Kỳ 1: Nhu cầu nhiều, nhận… chẳng bao nhiêu
PNTĐ-Lần đầu tiên kỹ thuật mang thai hộ được phép thực hiện ở Việt Nam. Rất nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn đã đón nhận thông tin này với nhiều tâm trạng khác nhau.
Nhu cầu lớn
Chỉ trong vòng có nửa tháng (từ 15/3 đến nay), 3 trung tâm được phép thực hiện kỹ thuật là BV Phụ sản T.Ư, BV Từ Dũ TP.HCM, BV T.Ư Huế đã tiếp nhận trên 100 hồ sơ đăng ký xin mang thai hộ. Trong đó tại BV Phụ sản T.Ư có 20 hồ sơ đăng ký xin mang thai hộ của các cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh hiếm muộn tại BV. Nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn tỏ ra vui mừng vì việc mang thai hộ đã được luật pháp cho phép, trong đó có cặp vợ chồng luật sư T (Quảng Ninh). Vợ ông T không thể mang thai vì tử cung không bình thường, đã làm thụ tinh trong ống nghiệm 4 lần nhưng đều không thành công. Vợ chồng ông T đã nhờ được một người họ hàng xa nhận lời mang thai hộ. Chị M (Cầu Giấy, Hà Nội) đang hoàn tất thủ tục đăng ký để em dâu mang thai hộ khi người em dâu đồng ý giúp. Chị M bị tử cung nhi hóa, chữa trị nhiều năm, nhiều nơi và tiến hành thụ tinh ống nghiệm 4 lần nhưng đều không thành công. Bác sĩ khuyên chị nên thực hiện biện pháp mang thai hộ, vì trứng và tinh trùng của chồng chị vẫn tốt.
 |
Thụ tinh trong ống nghiệm sẽ tạo ra nhiều đứa trẻ nhờ kỹ thuật mang thai hộ |
TS Hồ Sỹ Hùng, PGĐ Trung tâm Hỗ trợ sinh sản quốc gia cho biết, trong những ngày qua, có rất nhiều người đã đến trung tâm tìm hiểu về việc mang thai hộ. Tuy nhiên, số lượng hồ sơ được xét duyệt rất ít, chỉ có 3 hồ sơ đang hoàn thiện để thực hiện. Trong đó, cặp vợ chồng đầu tiên ở huyện Thanh Trì (Hà Nội) đăng ký với lý do người vợ không còn khả năng sinh con sau một lần tai biến sản khoa và chưa có con. Người mang thai hộ là chị dâu ở vào độ tuổi 37, đã qua 4 lần sinh. Ngoài ra, các trường hợp khác muốn thực hiện kỹ thuật này phải được làm tiếp các thủ tục về sức khỏe để trẻ sinh ra khỏe mạnh; hoàn thành các thủ tục về pháp lý, đảm bảo quyền làm cha mẹ cho cặp vợ chồng hiếm muộn.
Lý giải về điều này, GS.TS Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế, GĐ Trung tâm Hỗ trợ sinh sản quốc gia, cho hay: Hồ sơ đăng ký nhiều hơn hồ sơ được duyệt do nhu cầu thì nhiều nhưng không phải cặp vợ chồng nào cũng tìm được người thích hợp để mang thai hộ hoặc giấy tờ không đáp ứng quy định.
Đảm bảo yếu tố pháp lý và xã hội
Ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện việc cho phép mang thai hộ nên khó tránh khỏi phát sinh, vướng mắc. Mang thai hộ không chỉ đơn thuần về kỹ thuật y khoa mà còn liên quan rất nhiều đến yếu tố pháp lý và xã hội. Với các quy định pháp luật khá chặt, bên mang thai hộ lẫn bên nhờ thực hiện phải trải qua nhiều thủ tục, mất nhiều thời gian.
Thậm chí đã có một số cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn, sau khi tìm hiểu các thủ tục pháp lý đề nghị thực hiện kỹ thuật mang thai hộ đã than khó. Chị M kể lại “đoạn trường” làm thủ tục nhờ cô em dâu mang thai hộ. Đến UBND quận Cầu Giấy chị được chỉ sang công an nhưng sang công an lại chỉ dẫn đến UBND quận, cả hai bên đều từ chối xác nhận về tình trạng hiếm muộn của vợ chồng chị. Sau rất nhiều lần đi lại, công an hướng dẫn, vợ chồng chị viết đơn xin cam đoan là chưa sinh con quan hệ cùng hàng với người em dâu, và phải cam kết "nếu sai xin tự chịu trách nhiệm trước pháp luật”.
Một số cặp vợ chồng lại băn khoăn, lo lắng khi phải xin giấy xác nhận khắp nơi như vậy, nhất là đối với những người phải giấu diếm gia đình, người thân về nỗi đau thầm kín hiếm muộn của mình. Họ lo nghĩ về tương lai của đứa trẻ có thể bị tâm lý mặc cảm, tự ti khi biết sự thật là mình được sinh ra bằng mang thai hộ…
Ngay cả cán bộ y tế cũng tỏ ra lúng túng, vì trong quy định chưa cụ thể phương pháp hỗ trợ sinh sản nào, thực hiện bao nhiêu lần thì khi thất bại mới được phép nhờ người mang thai hộ. Tính pháp lý để xác định nhân thân, anh chị em họ hàng cùng hàng cũng không dễ. Việc quy định BV và cán bộ y tế thẩm định hồ sơ đăng ký của người nhờ mang thai hộ cũng là điều khó khả thi bởi trách nhiệm này là của cơ quan công an, cán bộ y tế chỉ nên làm chuyên môn y khoa. Khi xảy ra những tranh chấp liên quan quyền lợi và nghĩa vụ của các bên: người nhờ, người mang thai hộ và em bé, chưa kể tình trạng “lách luật” để thực hiện dịch vụ này... thì xử trí như thế nào, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?
Đó vẫn là những vấn đề vướng mắc rất cần Bộ Y tế xem xét điều chỉnh cho phù hợp với thực tế, để chính sách mới này thực sự đem lại niềm vui thực sự cho những gia đình hiếm muộn.
Kỳ 2: Nở rộ dịch vụ... mang thai hộ
Tâm Thanh
