Không gian sống kể chuyện gìn giữ ký ức Việt
(PNTĐ) - Ngày 21/11/2025 trở thành dấu son đặc biệt của du lịch Bắc Ninh khi Khu du lịch văn hóa sinh thái Đông Đô Village chính thức được Hội Di sản Văn hóa Việt Nam trao chứng nhận Không gian Di sản Văn hóa.
Khi văn hóa là gốc của sáng tạo và phát triển du lịch bền vững
Trong những ngày cuối tháng 11, khu du lịch văn hóa sinh thái Đông Đô Village đón tin vui khi chính thức được công nhận Không gian Di sản Văn hóa. Đây không chỉ là sự ghi nhận cho một mô hình du lịch sinh thái mang đậm bản sắc làng quê Bắc Bộ, mà còn tôn vinh hành trình gìn giữ, phục dựng, sáng tạo văn hóa mà ông Trần Văn Toản, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Kỹ thương Đông Đô, theo đuổi suốt nhiều năm qua.
Ông Trần Văn Toản chia sẻ một cách chân thành: “Chúng tôi xây dựng Đông Đô Village không phải để làm điểm check-in. Điều tôi mong nhất là con trẻ hôm nay có thể nhìn thấy một phần tuổi thơ của thế hệ trước, hiểu rằng văn hóa là thứ đáng để gìn giữ chứ không chỉ ngắm qua ảnh”.
Phía Hội Di sản đánh giá cao việc khu du lịch duy trì được các giá trị văn hóa ở cả hai chiều: vật thể và phi vật thể từ nhà cổ, công trình dân gian đến nghề truyền thống, lễ thức, sinh hoạt văn hóa.
Bà Đoàn Thị Tươi, Giám đốc Gali Travel nhận định, điều đặc biệt ở Đông Đô Village là họ không chỉ sao chép hình hài của làng quê, mà đưa lại được hơi ấm, nhịp sống, và cảm xúc của người Việt. Mọi thứ có sự sống, sự tham gia của cộng đồng, không bị "đóng khung" trong bảo tàng tĩnh.
Điểm dễ thấy tại Đông Đô Village là sự hiện diện đậm đặc của không gian dành cho phụ nữ, trẻ em và gia đình, đúng tinh thần của những mô hình du lịch nhân văn. Từ trải nghiệm làm bánh đa, giã bột, nhuộm vải chàm, học thêu đến hoạt động giáo dục về nếp nhà, nếp bếp của phụ nữ Bắc Bộ xưa… tất cả được tái hiện mộc mạc.
Chị Lan Anh, du khách đến từ Hà Nội đi cùng hai con nhỏ, chia sẻ: “Tôi muốn con mình hiểu rằng văn hóa Việt nằm trong những điều rất nhỏ: chiếc cối giã gạo, bếp rơm, câu hò, trò chơi dân gian. Ở đây, trẻ con được chạm, được làm, được nghe. Tôi thấy hành trình này giúp con gần hơn với cội nguồn”.
Nhiều phụ huynh lựa chọn Đông Đô Village như một điểm đến giáo dục, nơi trẻ học cách tôn trọng sức lao động, biết ơn thế hệ trước và gắn bó hơn với gia đình. Sự thừa nhận của Hội Di sản Văn hóa Việt Nam cho thấy mô hình này đã đáp ứng các tiêu chí về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.
Ông Lê Công Năng, chuyên gia về du lịch văn hóa, nhận xét: “Trong giai đoạn nhiều mô hình du lịch bị thương mại hóa, Đông Đô Village chọn hướng đi ngược: chậm rãi, bài bản, đặt văn hóa lên trước lợi nhuận. Cách làm này phù hợp với xu hướng hiện nay, du khách muốn hiểu, muốn cảm nhận, muốn đồng hành”.
Ông cũng cho rằng mô hình sẽ có sức sống dài nếu tiếp tục duy trì yếu tố nhân văn, kết nối cộng đồng, vai trò của nghệ nhân và người bản địa.
Di sản cần ‘đường dẫn’ để đến được thế hệ trẻ
Ông Lê Công Năng, người được biết đến với nhiều ý tưởng phát triển văn hóa và du lịch đánh giá, Đông Đô Village có tiềm năng trở thành điểm đến truyền cảm hứng cho giới trẻ nếu kết hợp thêm các yếu tố công nghệ.
“Di sản muốn sống phải có câu chuyện. Câu chuyện muốn lan tỏa phải có đường dẫn. Đông Đô Village đã làm rất tốt phần "cốt lõi" là bảo tồn và tái dựng không gian truyền thống. Giai đoạn tiếp theo có thể là số hóa câu chuyện, đưa các nghi thức, nghề truyền thống lên môi trường tương tác để người trẻ dễ tiếp nhận” - ông Năng gợi ý.
Đồng thời ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục gia đình trong bảo tồn văn hóa, vì “trẻ em chỉ trân trọng di sản khi thấy bố mẹ trân trọng những giá trị đó”.
Đông Đô Village không chỉ là một sản phẩm du lịch. Với nhiều người dân Bắc Ninh, đây trở thành nơi gìn giữ ký ức, nơi họ tìm lại những điều từng tưởng đã phai mờ.
Ông Trần Văn Toản cho biết, khu du lịch duy trì sự tham gia thường xuyên của các nghệ nhân đến từ làng nghề truyền thống: “Nếu không có nghệ nhân, không có cộng đồng, thì mọi phục dựng chỉ là hình thức. Chúng tôi coi họ là linh hồn của không gian này”.
“Được công nhận là một chuyện, giữ được giá trị và nâng tầm nó mới khó. Từ hôm nay, hành trình của chúng tôi không nhẹ đi mà nặng hơn vì cần làm sao để di sản thực sự sống trong đời sống cộng đồng”, ông Toản tự nhìn nhận về trách nhiệm sau các danh hiệu.
Trong bối cảnh nhiều điểm du lịch trở nên ồn ào và “công nghiệp”, Đông Đô Village lại hấp dẫn bởi sự yên bình. Chị Hồng Nhung, nhân viên truyền thông tại Hà Nội chia sẻ sau chuyến đi: “Điều tôi nhớ nhất không phải là điểm nào đẹp nhất, mà là cảm giác bình yên khi ngồi nghe bà cụ nhuộm chàm kể chuyện làng. Đó là thứ mà đô thị không thể có”.
Sự kết hợp giữa tính nguyên bản và nét bình dị khiến nhiều du khách coi nơi này như một “khoảng nghỉ văn hóa” sau những ngày bận rộn.
Các chuyên gia nhận định danh hiệu Không gian Di sản Văn hóa sẽ giúp Đông Đô Village có thêm cơ hội phát triển theo hướng bền vững: mở rộng các chương trình giáo dục di sản, tôn vinh vai trò phụ nữ trong văn hóa làng, kết nối với cộng đồng địa phương, đa dạng hóa trải nghiệm phi vật thể.
Trong thời gian tới, khu du lịch dự kiến xây dựng thêm các khu trưng bày tương tác, không gian văn hóa số, và các workshop chuyên sâu về nghề truyền thống cho học sinh - sinh viên.
