dẫn đến khó khăn trong công tác vận động, tập hợp và phản ánh đầy đủ tâm tư, nguyện vọng của người dân ở các khu vực mới.
Ngoài ra, trong quá trình sắp xếp, sáp nhập vẫn còn tình trạng do chưa kiện toàn, bố trí được nhân sự phù hợp tại một số tổ chức thành viên ở cấp xã nên các tổ chức chưa thể hoạt động độc lập, gây hạn chế trong việc tổ chức các hoạt động phong trào, chương trình phối hợp với MTTQ Việt Nam cấp xã của địa phương đó.
Báo cáo cũng cho thấy, hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về cơ chế chỉ đạo, phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị xã hội cấp tỉnh, cấp xã nên hoạt động còn gặp khó khăn, chưa thống nhất.
Bên cạnh đó là khó khăn trong chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ: Việc số hóa cơ sở dữ liệu, triển khai phần mềm quản lý và ứng dụng công nghệ trong hoạt động chưa có hướng dẫn thống nhất về hệ thống điều hành tác nghiệp điện tử từ Trung ương đến cấp xã; cơ sở hạ tầng, thiết bị công nghệ phục vụ cho chuyển đổi số còn thiếu.
Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức hoạt động ở khu dân cư còn nhiều hạn chế, do phần lớn Trưởng Ban Công tác Mặt trận có độ tuổi cao, khả năng tiếp cận công nghệ thông tin còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai nhiệm vụ trong điều kiện yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao.
Cùng đó là các khó khăn về cơ chế, chính sách, kinh phí hoạt động; cơ sở vật chất tuy đã được bố trí nhưng chưa đáp ứng được đầy đủ theo yêu cầu hoạt động…
Trước những khó khăn trên, các địa phương đề nghị Trung ương chỉ đạo nghiên cứu thành lập Đảng bộ MTTQ Việt Nam cấp tỉnh trực thuộc Tỉnh uỷ, do đồng chí Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh làm Bí thư nhằm bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Tỉnh ủy đối với Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, đáp ứng yêu cầu về mô hình tổ chức thống nhất từ Trung ương và phù hợp với vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh trong hệ thống chính trị theo quy định của Đảng, Hiến pháp và pháp luật.
Cùng đó, sớm ban hành Điều lệ MTTQ Việt Nam và thông tri hướng dẫn thi hành Điều lệ cho phù hợp với thực tế hiện nay để giúp Ủy ban, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam các địa phương có căn cứ triển khai, thực hiện các hoạt động công tác Mặt trận.
Các địa phương đề nghị Trung ương sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp và phương thức hoạt động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp theo tổ chức bộ máy mới sau sắp xếp; trong đó cần xác định rõ mối quan hệ “trực thuộc”, tính “độc lập tương đối” của các tổ chức chính trị - xã hội trong mô hình tổ chức liên thông, đồng thời làm rõ cơ chế quản lý, điều hành đối với các đơn vị sự nghiệp trực thuộc nhằm bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo; có quy chế mẫu về hoạt động của cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh, cấp xã làm cơ sở thống nhất để các địa phương triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả.
Đồng thời, đề nghị sớm ban hành Đề án sắp xếp, tinh gọn, hợp nhất các tổ chức Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ để cấp tỉnh, cấp xã áp dựng thực hiện xây dựng đề án thực hiện ở cấp mình đảm bảo thống nhất; xem xét, sắp xếp các Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ có chức năng, nhiệm vụ trùng lắp; hợp nhất đối với các hội có đối tượng, tính chất, nội dung hoạt động tương đồng; kết thúc hoạt động của các hội không hiệu quả...
Về công tác cán bộ, đề nghị Trung ương cho phép bổ nhiệm một số vị trí trưởng ban và tương đương thực hiện chuyên trách (không kiêm nhiệm như hiện nay) đối với các ban có khối lượng công việc lớn, quan trọng và cần sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên và cần kiến thức, kinh nghiệm chuyên sâu, theo lĩnh vực để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.
Các tổ chức chính trị - xã hội có hướng dẫn về số lượng cấp phó các tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh; hướng dẫn về tiêu chuẩn và định hướng cụ thể đối với nhân sự Phó chủ tịch các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã...
Về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, các địa phương đề nghị Trung ương tiếp tục quan tâm, tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ Mặt trận các cấp và cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội, giúp nâng cao năng lực thực thi nhiệm vụ theo yêu cầu mới của mô hình tổ chức sau sắp xếp.
Các tỉnh, TP đề nghị Đảng, Nhà nước quan tâm bố trí đất đai, nguồn lực để xây dựng trụ sở làm việc của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng được Đảng, nhà nước giao nhiệm vụ để hoạt động theo mô hình tập trung.
