Cảnh báo thực trạng bệnh nhân mắc quai bị gia tăng
PNTĐ-Theo Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), số bệnh nhân mắc quai bị đang có chiều hướng gia tăng. Đáng nói, ở lứa tuổi người lớn khi mắc quai bị có nguy cơ bị biến chứng cao hơn.
 |
Một bệnh nhân nam đến khám tại BV Chuyên khoa Nam học và Hiếm muộn Hà Nội, do bị biến chứng của quai bị |
Nhiều trường hợp không biết mình hiếm muộn do quai bị
Bệnh viện Chuyên khoa Nam học và Hiếm muộn Hà Nội cho biết, gần đây thường xuyên tiếp nhận các trường hợp nam giới đến khám và điều trị hiếm muộn, vô sinh do tai biến của bệnh quai bị. Điều khiến khá nhiều nam giới bất ngờ là chỉ sau một trận sốt, sưng mang tai, bỗng nhiên trở thành người hiếm muộn, thậm chí vô sinh do tai biến từ căn bệnh quai bị. Anh Võ Văn T, 26 tuổi cho biết, anh kết hôn hơn hai năm nay nhưng chưa có con dù hai vợ chồng không dùng biện pháp tránh thai nào. “Vợ em sức khỏe sinh sản bình thường, nhưng với em các bác sĩ cho biết bị teo tinh hoàn, chỉ còn 8ml. Em có mắc quai bị năm 14 tuổi, nhưng không biết là mình bị vô sinh do quai bị”, anh T buồn rầu nói.
Trường hợp khác là anh Nguyên K, 27 tuổi, đã có một con gái, đến khám sau khi mắc quai bị cách đây hai tháng. Anh tâm sự: “Em bị sốt, sưng mang tai bên phải rồi chuyển sang sưng, viêm tinh hoàn. Sau đợt ốm đó em thấy tinh hoàn bị nhỏ lại nên đi khám. Bác sĩ kiểm tra cho thấy tinh hoàn của anh đúng là bị teo nhỏ, thể tích chỉ còn 14ml”. Tương tự với anh Minh P 26 tuổi, đến khám do kết hôn gần hai năm nay nhưng vẫn chưa sinh con. Anh có tiền sử mắc quai bị năm 13 tuổi. Làm xét nghiệm các bác sĩ xác định tinh trùng của anh ít (3 triệu tinh trùng/ml, trong khi tối thiểu cần 15 triệu/ml), tinh hoàn nhỏ.
Thống kê tại BV Chuyên khoa Nam học và Hiếm muộn Hà Nội cho thấy, trong số các bệnh nhân nam đến khám vô sinh lứa tuổi phổ biến từ 20-35, trong đó nhiều trường hợp chưa lập gia đình, họ thuộc nhiều thành phần là công nhân, công chức đến từ Hà Nội, và các địa phương lân cận như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương…
Các trường hợp này mắc bệnh quai bị do chưa từng tiêm phòng bệnh, chưa có miễn dịch với bệnh. Bệnh nhân đến khám từng mắc quai bị trong vòng 1 - 2 tháng gần đây nhưng cũng có những trường hợp bị mắc từ khi nhỏ. Bác sĩ Nguyễn Khắc Lợi, Giám đốc BV Chuyên khoa Nam học và Hiếm muộn Hà Nội cho biết, bình thường thể tích tinh hoàn phải 25ml, ít nhất 20ml thì mới sinh tinh trùng được.
Do đó, các bệnh nhân bị viêm teo tinh hoàn có thể bị hiếm muộn vô sinh. Khi khám, nếu bệnh nhân còn tinh trùng, bác sĩ khuyên lấy tinh trùng trữ lạnh để sau này làm hỗ trợ sinh sản. Nếu bệnh nhân không có tinh trùng, sẽ áp dụng kỹ thuật lấy tinh trùng từ mào tinh, bảo quản lạnh. Khi cặp vợ chồng mong muốn sinh con, tinh trùng trữ lạnh sẽ được rã đông, thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm.
Nâng cao ý thức phòng bệnh
Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương thời gian vừa qua cũng ghi nhận các ca nam giới bị viêm tinh hoàn do quai bị. Đây là hiện tượng khá bất thường so với các năm trước, do bệnh này thường ghi nhận rải rác vào thời điểm các tháng đầu năm, thời tiết nồm ẩm mùa đông - xuân. Bác sĩ Nguyễn Trung Cấp, phụ trách Khoa Cấp cứu Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, ở trẻ nhỏ (trước tuổi dậy thì) quai bị là bệnh khá lành tính, có thể tự khỏi sau 7 - 10 ngày. Tuy nhiên, ở lứa tuổi lớn hơn và người lớn mắc quai bị có nguy cơ bị biến chứng cao hơn, trong đó lo ngại nhất là viêm tinh hoàn ở nam giới.
Phía cơ quan quản lý, Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế) cũng cho biết, nơi có số mắc cao tập trung chủ yếu tại phía Bắc như: Hà Nội (93 ca), Lào Cai (103 ca), Thái Bình (87 ca), Yên Bái (85 ca), Bắc Ninh (83 ca), Lai Châu (78 ca), Thái Nguyên (77 ca), Điện Biên (68 ca), Lạng Sơn (64 ca), Thanh Hoá (62 ca). Theo ông Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, trong số ca mắc có nhiều người trưởng thành. Các trường hợp mắc chủ yếu do tiêm không đầy đủ nên không có miễn dịch lâu dài, hoặc ở người lớn (chưa tiêm chủng, chưa có miễn dịch).
Nói về căn bệnh quai bị, Cục Y tế Dự phòng cho biết, bệnh thường gây dịch vào mùa Đông - Xuân. Bệnh dễ gặp ở lứa tuổi học đường và hay bùng phát thành dịch trong trẻ em, thanh thiếu niên, đặc biệt trong các trường mẫu giáo, trường học, đơn vị tân binh… Biểu hiện chính của bệnh ban đầu là sốt nhẹ, nhức đầu, mệt mỏi, mất cảm giác ngon miệng, sau đó sốt tăng dần lên đến 39,5°C - 40°C, các tuyến mang tai gần tai bắt đầu sưng lên và đau…
Tiếp theo, người bệnh có thể bị viêm tinh hoàn (ở nam giới), viêm buồng trứng (ở nữ giới), viêm màng não... Các bác sĩ lưu ý, bệnh quai bị ít gây tử vong nhưng phụ nữ có thai bị quai bị có thể bị sảy thai, đẻ non. Ở nam giới tuổi trưởng thành nếu viêm tinh hoàn nặng cả hai bên có thể dẫn đến vô sinh. Hiện quai bị chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị triệu chứng, tăng cường dinh dưỡng, phát hiện và xử trí sớm các biến chứng: viêm tinh hoàn, viêm màng não...
Để phòng bệnh cần bảo đảm vệ sinh nhà ở, lớp học, vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đặc biệt là đường hô hấp và nên tiêm vắc xin phòng bệnh. Tất cả các trường hợp đang giai đoạn cấp khi mắc quai bị cần rất hạn chế đi lại, kiêng vận động mạnh, nằm nghỉ ngơi để giảm đau, sưng, viêm tinh hoàn dẫn đến teo và dùng thuốc theo đơn của bác sĩ. Trường hợp mắc trong lứa tuổi sinh sản nên kiểm tra về khả năng sinh sản để được tư vấn, điều trị kịp thời.
Nhật Nam
