NSND Quốc Hưng kết hợp nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung thực hiện bản trường ca “Đất nước hôm nay” chào mừng Đại hội Đảng XIV
(PNTĐ) - Chào mừng thành công của Đại hội Đảng XIV, NSND Quốc Hưng và nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung chính thức ra mắt MV Đất nước hôm nay. Không chỉ là một MV ca nhạc, Đất nước hôm nay với độ dài hơn 8 phút như một bản “đại tự sự” về hành trình hình thành, đấu tranh, dựng xây và hướng tới tương lai của đất nước trong nhịp sống đương đại, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân bằng cảm xúc lắng đọng.
Tác phẩm do nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung sáng tác, nhạc sĩ Dương Đức Thụy phối khí, NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng thể hiện cùng sự tham gia của Hợp xướng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, dưới bàn tay dàn dựng hình ảnh của đạo diễn Anh Quân.
Trường ca Đất nước hôm nay gồm 6 chương, mỗi chương đảm nhiệm một vai trò riêng trong tiến trình tư tưởng. Từ không gian cội nguồn thiêng liêng, qua những thử thách của lịch sử, đến hình ảnh đất nước đang vươn mình phát triển, hội nhập và hướng tới tương lai, tác phẩm tạo nên một dòng chảy liền mạch, có chủ đích.
Điểm đáng chú ý là tác phẩm không kể lịch sử theo lối minh họa một chiều, mà lấy con người làm trung tâm. Đất nước hiện lên từ “giọt mồ hôi cha mẹ”, “giọt nước mắt”, “tiếng hát, tiếng cười”, từ lao động, học tập, cống hiến âm thầm của những con người bình dị. Chính cách tiếp cận này giúp Đất nước hôm nay tránh được lối hô khẩu hiệu quen thuộc, thay vào đó là một cảm thức lịch sử gần gũi, đời sống.
Âm nhạc mang màu sắc trang nghiêm, giàu tính chính ca nhưng không khô cứng. Giai điệu được kiểm soát chặt chẽ, có những đoạn mở rộng không gian cảm xúc, có những đoạn dừng lại như để người nghe suy ngẫm. Sự chặt chẽ trong cấu trúc âm nhạc giúp tác phẩm vượt ra khỏi khuôn khổ một ca khúc thông thường, tiến gần hơn tới hình thức trường ca có “kiến trúc” tư tưởng rõ ràng.
Chia sẻ về tác phẩm mình dày công “kiến trúc”, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung bày tỏ, cảm hứng của Đất nước hôm nay bắt nguồn từ đời sống thường nhật. Đó là hình ảnh người nông dân trên cánh đồng, nhịp thở của những đô thị đang lớn lên, những ký ức chiến tranh không còn được kể bằng bom đạn mà bằng sự im lặng, chịu đựng và hồi sinh. Với Nguyễn Thành Trung, đất nước không phải là một khái niệm trừu tượng, mà là một cộng đồng sinh thể “đang sống, đang đi, đang đứng và đang thở cùng chúng ta hôm nay”.
Điều anh tâm đắc nhất khi viết Đất nước hôm nay là việc khắc họa “căn tính dân tộc Việt”, một căn tính được hình thành từ nền văn minh lúa nước, từ mối quan hệ cộng sinh giữa con người với đất, nước và cộng đồng. “Ở phương Tây, Tổ quốc là homeland - chỉ có “đất”. Còn ở Việt Nam, đó là “đất nước”. Trong đất có nước, có bùn, có hệ sinh thái tạo nên sự sống bền bỉ, chậm rãi nhưng lâu dài”, anh lý giải.
Từ căn tính ấy nảy sinh những phẩm chất xuyên suốt lịch sử dân tộc, đó là sự cần cù, kiên nhẫn, khả năng chịu đựng, thích nghi và niềm tin vào tích lũy dài hạn, vào tinh thần “chúng ta” hơn là cái “tôi” cá nhân. Những giá trị đó được nhạc sĩ cụ thể hóa thành từng chương nhạc, từng tuyến giai điệu.
Là tác phẩm âm nhạc chính luận, nhưng Đất nước hôm nay không kêu gọi bằng khẩu hiệu, mà thuyết phục bằng cảm xúc và sự tiết chế. Dù kết thúc tác phẩm vẫn có câu “Việt Nam muôn năm”, nhưng đó là một cảm giác tuyên thệ, chứ không phải sự áp đặt.
Việc lựa chọn NSND Quốc Hưng và ca sĩ Thu Hằng thể hiện tác phẩm cũng nằm trong tinh thần đó. Giọng bass trầm vững chãi của NSND Quốc Hưng mang đến chiều sâu nghi lễ, sự trang nghiêm cho những đoạn mang tính tuyên ngôn, trong khi giọng hát mềm mại, nữ tính của Thu Hằng giúp tác phẩm giữ được hơi thở đời sống, tránh khô cứng.
