Tăng giá nước sạch sinh hoạt phải đi đôi với tăng chất lượng
(PNTĐ) - Chiều 29/6, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo quyết định của UBND thành phố (TP) về phê duyệt phương án điều chỉnh giá nước sạch sinh hoạt trên địa bàn TP Hà Nội.
Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội và Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn chủ trì hội nghị.
Tăng giá thời điểm này là cần thiết và phù hợp
Trình bày báo cáo vê phương án điều chỉnh giá nước sạch sinh hoạt trên địa bàn TP Hà Nội, Phó giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Trần Thành Tâm cho biết, chính sách của Nhà nước về hạn chế khai thác nước ngầm, trước năm 2016 nguồn nước ngầm có công suất khai thác khoảng 700.000 m3/ngày đêm, chiếm 77,78% tổng công suất các nguồn cấp nước tập trung của thành phố, nhưng hiện công suất này đạt 770.000 m3/ngày đêm (chiếm 50,3%).
Theo quy hoạch cấp nước Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 được Thủ tướng phê duyệt, quan điểm lập điều chỉnh quy hoạch là ưu tiên nguồn nước mặt, khai thác hợp lý nguồn nước ngầm, lộ trình giảm dần khai thác nước ngầm từ năm 2025 đến 2050 là 615.000 m3/ngày đêm giảm còn 413.000 m3/ngày đêm. Trong khi, nhu cầu nước sạch của thành phố ngày càng tăng, phải bổ sung đơn vị cấp nguồn từ nguồn nước mặt, dẫn đến giá thành sản xuất và lưu thông nước sạch tăng lên do chi phí sản xuất nước mặt cao hơn chi phí sản xuất nước ngầm.
Ngày 14/12/2018, Bộ Y tế đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt có hiệu lực thi hành từ 15/6/2019 (thay thế quy chuẩn năm 2009), yêu cầu chất lượng nước sạch cao hơn nhiều so với quy chuẩn cũ để đảm bảo sức khỏe người dân. Để thực hiện xử lý nước và đảm bảo chất lượng nước đạt QCVN 01-1:2018/BYT, các đơn vị cấp nước cần đầu tư nâng cấp cải tạo hệ thống cấp nước cũ hoặc thay thế nguồn nước cấp để đảm bảo nước sạch cấp đến người dân đúng quy chuẩn. Do vậy, với giá nước cần được điều chỉnh để các đơn vị cấp nước có đủ nguồn lực tiếp tục đầu tư cải tạo và kiểm soát để nâng cao chất lượng nước sạch đảm bảo sức khỏe cho người dân.
Đặc biệt, cơ sở thực tiễn quan trọng là biến động của các chi phí cấu thành giá nước sạch. Phương án giá nước sạch trên địa bàn Hà Nội đến nay đã thực hiện 10 năm, tổng thể các chi phí cấu thành giá đều tăng: Tiền lương tối thiểu vùng tăng 99,14%; mức lương cơ sở tăng 29,56%; chi phí điện năng tăng 29,7%; các loại thuế, phí điều chỉnh tăng…
Với các biến động của các chi phí cấu thành giá nước sạch đó, giá nước đến thời điểm hiện nay đã cơ bản không đáp ứng được chi phí sản xuất kinh doanh. Việc không điều chỉnh hoặc chậm điều chỉnh giá tiêu thụ nước sạch có thể dẫn tới các tác động tiêu cực: Không đảm bảo nguồn cung cấp nước sạch, không thu hút được nhà đầu tư, không khuyến khích sử dụng nước sạch tiết kiệm…
Như vậy, việc xây dựng phương án điều chỉnh giá nước sạch sinh hoạt trên địa bàn thành phố là cần thiết, phù hợp quy định pháp luật và yêu cầu thực tế, khuyến khích sử dụng nước sạch tiết kiệm và chủ trương của Nhà nước trong việc quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh nước sạch.
Theo phương án điều chỉnh giá bán lẻ nước sạch sinh hoạt được đưa ra, giá nước bình quân đảm bảo khung giá tối đa theo quy định tại Thông tư số 44/2021/TT-BTC ngày 18/6/2021 của Bộ Tài chính. Hệ số điều chỉnh trong phương án giá dự kiến đều đảm bảo thấp hơn hệ số tối đa theo quy định tại Thông tư 44/2021/TT-BTC.
