Xóa nỗi ám ảnh: “chuyển viện lại xét nghiệm”
PNTĐ-Bộ Y tế đang xây dựng đề án nâng cao năng lực kiểm chuẩn chất lượng xét nghiệm tại cơ sở khám chữa bệnh, để từ đó, các BV có cơ sở công nhận kết quả xét nghiệm lẫn nhau.
 |
Chất lượng xét nghiệm không thống nhất là rào cản để các BV công nhận kết quả xét nghiệm của nhau |
Buộc người bệnh xét nghiệm để… bệnh viện thu tiền?
Trước cửa phòng khám tại khoa Khám theo yêu cầu (BV Bạch Mai), bà Mai Thị Hòa (65 tuổi, ở Hải Phòng) ngồi buồn so chờ đến lượt làm các xét nghiệm. Bà bị ho khan kéo dài kèm sốt cao bất thường, khám ở BV tuyến dưới, đã mất gần 3 triệu đồng để làm hàng loạt xét nghiệm về máu, đờm, chụp X-quang tim, phổi, siêu âm chức năng gan, thận… nhưng bác sĩ không tìm ra bệnh, đành chuyển bà lên BV Bạch Mai. Nhưng khi lên tuyến trên, người bệnh đem theo giấy chuyển viện và tóm tắt bệnh án và kèm theo các xét nghiệm đã làm, BV Bạch Mai không chấp nhận và yêu cầu bà Hòa phải xét nghiệm lại từ đầu. Cầm tập kết quả xét nghiệm và túi phim chụp X-quang của BV tuyến dưới so với các chỉ định xét nghiệm mới thì không khác nhau, bà Hòa nén tiếng thở dài.
“Bao giờ mới hết cảnh xét nghiệm… tái hồi như thế này?” - Bà Hoàng Thị Nghi (ngoài 70 tuổi, Hà Nội) mệt mỏi, than thở như vậy. Bà Nghi bị suy tim, hở van hai lá, đã khám ở một BV tại Hà Nội và được chỉ định chụp mạch vành tim. Căn cứ vào kết quả chụp, bác sĩ xác định đây là ca bệnh nặng, nguy cơ tai biến cao, nên đã làm hồ sơ chuyển bà lên Trung tâm tim mạch quốc gia tiếp tục điều trị. Tại đây, bác sĩ yêu cầu bà chụp lại mạch vành tim. Bà Nghi lo lắng: Do tuổi cao, sức khỏe yếu, bà đã gặp tác dụng phụ của thuốc cản quang (thuốc tiêm hỗ trợ khi chụp) gây ra hiện tượng tim đập nhanh bất thường, nhức đầu... Mỗi lần khám chụp lại như vậy, không chỉ tốn tiền (khoảng 2 triệu đồng) mà bệnh tình của bà càng nặng thêm.
Tiến tới chuẩn hóa chất lượng xét nghiệm
Để chấn chỉnh tình trạng người bệnh đang bị làm khổ bởi nhiều loại xét nghiệm, chiếu chụp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên cho rằng, các bác sĩ BV tuyến sau phải ra soát những kết quả bệnh nhân đã từng làm ở BV trước đó, nếu sử dụng được thì không chỉ định làm lại. Những xét nghiệm nào chưa có hoặc cần bổ sung để phục vụ cho việc chẩn đoán và điều trị thì bắt buộc phải làm, tránh tình trạng một số BV cùng hạng, thậm chí nằm sát nhau nhưng khi bệnh nhân từ nơi này chuyển sang nơi kia vẫn phải làm lại xét nghiệm. Với những xét nghiệm đắt tiền, nếu buộc phải chỉ định làm lại, bác sĩ cần tư vấn giải thích cặn kẽ, tránh gây bức xúc cho người bệnh.
“Thực ra các BV cũng muốn công nhận kết quả xét nghiệm của nhau nhưng phải đảm bảo chất lượng” - BS Nguyễn Ngọc Hiền – PGĐ BV Bạch Mai nhấn mạnh. Chất lượng xét nghiệm không thống nhất là rào cản để các BV công nhận kết quả xét nghiệm của nhau. Vì vậy, nên chỉ có một số BV cùng hạng thì một vài xét nghiệm BV xem xét sử dụng lại, còn lại bất kỳ BV nào chuyển đến, BV đều yêu cầu người bệnh xét nghiệm lại. Quy trình xét nghiệm được chia ra làm 3 giai đoạn: trước, trong và sau xét nghiệm. Tiến trình phát triển bệnh tật thay đổi từng giây, từng phút.
Nếu chỉ cần sai sót một khâu ở một trong các giai đoạn trên là có thể gây ra sai số. Kết quả xét nghiệm không chính xác sẽ dẫn đến việc bệnh nhân bị chẩn đoán bệnh sai, còn bác sĩ chỉ định và đưa ra hướng điều trị không đúng cho bệnh nhân.
Bệnh nhân mỗi ngày vẫn mong mỏi các bệnh viện có thể công nhận kết quả xét nghiệm của nhau. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại, biện pháp đó khó khả thi nếu như những bất cấp liên quan không được khắc phục. Theo ông Nguyễn Trong Khoa - Cục phó Cục Quản lý Khám chữa bệnh, một trong những bất cập trong quản lý xét nghiệm y khoa hiện nay là chất lượng trang thiết bị quá cũ, máy móc xét nghiệm chưa được kiểm tra thường xuyên; nhân viên làm công tác xét nghiệm còn yếu về năng lực và trình độ chuyên môn...
Vì thế, để các BV có thể công nhận được kết quả xét nghiệm của nhau thì cần xây dựng phòng xét nghiệm phải đạt chuẩn. Hiện cả nước mới có khoảng 30 phòng xét nghiệm đạt chuẩn, nhưng đều tập trung ở các BV ở tuyến T.Ư và một vài BV tuyến tỉnh, khu vực, còn các BV tuyến huyện và các phòng khám tư nhân chưa có. Bộ Y tế đang tiếp tục xây dựng và tiến tới tăng số lượng phòng xét nghiệm của các BV được kiểm soát chất lượng đạt 80% vào năm 2018 và 95% vào năm 2020.
Ngoài ra, Bộ Y tế còn thành lập trung tâm kiểm chuẩn quốc gia, khu vực để triển khai các chương trình ngoại kiểm, đánh giá và công nhận chất lượng xét nghiệm của các cơ sở y tế; nâng cao năng lực kiểm chuẩn chất lượng xét nghiệm tại cơ sở khám, chữa bệnh bao gồm đào tạo, đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng và trang thiết bị, trình độ của nhân viên làm công tác xét nghiệm…
Tâm Thanh
