Mở lối cho các không gian sáng tạo
(PNTĐ) - Hà Nội là địa bàn có nhiều không gian sáng tạo nhất cả nước và đây là động lực quan trọng để thành phố phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thành phố sáng tạo. Mở rộng các không gian sáng tạo mang tầm quốc tế cũng chính là nội dung trong Kế hoạch số 97/KH-UBND do UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành vào ngày 11/4/2025 về việc tổ chức các hoạt động tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO năm 2025.
Bảo tàng cũng trở thành không gian sáng tạo
Hà Nội có số lượng bảo tàng rất lớn. Những năm gần đây, nhằm thích ứng với kỷ nguyên số và đến gần hơn với nhiều đối tượng khách tham quan, các bảo tàng đã có sự đổi mới cả về nội dung và hình thức trưng bày. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động, mà còn tạo ra những trải nghiệm mới cho khách tham quan, trở thành điểm đến của văn hóa, du lịch Thủ đô.
Bảo tàng Hà Nội (nằm tại đường Phạm Hùng, phường Mễ Trì, Nam Từ Liêm, Hà Nội), một công trình lớn của Thủ đô được hoàn thành năm 2010 để kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Trước đây, bảo tàng chỉ thực hiện những cuộc trưng bày chuyên đề ngắn hạn với các sưu tập hiện vật của bảo tàng và một số nhà sưu tập tư nhân, kèm với đó là cho thuê tổ chức sự kiện. Khách tham quan và cả những nhà nghiên cứu đều cho rằng, bảo tàng còn kém hấp dẫn. Tuy nhiên, sau nhiều năm, bảo tàng đã có nhiều đổi mới, thu hút sự quan tâm trở lại từ công chúng và giới trẻ.
Trên thực tế, hoạt động của bảo tàng Hà Nội đã có những bước chuyển mạnh mẽ kể từ sau đại dịch Covid-19. Bảo tàng đã tận dụng mạng xã hội để quảng bá những nét độc đáo, đổi mới trong hoạt động của mình và thu hút đông đảo giới trẻ, vừa đến check-in, vừa khám phá. Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, thời điểm đó, trung bình mỗi tháng bảo tàng Hà Nội đón khoảng gần 12.000 lượt khách tham quan, đã tổ chức và phối hợp tổ chức thực hiện gần 20 trưng bày, triển lãm. Nhiều trưng bày đã tạo sự tương tác cao đối với khách tham quan như trưng bày chuyên đề “Bác Hồ với Thủ đô Hà Nội” và Không gian nghệ thuật sen thư pháp; triển lãm “Những mảnh vụn”; trưng bày “Nếp xưa”…
Một số đã sử dụng công nghệ triển lãm nghe nhìn đa phương tiện, công nghệ mapping 3D hấp dẫn khách tham quan, đưa đến cho công chúng một trải nghiệm triển lãm tương tác hoàn toàn mới mẻ. Ngoài việc mở cửa phục vụ khách tham quan, bảo tàng Hà Nội còn đảm nhận vai trò là địa điểm tổ chức nhiều sự kiện của quốc gia và thành phố, nơi diễn ra nhiều hội nghị, hội thảo, tọa đàm…
Các hoạt động này tiếp tục được triển khai mạnh mẽ trong năm 2024-2025 với những hoạt động như: “Năm Thìn kể chuyện Rồng”, “Phong vị Tết xưa Hà Nội” dịp Tết Giáp Thìn 2024; Hội chợ hàng lưu niệm Thủ đô năm 2024; “Văn minh sông Hồng đến Hà Nội phố” trong dịp kỷ niệm 70 năm ngày Giải phóng Thủ đô… Những “định kiến” về một bảo tàng “xây xong bỏ đó” dần được phá vỡ, bảo tàng Hà Nội đã có sự chuyển mình mạnh mẽ, đang dần trở thành một không gian sáng tạo.
Năm 2025, đêm diễn âm nhạc True Love Seasons là chương trình đầu tiên được bảo tàng Hà Nội hợp tác với các bên để triển khai, là tiền đề tạo nên không gian văn hóa nghệ thuật theo tinh thần sáng tạo cho bảo tàng. Đêm diễn có sự xuất hiện của những ngôi sao âm nhạc hàng đầu. Đêm diễn thực hiện trên sân khấu kính được sắp đặt giữa hồ tại bảo tàng Hà Nội. Sàn kính trong suốt với hệ thống ánh sáng đa tầng góp phần tạo nên hiệu ứng độc đáo cho đêm diễn.