Với mức tăng dự kiến, theo nhu cầu thực tế, trung bình mỗi hộ tại khu vực nội thành sử dụng từ 10-16m3/tháng sẽ phải chi trả thêm tiền nước sạch từ 15.000 - 26.000 đồng/tháng; với các hộ ở nông thôn sử dụng từ 6-8m³/tháng, số tiền phải chi thêm là từ 10.000 - 13.000 đồng/tháng/hộ.
Phương án điều chỉnh giá nước này được đánh giá không tác động nhiều đến đời sống và thu nhập của người dân. Các hộ dân thuộc diện gia đình chính sách, hộ nghèo, hộ cận nghèo, mức giá nước sạch áp dụng tại mức sử dụng nước sạch ở 10m³ đầu tiên sẽ giữ nguyên, không tăng giá.
Việc tăng giá xuất phát từ những nhu cầu cấp thiết thực tế, phù hợp với chủ trương của nhà nước về đẩy mạnh công tác quản lý cấp nước và tiêu thụ nước sạch và chủ trương xã hội hóa công tác sản xuất kinh doanh nước sạch. Sau điều chỉnh giá nước ở Hà Nội vẫn mức tương đương hoặc thấp hơn các tỉnh thành phố.
Để người dân hiểu rõ, hiểu đúng vì sao cần tăng giá nước, mới tạo được đồng thuận
Góp ý vào dự thảo Quyết định của UBND TP về điều chỉnh giá nước sạch sinh hoạt trên địa bàn TP Hà Nội, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý thống nhất cao về sự cần thiết điều chỉnh giá nước sạch sinh hoạt, phù hợp thực tiễn của thành phố trong bối cảnh các yếu tố nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất kinh doanh đều tăng nhiều so với những năm trước, làm cho chi phí sản xuất và giá thành kinh doanh nước sạch tăng lên. Trong xây dựng phương án điều chỉnh đã đảm bảo cơ sở pháp lý, đòi hỏi thực tiễn và đánh giá tác động; bảng giá thể hiện chính sách an sinh xã hội.
Các chuyên gia, nhà khoa học cũng có một số ý kiến về điều chỉnh giá nước sạch cần đi đôi với đảm bảo liên tục, ổn định cung cấp nước sạch, chất lượng nước đảm bảo tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Hơn nữa, trong phương án điều chỉnh giá nước sạch và các văn bản giải trình Quyết định của TP phải làm sao minh bạch, công khai, để tạo được sự ủng hộ của người dân.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Hội đồng thẩm định giá Việt Nam Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng, nếu không tăng giá nước sạch thì sẽ không tạo được động lực thúc đẩy ngành sản xuất kinh doanh nước để tăng phạm vi bao phủ nước sạch và khả năng cấp nước an toàn, người dân; không khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư vào cấp nước do thu hồi vốn khó khăn. Không riêng Hà Nội phải điều chỉnh giá nước sạch, mà các địa phương khác đã điều chỉnh từ sau khi có Thông tư 44, với mức điều chỉnh cao hơn mức Hà Nội đang đưa ra.
Còn theo Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân chủ pháp luật - Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội Phạm Ngọc Thảo, trong tổ chức thực hiện, cần làm rõ công tác tuyên truyền của các cấp, các ngành thành phố để người dân hiểu rõ, hiểu đúng vì sao cần tăng giá nước, mới tạo được đồng thuận.
Ông Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ cũng đề nghị cần có thanh tra, kiểm tra các cơ sở sản xuất nước sạch. Theo phụ lục tại Quyết định nêu giá bán buôn trung bình chỉ 3.000 đồng nhưng giá bán lẻ lên tới hàng chục nghìn đồng; cần minh bạch xem thất thoát khâu nào, khâu nào thất thoát nhiều, tỷ lệ ra sao?
