Kỳ 3: Cô giáo Việt tại Đài Loan
PNTĐ-Những năm qua, nhiều cô dâu Việt Nam tại Đài Loan vẫn miệt mài tình nguyện dạy tiếng Việt và quảng bá văn hóa Việt Nam tới người dân bản xứ và con em Việt kiều...
Từ năm 2019, Đài Loan dự kiến đưa tiếng Việt vào dạy trong trường phổ thông như một ngoại ngữ thứ hai. Nhưng, không cần đợi tới thời điểm đó, những năm qua, nhiều cô dâu Việt Nam tại Đài Loan vẫn miệt mài tình nguyện dạy tiếng Việt và quảng bá văn hóa Việt Nam tới người dân bản xứ và con em Việt kiều. Giữ gìn tiếng Việt nơi quê hương thứ 2 chính là thổi bùng tình yêu nguồn cội quê hương.
Nghe tiếng Hà Nội trên đất Đài Loan
Cô Bibi Tran (Trần Thu Hiền), sinh năm 1978 tại Hà Nội, là một trong những giáo viên dạy Tiếng Việt gạo cội ở Đài Loan. 17 năm trước, sau khi tốt nghiệp ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội, Bibi Tran kết hôn với chồng là người Đài Loan. Tại Đài Loan, cô hiện làm việc ở Trung tâm Phục vụ Công nhân và Di dân với vai trò nhân viên xử lý án. Chị em người Việt tại Đài Loan khi gặp rắc rối trong hôn nhân, muốn tư vấn về pháp luật nước sở tại, cần tìm việc làm hay khó khăn hòa nhập xã hội… đều có thể tìm tới cô để được tư vấn, giúp đỡ. Bibi Tran đã được nghe nhiều câu chuyện đời, từ nỗi buồn của người vợ Việt không thể hiểu chồng, gia đình chồng vì bất đồng ngôn ngữ hay những em bé mang hai dòng máu “Việt-Đài” phải nhờ “phiên dịch” khi muốn gọi điện về thăm ông bà ngoại ở quê nhà. Từ thời điểm đó, cô cùng với các nhân viên của Trung tâm mở lớp dạy tiếng Việt cho con em người Đài Loan và khuyến khích các cô dâu Việt đi học tiếng Trung.
 |
Cô giáo Bibi Tran (thứ 3 từ trái sang) tặng đèn ông sao cho các cán bộ Đài Loan theo học Tiếng Việt |
Ngoài ra, cô còn có nhiều cách khác để góp phần tăng cường hiểu biết của người Đài Loan về đất nước, con người Việt Nam. Vốn có khả năng về môn nghệ thuật múa, cô tự biên đạo những điệu múa truyền thống của Việt Nam để dạy cho các cô dâu Việt lẫn học viên người Đài Loan, Trung Quốc như: múa quạt, múa nón, múa hoa sen... Nhạc nền sử dụng cho các bài múa cũng là những bài nhạc mang đậm nét truyền thống Việt Nam như: Hồn quê, Việt Nam quê hương tôi, Hồn Sen Việt… Sau đó, cô lại cùng học viên đi biểu diễn tại nhiều nơi ở Đài Loan, nhằm giới thiệu, quảng bá về văn hóa và các điệu múa của Việt Nam. Năm 2016, lớp múa của cô đã nhận được Bằng khen do Chính phủ Đài Loan trao tặng. Liên tục từ đó đến nay, cô đã tổ chức được nhiều khóa học múa cho nhiều học viên.
