Chủ động phòng ngừa, điều trị sớm Viêm gan C
PNTĐ-Viêm gan virus C (viêm gan C - VGC) là một căn bệnh nguy hiểm, nguy cơ cao tiến triển thành xơ gan, ung thư gan.
Viêm gan virus C (viêm gan C - VGC) là một căn bệnh nguy hiểm, nguy cơ cao tiến triển thành xơ gan, ung thư gan. Vì vậy, người dân cần chủ động phòng ngừa cũng như khám và điều trị bệnh sớm nếu mắc viêm gan C.
 |
Bảo vệ gan bằng tiêm vắc-xin viêm gan A và B là một cách phòng ngừa viêm gan C. (Ảnh minh họa) |
Tại buổi hội thảo hưởng ứng ngày Viêm gan C thế giới (28/7) do Trung tâm Sáng kiến phát triển cộng đồng SCDI tổ chức mới đây, PGS.TS Đỗ Duy Cường - khoa Truyền nhiễm, bệnh viện Bạch Mai cho biết: Theo ước tính, trên thế giới hiện có khoảng 170 triệu người nhiễm virus VGC mạn tính, gần 3-4 triệu ca mắc mới mỗi năm. Tại Việt Nam, số người mắc VGC khoảng trên 2 triệu, tập trung chủ yếu ở đối tượng tiêm chích ma túy (trên 90%). Con số này cao gấp 4-5 lần so với lượng người nhiễm HIV, gây nên gánh nặng không nhỏ đối với xã hội.
VGC lây truyền rất nhanh từ người sang người qua đường máu. Ngoài ra, VGC còn lây qua đường tình dục (tỷ lệ này sẽ tăng lên nếu 1 trong 2 người bị đồng tính, đồng thời cả VGC lẫn HIV, hay sinh hoạt không chung thủy, có nhiều bạn tình); và lây từ mẹ sang con. Thống kê cho thấy, cứ 100 bà mẹ bị VGC sinh con thì sẽ có 1-5 em bé bị lây, dù sinh tự nhiên hay sinh mổ. Tỷ lệ lây nhiễm từ mẹ sang con sẽ tăng lên nếu người mẹ có chỉ số máu là 2 đến 3 triệu siêu vi C trong mỗi một ml máu. Các nhân viên y tế cũng có nguy cơ nhiễm bệnh vì những tai nạn nghề nghiệp như bị kim đâm hoặc trong những trường hợp không thể tránh được việc tiếp xúc trực tiếp với máu của người mang bệnh.
Hiện nay, số bệnh nhân được tiếp cận điều trị VGC rất thấp. Do triệu chứng của bệnh ít biểu hiện ra ngoài, cho tới khi biến chuyển thành xơ gan hay ung thư gan, nên 90% người bệnh không biết tình trạng nhiễm bệnh của bản thân. Ngoài việc người dân không biết mình bị bệnh để đi khám thì một bộ phận nhân viên y tế còn cho rằng căn bệnh này không nguy hiểm. Vì thế, sàng lọc các bệnh virus viêm gan hoặc các chương trình kiểm tra sức khỏe tổng quát hiện nay chủ yếu chú ý tới xét nghiệm viêm gan B nhiều hơn viêm gan C. Đồng thời, dù việc thực hiện xét nghiệm sàng lọc bệnh hiện nay không quá khó khăn, không quá tốn kém về mặt chi phí (chỉ khoảng trên dưới 100 nghìn đồng), tuy nhiên khi chưa được đưa vào danh mục chi trả của bảo hiểm thì đó cũng là trở ngại với một số bộ phận người dân.
“Khi số lượng phát hiện thấp, những người được tiếp cận điều trị cũng rất thấp, ước tính có 10% được tiếp cận điều trị”, PGS.TS Cường cho biết. Bên cạnh đó, dù đã có các thuốc điều trị VGC mới, gọi là thuốc kháng virus trực tiếp (DAAs) với thời gian điều trị ngắn hơn, dễ sử dụng, ít tác dụng phụ, hiệu quả điều trị cao nhưng chi phí còn đắt đỏ cũng khiến nhiều người e ngại trong điều trị VGC.
Tuy nhiên, bệnh VGC thường tiến triển âm thầm nhưng mức độ phá hoại gan rất “khủng khiếp” và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Theo PGS.TS Đỗ Duy Cường, xơ gan và ung thư gan là 2 hệ lụy nguy hiểm nhất do VGC gây ra. Người nhiễm VGC có 75 – 85% nguy cơ thành mãn tính, 10% trong vòng 20 năm và 20% trong vòng 30 năm sẽ có nguy cơ xơ gan. Trong đó 1 - 5%/năm tử vong liên quan đến xơ gan, 1 - 4%/năm bệnh nhân xơ gan bị ung thư gan. Bởi vậy, người dân nên chủ động xét nghiệm tầm soát để phát hiện, điều trị sớm VGC.
Thời điểm này chưa có vắc-xin phòng bệnh VGC (bởi virus VGC là một loại linh hoạt, có thể biến đổi ARN để vượt qua rào cản của hệ miễn dịch, gây nhiều khó khăn trong việc nghiên cứu vắc-xin), nên người dân cần chủ động phòng ngừa bệnh bằng cách thực hiện chế độ sinh hoạt lành mạnh; hạn chế dùng chung các vật dụng cá nhân, dao cạo, bàn chải răng, đồ cắt, dũa móng tay, hoặc bất cứ thứ gì có thể dính máu; sát trùng đúng cách những dụng cụ dùng để xăm mình, châm cứu băng bó mọi vết cắt, vết thương; áp dụng các phương pháp giao hợp tình dục an toàn như dùng bao cao su và màng chắn…
Với người bị nhiễm virus VGC, tổ chức Y tế thế giới WHO khuyến cáo: Cần có chính sách giáo dục và tư vấn về các lựa chọn cho việc chăm sóc và điều trị VGC; Tiêm vắc-xin viêm gan A và B để dự phòng đồng nhiễm từ các virus này nhằm bảo vệ gan của họ; Quản lý, điều trị sớm và thích hợp bao gồm cả điều trị kháng virus nếu có chỉ định; Theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm bệnh gan mãn tính.
Thảo Hương
