Bổ sung quy định cho phép thử nghiệm có kiểm soát - sandbox - đối với các công nghệ mới
(PNTĐ) - Chiều 31/10, tiếp tục kỳ họp thứ 10, đại biểu Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về Dự án Luật An ninh mạng.
Kinh phí bảo vệ an ninh mạng phải bảo đảm tối thiểu 10%
Góp ý thảo luận Dự án Luật An ninh mạng, đại biểu Lê Nhật Thành (Đoàn Hà Nội) cho rằng, việc rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật, phải bám sát các nguyên tắc: Thống nhất về trách nhiệm quản lý nhà nước và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức theo quan điểm tại Nghị quyết số 18-NQ/TƯ của Ban Chấp hành Trung ương về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả là “một việc chỉ do một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính”.
Luật An ninh mạng năm 2025 là luật khung, trên cơ sở sự hợp nhất quy định hiện hành của Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2018) và Luật An ninh mạng năm 2018 để phục vụ triển khai mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị theo Kết luận số 177-KL/TƯ của Bộ Chính trị, trong đó Bộ Công an tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà nước nhà nước về an toàn thông tin mạng từ Bộ Thông tin và Truyền thông trước đây; chỉ bổ sung vào dự thảo Luật những nội dung được cấp có thẩm quyền có ý kiến chỉ đạo cụ thể, những chính sách mới cần phải được tổng kết thực tiễn, đánh giá kỹ lưỡng và sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền cân nhắc quyết định tại những lần sửa đổi Luật tiếp theo.
Về thẩm quyền của lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng, rà soát, chính lý theo hướng giao lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng của Bộ Công an chịu trách nhiệm chủ trì bảo đảm an ninh mang trong phạm vi cả nước, các lực lượng, cơ quan khác theo chức năng, nhiệm vụ có trách nhiệm phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng của Bộ Công an thực hiện công tác bảo vệ an ninh mạng.
Theo đại biểu, việc bổ sung quy định về an ninh dữ liệu trong dự thảo Luật là rất cần thiết; tuy nhiên, đề nghị nghiên cứu các dự án luật liên quan cũng được Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp này như Luật Bảo vệ bí mật nhà nước (sửa đổi), Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Công nghệ cao... để chỉnh lý, hoàn thiện bảo đảm cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và các quan điểm chỉ đạo liên quan của Đảng.
Đại biểu cho rằng, dự thảo Luật quy định về kinh phí bảo vệ an ninh mạng của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức chính trị phải bảo đảm tối thiểu 10% trong tổng kinh phí triển khai đề án, dự án, chương trình, kế hoạch đầu tư, ứng dụng, phát triển công nghệ thông tin.
Bởi đây là mức thông lệ chung trên thế giới và cũng đã được nêu tại Chỉ thị số 14/CT-TTg ngày 07/6/2019 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng nhằm cải thiện chỉ số xếp hạng của Việt Nam, cụ thể: “Bảo đảm tỷ lệ kinh phí chi cho các sản phẩm, dịch vụ an toàn thông tin mạng đạt tối thiểu 10% trong tổng kinh phí triển khai kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin hàng năm, giai đoạn 5 năm và các dự án công nghệ thông tin (trong trường hợp chủ đầu tư chưa có hệ thống kỹ thuật hoặc thuê dịch vụ bảo đảm an toàn thông tin mạng chuyên biệt đáp ứng được các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn hệ thống thông tin theo cấp độ)”.
Dữ liệu mùa vụ, giống cây, chuỗi cung ứng rất dễ bị tấn công mạng
Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn Hà Nội) nhấn mạnh, hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, danh mục hiện nay đã bao quát nhiều lĩnh vực năng lượng, tài chính, y tế, giao thông, môi trường... Tuy nhiên, chưa có lĩnh vực nông nghiệp và an ninh lương thực, trong khi đây là khu vực đang chuyển đổi số rất nhanh.
Đại biểu phân tích, nông nghiệp ngày nay ứng dụng IoT, vệ tinh, AI, blockchain... nên dữ liệu mùa vụ, giống cây, chuỗi cung ứng rất dễ bị tấn công mạng, có thể ảnh hưởng đến an ninh lương thực và ổn định xã hội.
Đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 2 “Hệ thống thông tin quốc gia trong lĩnh vực nông nghiệp, an ninh lương thực, chuỗi cung ứng nông sản và dữ liệu tài nguyên thiên nhiên.”
Theo đại biểu, quy định này sẽ giúp bảo vệ hạ tầng dữ liệu nông nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp và trường đại học đầu tư mạnh hơn cho công nghệ và bảo mật.
Đại biểu nêu ví dụ từ kinh nghiệm từ Israel và Nhật Bản cho thấy họ đã coi dữ liệu nông nghiệp là tài nguyên chiến lược, được bảo vệ tương tự như năng lượng hay tài chính.
Về Điều 34, Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật an ninh mạng, theo đại biểu, điều này giao Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật, theo đại biểu hiện chưa có cơ chế thử nghiệm công nghệ mới – sandbox. Trong khi đó, thực tế công nghệ phát triển rất nhanh, nếu thiếu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, sẽ làm chậm đổi mới sáng tạo.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị bổ sung quy định: “Nhà nước cho phép thử nghiệm có kiểm soát – sandbox – đối với các công nghệ mới trong lĩnh vực an ninh mạng, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và nông nghiệp thông minh trước khi ban hành tiêu chuẩn chính thức.”
Cơ chế này giúp doanh nghiệp và viện nghiên cứu thử nghiệm sáng kiến trong môi trường an toàn, giúp cơ quan quản lý có dữ liệu thực tế để xây dựng tiêu chuẩn phù hợp. Mô hình sandbox đã được EU, Nhật, Úc triển khai hiệu quả, vừa bảo vệ người dân, vừa khuyến khích sáng tạo và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.
