IR Map – Bản đồ giúp cha mẹ “đọc vị” thế giới nội tâm của con
(PNTĐ) - Khi tiếp cận với cuốn sách “IR Map – Bản đồ tới tự do”, các cha mẹ có cơ hội đi sâu vào phần gốc rễ của con trẻ: hiểu cách con cảm nhận, suy nghĩ, phản ứng và hành động. IR map hỗ trợ cha mẹ nhận diện những nhu cầu cảm xúc ẩn sau mỗi lời nói, hành động hoặc sự im lặng của con.
Cuộc sống hiện đại bận rộn khiến nhiều bậc cha mẹ bị cuốn vào guồng quay công việc và áp lực mưu sinh nên dành rất ít thời gian thực sự để lắng nghe và kết nối với con cái. Việc nuôi dạy vẫn dựa trên kinh nghiệm cá nhân và kỳ vọng xã hội hơn là thấu hiểu thế giới nội tâm của đứa trẻ. Cha mẹ yêu con theo cách mình cho là đúng nhưng cách yêu đó nhiều khi không trùng với nhu cầu cảm xúc thật sự của con.
Khi không hiểu, cha mẹ dễ trách mắng hoặc so sánh khiến con thu mình hoặc phản kháng. Khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng lớn dần dù sống chung trong một mái nhà. Lâu dần, con học cách im lặng thay vì chia sẻ, che giấu cảm xúc thay vì bộc lộ. Sự thiếu thấu hiểu này không chỉ ảnh hưởng đến tuổi thơ mà còn để lại dấu ấn sâu sắc trong cách con xây dựng các mối quan hệ khi trưởng thành.
Vậy làm thế nào để các bậc cha mẹ có thể biết được khi nào cần lắng nghe, khi nào cần nâng đỡ, khi nào cần đặt giới hạn cho con của mình thay vì dùng một cách dạy chung cho mọi đứa trẻ. Điều này sẽ không thực sự quá khó nếu các bậc cha mẹ biết đến và sở hữu trong tay IR Map – một công cụ giúp cha mẹ nhận diện được cảm xúc và cách mỗi đứa trẻ phản ứng khác nhau trước cùng một tình huống.
IR MAPⓇ là chữ viết tắt của Internal Representation: Mode – Access – Pattern (Biểu hiện nội tại: kênh – truy cập – khuôn mẫu), là cách mỗi người tiếp nhận thông tin, xử lý thông tin qua 4 “giác quan” hay còn gọi là 4 kênh ở thể tâm lý: visual - thị giác (V), auditory – thính giác (A), kinesthetic - cảm xúc, xúc giác (K) và internal dialog - đối thoại nội tâm, logic (ID).
Theo nghiên cứu của tác giả Nicole Vu và cộng sự trong cuốn sách “IR MAP – Bản đồ tới tự do” mỗi người sẽ có một kênh mạnh nhất trong 4 kênh này và kênh mạnh nhất đó sẽ không thay đổi theo thời gian. Từ việc xác định được kênh mạnh nhất ở mỗi người, chúng ta sẽ hiểu được về cách người đó tiếp nhận thông tin (Mode), cách họ truy cập và xử lý thông tin (Access) và khuôn mẫu xử lý thông tin của họ để đưa ra quyết định (Pattern).
Khi tiếp cận với cuốn sách “IR Map – Bản đồ tới tự do”, các cha mẹ có cơ hội đi sâu vào phần gốc rễ của con trẻ: hiểu cách con cảm nhận, suy nghĩ, phản ứng và hành động. IR map hỗ trợ cha mẹ nhận diện những nhu cầu cảm xúc ẩn sau mỗi lời nói, hành động hoặc sự im lặng của con.
IR MAP, theo cách tác giả trình bày, giống như một “lăng kính” giúp cha mẹ và con cái hiểu rằng mỗi người có kênh tiếp nhận thông tin ưu tiên khác nhau: có người mạnh về hình ảnh, có người nhạy với âm thanh, có người cần cảm giác an toàn, có người cần logic rõ ràng. Để minh chứng cho điều này, tác giả đã nêu ra câu chuyện về người mẹ trẻ có con trai tuổi teen, cái tuổi thường được gắn mác “khó trị”.
Người mẹ đã thử đủ cách: nhẹ nhàng khuyên nhủ, lắng nghe, rồi đến la mắng trong tuyệt vọng. Kết quả chỉ là sự im lặng và xa cách ngày một lớn. Chỉ khi tiếp cận IR MAP, người mẹ mới nhận ra con mình tiếp nhận thông tin chủ yếu qua hình ảnh và logic, không phải qua lời nói cảm xúc dài dòng. Thay vì giảng giải, người mẹ chuyển sang nói ngắn gọn, đi vào trọng tâm, thậm chí dùng hình ảnh minh họa. Điều tưởng như rất nhỏ ấy lại tạo ra thay đổi lớn: cậu bé dần mở lòng, chia sẻ nhiều hơn, và mối quan hệ mẹ - con dần trở nên ấm áp.
Câu chuyện mà tác giả Nicole Vu chia sẻ không mang màu sắc “phép màu”, nhưng đủ để người đọc chậm lại và hiểu rằng ““Không có ai trên đời này bị hỏng. Chúng ta chỉ khác nhau”. Cuốn sách cũng nhắc các bậc cha mẹ rằng: có những đứa trẻ nhạy với sắc mặt hơn là lời nói, có những đứa trẻ cần giọng điệu dịu lại để không cảm thấy bị tấn công, có những đứa trẻ chỉ yên tâm chia sẻ khi biết rằng mình sẽ không bị phán xét. Và cũng có những đứa trẻ “hay cãi”, không phải vì hỗn, mà vì chúng cần thêm lý do, thêm lập luận để tin tưởng.
Khi hiểu đúng nội tâm, cha mẹ có thể giao tiếp phù hợp, nuôi dưỡng sự an toàn tâm lý và đồng hành cùng con trên hành trình phát triển tự do, tự tin là chính mình.
