Kỳ 2: Bệnh đái tháo đường “gõ cửa” trẻ em
PNTĐ-Người mắc bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) type 2 đang ngày càng trẻ hóa. Trước đây, căn bệnh này chỉ xuất hiện ở người trên 45 tuổi thì nay đáng báo động ĐTĐ ở trẻ em.
Mắc đái tháo đường vì “tẩm bổ” quá đà
10 tuổi, cao 1m42, nặng 58 kg là chỉ số của bệnh nhân mắc ĐTĐ type 2 điều trị tại BV Bạch Mai. BS Đỗ Trung Quân – BV Bạch Mai cho biết, bệnh nhi khi sinh chỉ nặng chỉ 2,9 kg nhưng gia đình nuôi dưỡng con theo chế độ “nhồi nhét” khiến con trở nên béo phì quá mức. Qua thăm khám và thực hiện các kỹ thuật đo đường huyết cho bệnh nhân, chỉ số đường huyết trước khi ăn lên tới 13 mmol/l, cao gấp đôi so với chỉ số bình thường. Một bệnh nhân khác, mới 14 tuổi, cao 1m80, nặng hơn 90kg mắc ĐTĐ type 2 được BS Hoàng Kim Ước, Trưởng khoa Nội tiết sinh sản, BV Nội tiết T.Ư điều trị từ nhiều năm nay. Cháu được phát hiện ra bệnh khi bố mẹ thấy con trở thành “cậu bé khổng lồ” nhất trường, lớp, nhưng thường xuyên mệt mỏi, tiểu nhiều, uống nhiều,…
 |
| Béo phì liên quan mật thiết đến đái tháo đường ở trẻ em |
Xét nghiệm cho thấy chỉ số đường huyết của cháu rất cao, hơn 27 mmol/L (chỉ số của người bình thường từ 3,9-6,4 mml/l). Bác sĩ đã phải áp dụng phác đồ điều trị đặc biệt: tiêm insulin 4 mũi/ngày, kết hợp với chế độ giảm cân và dinh dưỡng hợp lý, lượng đường huyết của cháu mới dần ổn định ở mức 5,6 mmol/l. Ra viện được hơn 1 năm, cháu lại quay lại chế độ “tẩm bổ” ban đầu và không vận động vì phải ôn thi làm lượng đường huyết tăng vọt khiến cháu lại phải vào viện điều trị cấp cứu. BS điều trị cho hay, nếu tình trạng đường huyết tiếp tục tăng cao, không được phát hiện, cháu bé có nguy cơ bị tăng áp lực thẩm thấu máu, hôn mê...
Cá biệt, tại BV Nhi đồng 1 đã kịp thời cứu sống cháu bé chỉ mới 2 tháng tuổi hôn mê do ĐTĐ. Kết quả xét nghiệm lúc nhập viện của cháu bé có đường huyết tăng trên 22 mmol/L, có đường trong nước tiểu… và bị toan chuyển hóa nặng. Đáng lo, khi người mắc ĐTĐ thiếu insulin nhiều, cơ thể tạo các thể ceton (axit) dẫn tới nhiễm toan trong máu, có thể tử vong nếu bệnh nhi không điều trị kịp thời.
Mặc dù, BV Nội tiết T.Ư chưa có số liệu điều tra về tỷ lệ trẻ em mắc ĐTĐ ở Việt Nam nhưng qua khám và điều trị thực tế tại BV, BS Ước nhận thấy, tỷ lệ trẻ em mắc căn bệnh này thời gian gần đây tăng hơn trước.
Phát hiện và điều trị bệnh ở trẻ em là rất khó!
GS.TS Thái Hồng Quang, Chủ tịch Hội ĐTĐ Việt Nam cho biết, đến nay ĐTĐ vẫn được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng” với các biến chứng nguy hiểm như giảm thị lực do đục thủy tinh thể, bệnh lý võng mạc, suy thận, biến chứng tim mạch… Tuy nhiên, ĐTĐ ở trẻ em rất khó phát hiện trong giai đoạn đầu dù trẻ được khám sức khỏe định kỳ nhưng lại không xét nghiệm đường huyết. Trong khi đó, các triệu chứng chung của bệnh ĐTĐ như mệt mỏi, giảm cân không rõ nguyên nhân, ăn không thấy ngon… đôi khi lại bị nhầm lẫn với những dấu hiệu của bệnh lý khác, hoặc đơn giản mọi người cho đó là do tác động của thời tiết nên dễ… bỏ qua. Chỉ khi xuất hiện triệu chứng điểu hình của ĐTĐ như lơ mơ, hôn mê, co giật, nhiễm trùng, thở nhanh, đau bụng, mất tri giác thì bệnh đã trở nặng.
Trẻ em bị ĐTĐ type 2 rất nguy hiểm do thời gian bị bệnh kéo dài, trẻ em chưa có ý thức về ăn uống, luyện tập đúng cách nên rất khó kiểm soát đường huyết, một số thuốc điều trị ĐTĐ type 2 thông thường không được sử dụng ở trẻ em vì vậy khó khăn trong quản lý bệnh. Các yếu tố này làm tăng tỷ lệ biến chứng mạn tính ở bệnh nhân trẻ mắc bệnh ĐTĐ type 2. Nhiều bệnh nhi ở BV Nội tiết T.Ư cứ ra viện, rồi nhập viện trở lại vì không kiểm soát được đường huyết khi ở nhà do thói quen ăn uống vô tội vạ - BS Ước cho biết.
Trẻ mắc ĐTĐ type 2 cũng phải điều trị suốt đời, kết hợp với chế độ ăn uống và luyện tập hợp lý. Định kỳ hàng tháng trẻ tới BV để theo dõi các chỉ số về đường huyết. ĐTĐ phát hiện rất đơn giản bằng các xét nghiệm đường huyết, vì thế, những người có nguy cơ cao như trẻ em thừa cân, béo phì; trẻ trong gia đình có người mắc ĐTĐ hoặc bị rối loạn lipid máu; cần thường xuyên xét nghiệm để phát hiện bệnh kịp thời.
| Thống kê của ngành y tế cho thấy, hiện Việt Nam có khoảng 3 triệu người mắc ĐTĐ (tăng 200% trong 10 năm qua). Có đến 10- 15% trẻ em mắc bệnh trên tổng số bệnh nhân ĐTĐ. Tuổi mắc bệnh ĐTĐ type 2 ngày càng trẻ, thường gặp nhất là tuổi bắt đầu đi học (từ 5 – 7 tuổi) và tuổi dậy thì (từ 11 – 13 tuổi), thậm chí, một số trường hợp phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn sơ sinh và dưới 2 tuổi. |
Tâm Thanh - Ngọc Chính