Cách đây 6 năm, Bibi Tran nhận lời mời làm giảng viên tiếng Việt tại trường ĐH Cộng đồng Trúc Đông và trường ĐH Cộng đồng Trúc Bắc, huyện Tân Trúc. Sau này, cô còn được mời đến dạy tiếng Việt tại trường ĐH Cộng đồng Miêu Lật, trường Tiểu học Tiêm Sơn và trường THPT Hưng Hoa, đều ở huyện Miêu Lật. Hiện nay, trung bình một tuần, cô dạy khoảng 16 tiết Tiếng Việt cho nhiều đối tượng khác nhau từ học sinh, sinh viên, doanh nhân Đài Loan và các các lãnh đạo của công ty muốn sang Việt Nam đầu tư, các ông chồng muốn học tiếng Việt để giao tiếp với vợ…
Một tiết học của Bibi Tran diễn ra trong 50 phút, nhưng cô phải mất nhiều ngày để chuẩn bị. Bởi cô hiểu, học tiếng Việt cũng chính là học văn hóa Việt. Cô tự chụp ảnh, quay phim, soạn nhiều tài liệu dạy học trên PowerPoint, tìm kiếm giáo cụ để minh họa cho mỗi bài giảng của mình, giúp cho học sinh dễ học, dễ hiểu, tiếp thu bài nhanh hơn.
Dạy về số đếm cho học sinh tiểu học, cô lồng ghép hình ảnh hoa sen, hoa đào, cây tre, nón lá, đèn ông sao… Với học sinh THPT và người đi làm, cô đọc các câu ca dao, tục ngữ của Việt Nam như: “Bầu ơi thương lấy bí cùng”, “Trong đầm gì đẹp bằng sen”… Những ngày này, khi Tết Trung Thu đang đến gần, cô đã đặt mua hơn 50 chiếc đèn ông sao từ Việt Nam để tặng cho học viên của các lớp học tiếng Việt, qua đó giúp mọi người hiểu tục rước đèn ở Việt Nam (người Đài Loan không rước đèn trong Tết Trung Thu). Sau mỗi khóa học tiếng Việt tại ĐH Cộng đồng, cô và các học viên lại tham gia quầy hàng giới thiệu về văn hóa, ẩm thực của Việt Nam trong lễ báo cáo kết quả.
Học viên nam, nữ Đài Loan mặc áo đống, áo dài của người Việt và giới thiệu về Việt Nam bằng tiếng Việt. Sức ảnh hưởng của Bibi Tran đã khiến trường Đại học Giáo dục thành phố Tân Trúc mời cô đến giới thiệu về Văn hóa Việt Nam và dạy múa hoa sen cho sinh viên của trường.
Bibi Tran tâm sự: Dạy tiếng Việt cho con em người Việt, tôi muốn các cháu hiểu hơn về nguồn cội, gốc rễ của mình. Dạy tiếng Việt, văn hóa Việt cho các ông chồng Đài Loan, tôi muốn họ hiểu vợ để hôn nhân “đa văn hóa” hạnh phúc hơn. Dạy tiếng Việt cho các doanh nhân Đài Loan, tôi muốn góp phần khuyến khích họ đến Việt Nam mở công ty, qua đó giúp cho nhiều lao động trong nước có việc làm. Thể hiện tình yêu nước với tôi có lẽ chỉ giản dị như thế.
Mạnh mẽ sức sống của tiếng Việt
Tỷ lệ con của các cô dâu Việt lấy chồng Đài Loan đang tăng đáng kể trong những năm gần đây với khoảng trên 80.000 trẻ, cao nhất trong số con của những cặp vợ chồng có hai quốc tịch. Nhằm giúp cho con em người nhập cư chào đời ở Đài Loan học tiếng mẹ đẻ để hòa nhập tốt hơn, cũng như sau này có thể trở về quê nhà làm việc, Đài Loan dự kiến, từ năm 2019 sẽ đưa ngôn ngữ Tiếng Việt vào giảng dạy như môn học bắt buộc trong trường tiểu học, môn tự chọn ở trường THCS và là môn ngoại ngữ thứ hai tại các trường THPT.