PGS.TS Bùi Thị An, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh tế - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội thẳng thắn đề nghị cần có báo cáo về chất lượng nước của các đơn vị cung cấp nước trong thời gian qua. Việc điều chỉnh giá nước sinh hoạt tăng phải có chất lượng nước đảm bảo đủ tiêu chuẩn. Bà Bùi Thị An lưu ý nếu nước không đủ tiêu chuẩn (dẫn chứng trong thực tế đã xảy ra ở một vài địa phương) thì giải quyết thế nào? Những việc như đường ống nước vỡ, nước lọc không chuẩn, vẫn có các sinh vật, hóa chất độc hại thì sao? Đề nghị cần có đánh giá về công nghệ, thiết bị của các đơn vị cung cấp nước hiện nay và công bố những đơn vị có công nghệ, thiết bị cần thay... và nên có đường dây nóng để nhân dân phản ánh về chất lượng nước.
Thay mặt Tổ soạn thảo phát biểu tiếp thu các ý kiến, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, thể hiện kinh nghiệm, tâm huyết, sự chia sẻ của các chuyên gia, nhà khoa học vào dự thảo Quyết định này của UBND thành phố.
Các đại biểu đều đồng thuận về cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và sự cần thiết để thành phố ban hành Quyết định này. Các ý kiến ghi nhận sự chuẩn bị thận trọng, kỹ lưỡng, có sức thuyết phục và có cơ sở khoa học của phương án đưa ra; Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Hà Nội tổ chức phản biện xã hội về nội dung này thể hiện sự thận trọng, lắng nghe, tiếp thu.
Kết luận hội nghị, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Hà Nội Nguyễn Lan Hương bày tỏ cảm ơn trân trọng những ý kiến tâm huyết, trí tuệ của các chuyên gia, nhà khoa học vào dự thảo Quyết định của UBND Thành phố về phê duyệt phương án điều chỉnh giá nước sạch sinh hoạt trên đia bàn Hà Nội nói riêng; và các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật sẽ được thông qua tại Kỳ họp HĐND Thành phố tới đây, đảm bảo đúng Luật ban hành văn bản pháp luật, có sự tham gia của đại diện Nhân dân vào các khâu ban hành văn bản của Thành phố.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Nguyễn Lan Hương khẳng định: Những nội dung Sở Tài chính chuẩn bị tham mưu cho UBND Thành phố, HĐND Thành phố đều là những nội dung được nhiều người dân quan tâm, quá trình chuẩn bị rất chặt chẽ, khoa học, lấy ý kiến đa chiều, rộng rãi với các đối tượng liên quan. Sở Tài chính ghi nhận các ý kiến góp ý, trong đó đều cho rằng dự thảo Quyết định có căn cứ pháp lý, căn cứ thực tiễn, sự cần thiết phải điều chỉnh giá nước sinh hoạt trong thời điểm này.
Mức điều chỉnh giá nước sạch mà UBND Thành phố đưa ra là mức giá tương đối phù hợp với thực tiễn Hà Nội hiện nay, so sánh với mức điều chỉnh tại các tỉnh, thành phố khác thì dễ có sự đồng thuận trong thời điểm này.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Nguyễn Lan Hương cũng đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học tiếp tục là hạt nhân tích cực tuyên truyền ngay từ trong gia đình, cộng đồng dân cư đang sinh sống cho tới các tổ chức mà mình đang làm việc, để mọi người dân ủng hộ một quyết sách lớn của thành phố.
Bà Nguyễn Lan Hương cũng đề nghị Tổ soạn thảo rà soát bổ sung những đối tượng hộ dân đáng quan tâm, để khi triển khai Quyết định sẽ có cơ sở đi vào thực tiễn ngay.
Về khâu tổ chức thực hiện Quyết định, lưu ý cần làm rõ trách nhiệm quản lý điều hành của UBND thành phố đối với các sở ngành thành phố, trong đó cần tăng cường thanh tra kiểm tra, nhằm thực hiện mọi nội dung liên quan đến giá phải đảm bảo công khai, minh bạch, nhất là bình đẳng giữa người bán - người mua và chất lượng nước sạch theo đúng tiêu chuẩn Bộ Y tế. Từ khâu đầu đến khâu cuối phải đảm bảo tính đúng, tính đủ, công khai, minh bạch, mới hạn chế thấp nhất phát sinh tiêu cực.
