Nữ nhà văn Úc Kerry Nguyễn Long: 30 năm viết một cuốn sách về Việt Nam
ĐSGĐ-30 năm để viết nên một cuốn sách, nhưng bà Kerry Nguyễn Long tâm sự, tình yêu bà dành cho Việt Nam còn “dài” và “rộng” hơn thế rất nhiều…
Xin chào bà Kerry. Không phải là người Việt Nam, cũng không định cư ở Việt Nam, tại sao bà lại quyết định viết sách về Việt Nam, nhất lại là đề cập tới một lĩnh vực khá chuyên biệt là mỹ thuật?
Không định cư nhưng tôi đã hai lần sống dài hạn ở Việt Nam rồi. Vì thế, tôi cũng có nhiều điều kiện để biết về Việt Nam. Tôi đã từng cảm thấy nản chí vì những nhận xét với giọng điệu vắn tắt, đôi khi kèm theo cả sự gạt bỏ đối với nền mỹ thuật Việt Nam trong nhiều loại ấn phẩm, trong những cuốn sách viết về mỹ thuật Đông Nam Á và trong ca ta lô của các bảo tàng trên thế giới (ngoại trừ một số nhỏ). Nhiều nhận xét về mỹ thuật giai đoạn thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 đã lỗi thời, thậm chí định kiến.
 |
| Hai vợ chồng tác giả Kerry Nguyễn Long |
Ví dụ, một cuốn cẩm nang của một bảo tàng có uy tín in năm 1999 đã viết: “Cái mà người ta gọi là “thời kỳ vàng son” của Việt Nam-thời Lý-Trần-mở đầu với nền độc lập. Gốm hoa lam Việt Nam có sự cách tân vĩ đại trong giai đoạn Trung Hoa đô hộ ngắn ngủi vào thế kỷ 15, và xuất phát từ thợ gốm từ phương Bắc (có nghĩa là Trung Quốc)”. Đây là những dòng duy nhất nói về nghệ thuật Việt Nam. Cả 3 dòng ngắn ngủi này lại chứa đầy thông tin sai lạc và có khả năng dập tắt sự quan tâm của người đọc ngay trước khi họ bắt đầu tìm hiểu về nghệ thuật Việt Nam. Tôi đã muốn khóc lên vì thất vọng khi đọc những dòng chữ trên, nhất là khi cuốn sách này vẫn còn đang lưu hành.
Thêm một ví dụ nữa. Trong một bài viết năm 2011, một nhà quản lý bảo tàng nước ngoài đã đánh giá chân thật về bộ sưu tập hơn 1000 hiện vật Việt Nam lưu giữ tại bảo tàng và cho rằng thật ra thì những hiện vật đầu tiên nhập kho từ năm 1927 chỉ để dùng đối chiếu với sưu tập gốm Trung Quốc mà họ đã khai quật.
Những cuộc “chạm trán” như vậy đã khiến tôi phải đặt bút viết cuốn sách này. Tôi mong muốn có đóng góp trong một thảo luận công bằng hơn về nghệ thuật Việt Nam.
Tại sao bà lại chọn viết riêng về giai đoạn mỹ thuật Việt Nam 1009-1945?
Khi bị thôi thúc phải viết một điều gì đó chính xác về mỹ thuật Việt Nam, tôi nhận ra rằng, hiện tại, chưa có một quyển sách nào viết về sự phát triển mỹ thuật trong giai đoạn phong kiến của Việt Nam. Nhưng, đây lại chính là giai đoạn mà rất nhiều người nước ngoài muốn tìm hiểu.
Vì thế, tôi quyết định lấy khung lịch sử giai đoạn 1009-1945 để nghiên cứu. Cuốn sách của tôi có 13 chương, mỗi một triều đại được trình bày ở một chương khác nhau. Riêng triều Nguyễn-triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam, tôi dành hẳn 3 chương, chương đầu cho mỹ thuật cung đình, chương tiếp theo cho mỹ thuật trong dân gian và chương cuối cho sự can thiệp của người Pháp và hệ quả của nó đối với mỹ thuật Việt Nam. Tôi đã cố gắng giới thiệu cho thế giới thấy những sản phẩm thủ công cung đình Việt Nam lộng lẫy thế nào.
Bà cảm thấy hài lòng với chương nào nhất trong cuốn sách?
Thực ra, tôi hài lòng với tất cả mọi điều trong cuốn sách. Cho tới giờ, tôi vẫn cảm thấy tràn đầy năng lượng. Tuy nhiên, do cuốn sách bao gồm khung thời gian gần 1 nghìn năm, nên điều tôi tiếc nuối nhất chính là đành phải bỏ ra khỏi cuốn sách này nhiều hình ảnh tuyệt đẹp về mỹ thuật Việt Nam.
 |
Qua cuốn sách, bà muốn gửi tới thông điệp gì?
Thực ra, nghệ thuật có sự liên hệ mật thiết với hoàn cảnh, điều kiện lịch sử và văn hóa của từng địa phương. Chẳng hạn, trong quá trình nghiên cứu viết sách, tôi nhận thấy các tượng tròn nhà vua thời đầu nhà Mạc trong những ngôi chùa làng bé nhỏ nói lên rõ ràng thái độ của dân làng đối với nhà vua và ngược lại. Tôi mong rằng, cuốn sách sẽ giúp độc giả không chỉ có hiểu về khía cạnh nghệ thuật mà còn cả về lịch sử, văn hóa Việt Nam. Tôi cũng hy vọng cuốn sách sẽ cung cấp và nói cho đúng với thế giới về nghệ thuật và văn hóa Việt Nam khác với các quan điểm trước đó. Rằng, Việt Nam có nền văn hóa, nghệ thuật phong phú, lâu đời, có bản sắc riêng.
Được biết, bà là vợ của một người Việt Nam. Trên cuốn sách, bà cũng ghi tên chồng mình là đồng tác giả. Bà đã nhận được sự giúp đỡ của chồng như thế nào trong quá trình viết sách?
Xin cảm ơn bà
| Kerry sinh ra và lớn lên tại Úc nhưng lại có khá nhiều “duyên nợ” với Việt Nam. Từ những năm 1980, bà đã âm thầm bắt tay vào nghiên cứu về văn hóa, lịch sử, mỹ thuật Việt Nam và cuối cùng, mới đây, đã cho ra mắt một cuốn sách dưới tên gọi “Art of Việt Nam 1009-1945”, NXB Thế giới phát hành. |
Trung Thu