Theo Giám đốc bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà, để tăng sức hấp dẫn, ngoài công tác trưng bày hiện vật để bảo tồn, phát huy giá trị di sản, các bảo tàng cần nâng cao giá trị bằng cách tổ chức những hoạt động, sự kiện văn hóa ý nghĩa. Với lợi thế lưu giữ một kho tàng di sản quý giá là hơn 73.000 tài liệu, hiện vật gốc về lịch sử tự nhiên, lịch sử xã hội của Thủ đô nghìn năm văn hiến, với khuôn viên, không gian lớn, hiện đại, bảo tàng Hà Nội còn nhiều dư địa để phát triển thành một không gian sáng tạo quy mô nhất của Thủ đô. “Thành phố Hà Nội vừa ra mắt Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo tại bảo tàng Hà Nội, đây là động lực để bảo tàng phát huy giá trị, trở thành không gian sáng tạo của Thủ đô”, ông Nguyễn Tiến Đà cho biết.
đa ứng dụng từ tạo việc làm cho người khuyết tật đến lan tỏa văn hóa.
Nâng cao chất lượng các không gian sáng tạo
Trong Kế hoạch số 97/KH-UBND do UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành vào ngày 11/4/2025 về việc tổ chức các hoạt động tham gia Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO năm 2025, thành phố nhấn mạnh kế hoạch thúc đẩy hoạt động sáng tạo, xây dựng các không gian sáng tạo - điểm đến trên cơ sở các thiết chế văn hóa như: Không gian sáng tạo giáo dục di sản tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám; không gian sáng tạo phát huy giá trị nghệ thuật trình diễn truyền thống tại Nhà hát Múa rối Thăng Long; di tích Nhà tù Hỏa Lò... Qua đó, kết nối, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc trên địa bàn trong quá trình tái thiết đô thị, gắn với phát triển không gian sáng tạo, thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô.
Ngoài bảo tàng Hà Nội, một số không gian sáng tạo được xem là “chủ lực” của Thủ đô có thể kể đến như: Trung tâm Hoạt động Văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Trung tâm Văn hóa nghệ thuật số 22 phố Hàng Buồm (quận Hoàn Kiếm)… Các không gian sáng tạo này vừa là động lực phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thành phố sáng tạo, vừa đem những giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng, nhất là lớp trẻ. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, thành phố vẫn đang thiếu những không gian sáng tạo quy mô bởi phần lớn các không gian sáng tạo đều nhỏ lẻ, manh mún. Thậm chí, không ít không gian “sớm nở tối tàn”. Các không gian phát triển còn tự phát, thiếu tính kết nối, chưa nhận được sự hỗ trợ.
Việc Thành phố chính thức kêu gọi cộng đồng sáng tạo và không gian sáng tạo tham gia Mạng lưới Không gian Sáng tạo thành phố Hà Nội sẽ giúp các không gian sáng tạo khi gia nhập mạng lưới nhận được hàng loạt hỗ trợ. Theo Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Nguyễn Thị Ngọc Hòa, các không gian thuộc mạng lưới được đăng ký tổ chức các hoạt động tại Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo và tại bảo tàng Hà Nội; được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế theo quy định; được hỗ trợ tuyên truyền, quảng bá các hoạt động trên hệ thống các kênh thông tin chính thức của Hà Nội - thành phố sáng tạo; được hướng dẫn, hỗ trợ thủ tục cấp phép tổ chức sự kiện và cấp phép quảng cáo theo quy định. Các thành viên còn được hỗ trợ địa điểm và hỗ trợ tổ chức các hoạt động sáng tạo tại các không gian tuyến phố đi bộ, các thiết chế văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa phù hợp...
Ngoài ra, khi tham gia mạng lưới, các thành viên được tạo điều kiện để giao lưu, học hỏi với các thành phố sáng tạo trên thế giới. Cuối tháng 6, lễ công bố và trao chứng nhận thành viên mạng lưới sẽ chính thức diễn ra tại Hà Nội, mở lối cho không gian sáng tạo phát triển.
