Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung công nghệ xanh và chuyển giao công nghệ

Cần quy định rõ khái niệm Công nghệ xanh

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng, về khái niệm “công nghệ mới” tại khoản 4 Điều 2, dự thảo chủ yếu mô tả mang tính định tính, thiếu căn cứ đánh giá cụ thể.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) thảo luận

Đại biểu đề nghị bổ sung tiêu chí nhận diện như: Mức độ khác biệt về nguyên lý, quy trình hoặc chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật so với công nghệ hiện đang được sử dụng phổ biến; mức độ phổ biến trên phạm vi thế giới và trong nước. Đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, phương pháp phân loại công nghệ mới theo từng lĩnh vực. Điều này giúp cơ quan nhà nước và doanh nghiệp có căn cứ thống nhất khi xác định đối tượng được ưu tiên, hỗ trợ.

Về khái niệm “công nghệ xanh” tại khoản 5a Điều 2, đại biểu Dương Khắc Mai nhận định, dự thảo sử dụng các cụm từ “sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, thân thiện với môi trường, góp phần phát triển bền vững”.

Đại biểu thống nhất với những tiêu chí nêu trong dự thảo, nhưng cũng băn khoăn, nếu chỉ dừng ở mô tả, khi áp dụng để xác định đối tượng được ưu đãi thuế, tín dụng, đất đai, hay khi thẩm định dự án đầu tư sẽ rất khó khăn, mỗi địa phương có thể hiểu khác nhau.

Do đó, đại biểu đề nghị luật chỉ xác lập nguyên tắc chung về công nghệ xanh gắn với mục tiêu tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường; đồng thời giao Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành bộ tiêu chí, chỉ số và ngưỡng kỹ thuật cho từng ngành, từng loại hình sản xuất làm cơ sở pháp lý cụ thể.

Để bảo đảm thống nhất, nên sử dụng một thuật ngữ “công nghệ xanh” trong toàn bộ luật, không dùng song song “công nghệ xanh” và “công nghệ sạch” với phạm vi điều chỉnh trùng lặp.

Về các chính sách ưu tiên, khuyến khích chuyển giao công nghệ (khoản 3 và khoản 6 Điều 1 dự thảo), đại biểu Dương Khắc Mai nhận định, dự thảo đã nhấn mạnh ưu tiên chuyển giao công nghệ cao, công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, công nghệ xanh, các dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm, dự án phục vụ quốc phòng, an ninh, phát triển vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Theo đại biểu, đây là định hướng đúng. Tuy nhiên, danh mục các loại công nghệ tại Điều 9 được liệt kê rất dài, chi tiết. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, nếu quy định quá chi tiết trong luật, khả năng lạc hậu là rất lớn, từ đó làm cho dự thảo Luật không có tính ổn định lâu dài.

Từ đó, đại biểu đề nghị Điều 9 chỉ nên quy định theo nhóm tiêu chí mang tính nguyên tắc, như: công nghệ gây rủi ro lớn cho môi trường, sức khỏe con người thì thuộc diện hạn chế hoặc cấm; công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng cạnh tranh thì thuộc diện khuyến khích; đồng thời giao Chính phủ ban hành, cập nhật định kỳ Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, hạn chế chuyển giao, cấm chuyển giao. Danh mục này cần được thiết kế đồng bộ với danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư, ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh trong Luật Đầu tư để tránh trùng lặp, mâu thuẫn.

Mở rộng đối tượng công nghệ được khuyến khích chuyển giao công nghệ là cần thiết

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) quan tâm khái niệm công nghệ xanh và chuyển giao công nghệ không tiếp xúc, đồng thời đề nghị cần đưa các nội hàm này vào luật nhằm bổ sung, mở rộng phạm vi điều chỉnh, phù hợp với xu thế thế giới và yêu cầu thực tiễn.

Theo đại biểu, việc mở rộng đối tượng công nghệ được khuyến khích chuyển giao theo Điều 9 là cần thiết để hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo động lực tài chính và hành lang pháp lý cho hoạt động chuyển giao công nghệ.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) thảo luận

Đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng dự thảo đã nêu được mục tiêu cốt lõi của công nghệ xanh như sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và thân thiện môi trường, gắn với phát triển bền vững.

Tuy nhiên, dự thảo hiện “mang tính mô tả” mà “chưa xác định rõ phạm vi công nghệ, chưa phân biệt giữa công nghệ sản xuất, công nghệ xử lý, công nghệ hỗ trợ hay giải pháp quản lý”, dễ dẫn tới cách hiểu khác nhau và khó khăn khi áp dụng ưu đãi.

Từ kinh nghiệm quốc tế, nơi công nghệ xanh thường gắn với chuẩn mực kỹ thuật và đánh giá vòng đời sản phẩm, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị giữ lại khái niệm và quy định theo hướng: Công nghệ xanh là công nghệ được thiết kế, phát triển, ứng dụng nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu phát thải, chất thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm hoặc quy trình sản xuất, thân thiện môi trường và góp phần phát triển bền vững.

Tương tự, đại biểu đề nghị giữ lại khái niệm chuyển giao công nghệ không tiếp xúc tại khoản 7a dự thảo luật, vì đây là khái niệm phản ánh thực tiễn giao dịch công nghệ qua môi trường điện tử.

Đại biểu nêu rõ nội hàm dự thảo hiện còn khái quát, các thuật ngữ như “môi trường số, môi trường điện tử, hình thức gián tiếp khác” chưa có tiêu chí nhận diện cụ thể, dễ chồng lấn với thương mại điện tử hoặc cung cấp nội dung số. Dự thảo cũng chưa đề cập yêu cầu về xác thực, an toàn thông tin, giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử và phạm vi công nghệ không được phép chuyển giao, đặc biệt với công nghệ hạn chế hoặc liên quan quốc phòng, an ninh.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị rà soát để bảo đảm thống nhất với Luật Giao dịch điện tử, Luật An ninh mạng, Luật Sở hữu trí tuệ; bổ sung tiêu chí nhận diện, quy định yêu cầu về xác thực giao dịch, bảo mật dữ liệu, tính toàn vẹn thông tin; xác định phạm vi công nghệ được phép và không được phép áp dụng; đồng thời ban hành quy định chi tiết trong văn bản hướng dẫn để bảo đảm khả thi.