Nguyễn Thị Hồng Châu, làm dâu ở Đài Loan đã được 17 năm, hiện cũng là một giáo viên dạy tiếng Việt cho biết:
“Tôi đi dạy tiếng Việt không nhằm mục đích mưu sinh mà chỉ muốn có thật nhiều người biết đến ngôn ngữ của dân tộc mình”. Địa bàn tỉnh Tam Hiệp nơi Châu đang sinh sống có rất đông người gốc Việt. “Có lẽ do liên kết về nguồn cội nên chỉ cần gặp nhau trên đường, tôi có thể nhận ra ai là người Việt Nam. Chúng tôi hồ hởi chào đón nhau như người cùng một nhà”. Biết Châu là người Việt Nam, hai trường tiểu học trên địa bàn đã mời cô đến dạy tiếng Việt cho các học sinh. Hiện, cứ 3 ngày trong tuần, Châu lại đến trường dạy học. Mỗi lớp có trung bình khoảng 10 học sinh Đài Loan gốc Việt. Ngoài học kiến thức cơ bản như: cách ghép âm, vần, giao tiếp, các bé còn được Châu dạy về văn hóa, phong tục Việt. Thi thoảng, Châu gặp mẹ của học sinh và rất cảm động khi thấy các chị đều có ý thức giữ gìn ngôn ngữ cho con. Hai con của Châu hiện học THCS, cứ vào mỗi thứ 7 được Châu đưa đi học thêm tiếng Việt. Mùa hè, con lớn của Châu còn tự về Việt Nam, vừa để thăm bà ngoại, vừa rèn tiếng Việt. “Có sống xa xứ mới thấy việc giữ gìn tiếng mẹ đẻ quan trọng thế nào, nhất là với các thế hệ người Việt thứ 2, 3”-Châu tâm sự. Điều cảm động là mẹ chồng người Đài Loan của Châu, năm nay đã 73 tuổi, luôn ủng hộ và nhận hỗ trợ việc nhà để cô yên tâm đi dạy tiếng Việt. “Mẹ chồng tôi rất tự hào và thường khoe với mọi người có con dâu dạy tiếng Việt cho người Đài Loan” - Châu kể.
Trước đây, việc dạy tiếng Việt chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân của giáo viên người Việt. Hiện nay, Chính phủ Đài Loan đã hoàn tất biên soạn bộ giáo trình dạy tiếng Việt để năm 2017 thí điểm dạy tại hơn 10 trường học trước khi đưa vào áp dụng chính thức từ năm 2019. Ngoài ra, từ năm 2005, Nhà nước Việt Nam cũng đã biên soạn hai bộ sách “Tiếng Việt vui” và “Quê Việt” gồm 18 cuốn, phân chia thành 6 trình độ kèm CD phục vụ dạy tiếng Việt ở nước ngoài để phát miễn phí cho các giáo viên. Cô Trần Ái Việt, SN 1965, nhân viên Hội Đồng hương Việt Nam tại TP Cao Hùng cho biết, đây là những điều kiện để việc giảng dạy tiếng Việt tại Đài Loan thuận lợi hơn.
 |
Cô giáo Nguyễn Ngọc Thắm và học sinh lớp học Tiếng Việt tại Đài Loan |
“Càng nhiều người biết tiếng Việt, tôi càng hạnh phúc” - đó cũng là điều cô Nguyễn Ngọc Thắm, SN 1981 tâm niệm. Vì thế, cô Thắm đã dành hết tâm sức dạy tiếng Việt tại nhiều trường tại Đài Loan là: THCS Tiêm Sơn, Tam Hiệp, Bắc Đại, Tiểu học Oanh Ca, Đỉnh Bộ, Vĩnh Cát… “Do đây là môn tự chọn nên số học viên trong mỗi lớp không cố định. Nhưng, kể cả chỉ có 1 học sinh muốn học tiếng Việt, tôi vẫn sẽ nhiệt tình đứng lớp. Tôi dạy tiếng Việt bằng cả trái tim, tình yêu Tổ quốc mình”.
Hoàng Lan