Thể hiện tác phẩm trường ca đặc biệt này, NSND Quốc Hưng cho biết, điểm khác biệt lớn của Đất nước hôm nay so với nhiều tác phẩm chính luận, sử thi anh từng thể hiện nằm ở tư duy cấu trúc và ngôn ngữ âm nhạc. NSND Quốc Hưng cũng đánh giá cao sự chuyển biến trong sáng tác của Nguyễn Thành Trung khi từ thế mạnh trữ tình, tình ca cá nhân, anh đã mở rộng sang đề tài quê hương, đất nước với một ngôn ngữ âm nhạc phong phú. Đất nước hôm nay sử dụng nhiều tiết tấu, chuyển điệu, chuyển nhịp, đan xen giữa giọng thứ và giọng trưởng, tạo nên những lớp màu sắc đa dạng nhưng vẫn thống nhất. Sự kết hợp giữa giọng solo, song ca và dàn hợp xướng giúp tác phẩm có chiều sâu, đồng thời giữ được tính học thuật và hiệu quả biểu cảm.
“Khi cất giọng hát, tôi cảm nhận rất rõ hành trình của đất nước, từ khi hình thành bằng máu và nước mắt, qua những năm tháng cha ông kiên cường chống ngoại xâm, cho đến giai đoạn đổi mới, xây dựng và học tập để vươn lên mạnh mẽ như hôm nay”- NSND Quốc Hưng xúc động nói về việc thể hiện ca khúc.
Hơn thế, chính dòng chảy ấy khiến anh ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của người nghệ sĩ. Với NSND Quốc Hưng, âm nhạc trong Đất nước hôm nay không còn là sự thể hiện cá nhân, mà trở thành một hình thức cống hiến, góp phần lan tỏa niềm tự hào, niềm tin và khát vọng phát triển của dân tộc.
Việc MV ra mắt đúng dịp chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV càng làm cảm xúc ấy trở nên trọn vẹn. “Tôi xem đây là một sự gặp gỡ rất đẹp giữa âm nhạc và thời cuộc, nơi tiếng hát được đặt trong bối cảnh lớn lao của dân tộc, như một lời tri ân quá khứ và gửi gắm niềm tin vào tương lai của đất nước”, anh nhấn mạnh.
Trong tác phẩm, NSND Quốc Hưng song ca cùng học trò của mình là ca sĩ Sao Mai Thu Hằng, đây được xem như một điểm nhấn đặc biệt của tác phẩm. Chất giọng bass trầm ấm, vững chãi, NSND Quốc Hưng đảm nhiệm những đoạn mang tính khẳng định, như một lời tuyên tín về niềm tin và bản lĩnh dân tộc. Hòa quyện với giọng hát của anh, giọng hát của Sao mai Thu Hằng giúp tác phẩm trở nên mềm mại, uyển chuyển.
NSND Quốc Hưng khẳng định, Đất nước hôm nay là một trong những tác phẩm hiếm hoi trong dòng chính ca gần đây tạo được sự cân bằng giữa tư duy học thuật và cảm xúc gần gũi. “Tác phẩm không yêu cầu người nghe phải xúc động ngay, mà cho họ thời gian để lắng nghe, suy nghĩ và cảm nhận”, anh nhận định. Anh cũng nói thêm, tác phẩm còn đặc biệt ở chỗ là một trường ca âm nhạc hiếm hoi trong thời nay, khi mà các nhạc sĩ rất ít tham gia viết vì khó, việc đầu tư hoàn thiện tác phẩm lại khá tốn công và tốn kém. Chính vì vậy, NSND Quốc Hưng đánh giá cao nỗ lực của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung khi thực hiện một tác phẩm âm nhạc chính luận đồ sộ như vậy.
Để thực hiện MV đặc biệt này, đạo diễn Anh Quân đã có nhiều ngày làm việc khôn nghỉ để kịp ra mắt chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Anh cho biết, MV sử dụng nhiều tư liệu lịch sử, tư liệu chiến tranh và hình ảnh từ A80, đòi hỏi sự chính xác cao trong lựa chọn và xử lý nhằmcân bằng giữa việc truyền tải thông điệp chính trị và giá trị nghệ thuật, đảm bảo mạch cảm xúc liền mạch cho người xem.
“Điều mang lại cho tôi nhiều hứng khởi nhất trong quá trình thực hiện MV chính là cơ hội được nhìn lại, củng cố và hiểu sâu hơn về lịch sử cũng như hành trình phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Bên cạnh đó là vẻ đẹp của thiên nhiên, con người 3 miền Bắc – Trung – Nam, những hình ảnh luôn tạo cho tôi nhiều cảm xúc và động lực sáng tạo”, đạo diễn Anh Quân chia sẻ.
Bản trường ca Đất nước hôm nay đã góp thêm một tiếng nói bằng âm nhạc về niềm tự hào, khát vọng xây dựng đất nước hùng cường chào mừng thành công Đại hội Đảng XIV. Tác phẩm cũng thể hiện trách nhiệm của người nghệ sĩ trước thời cuộc, cho thấy âm nhạc luôn song hành cùng sự phát triển mọi mặt của đất nước.
