Việc làm cho người khuyết tật: Còn nhiều rào cản cần được “tháo gỡ”
(PNTĐ) - Ngày 30/8, báo Kinh tế & Đô thị, Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam (AAV) và Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV) đã tổ chức tọa đàm trực tuyến với chủ đề: “Quyền làm việc của người khuyết tật - Từ chính sách đến thực tiễn”.
Người khuyết tật còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận việc làm
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Xuân Khánh, Phó Tổng biên tập báo Kinh tế & Đô thị cho biết, chính sách chăm lo, trợ giúp cho người khuyết tật luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Quốc hội đã ban hành Luật Người khuyết tật, Chính phủ ban hành và thực thi nhiều chính sách nhằm bảo vệ, chăm lo, trợ giúp người khuyết tật. Nhờ vậy, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống vật chất, tinh thần, vị thế của người khuyết tật được nâng cao.
Hiện cả nước có hơn 6,4 triệu người khuyết tật, trong đó có hàng triệu người khuyết tật, trẻ em khuyết tật được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các cơ sở trợ giúp xã hội. Gần 1.000 người khuyết tật được hỗ trợ đào tạo nghề; 1.138 dự án của lao động là người khuyết tật được vay vốn, tạo việc làm cho gần 10.000 lao động là người khuyết tật (năm 2021).
Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ LĐTB&XH, mặc dù có những thành tựu quan trọng trong công tác trợ giúp người khuyết tật, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn về kinh tế, hạ tầng, cơ sở xã hội. Vì vậy chưa thể đáp ứng thỏa đáng nhu cầu nguyện vọng của người khuyết tật. Vẫn còn nhiều người khuyết tật sống trong cảnh nghèo, cận nghèo, sức khỏe hạn chế, thiếu việc làm và cuộc sống phụ thuộc vào trợ giúp của gia đình và xã hội.
Trong số 6,4 triệu người khuyết tật nhưng chỉ có 31,7% nằm trong lực lượng lao động. Trên địa bàn TP Hà Nội có trên 109.000 người khuyết tật, trong đó khoảng hơn 30.000 người có khả năng lao động và trên 9.600 người khuyết tật đã có việc làm. Con số này còn khiêm tốn so với lực lượng thanh niên khuyết tật và người khuyết tật còn khả năng lao động và tạo ra giá trị cho bản thân và gia đình cũng như mong muốn có việc làm để khẳng định mình.
“Lao động là người khuyết tật gặp rất nhiều khó khăn khi tìm kiếm việc vì thiếu kỹ năng, kiến thức; thậm chí nhiều người không biết khả năng hay sở thích của mình là gì. Không chỉ vậy, vấn đề người khuyết tật đang gặp phải đó chính là tâm lý của họ, của người thân trong gia đình bao bọc nhiều quá hoặc buông xuôi. Người khuyết tật gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm còn bởi không có nguồn tiếp tận cơ hội, như không có điện thoại thông minh để vào mạng, không biết sử dụng mạng xã hội.
Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp tuyển dụng lao động là người khuyết tật nhưng các công ty lại không mặn mà vì thiếu những cơ chế. Trong khi đó, doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật vào làm việc đồng nghĩa với phải thay đổi hết cơ sở hạ tầng để người khuyết tật tiếp cận được...” – Phó Tổng biên tập báo Kinh tế & Đô thị cho biết.
Thống kê của Sở Lao động Thương binh và Xã hội Hà Nội cũng cho thấy, toàn thành phố trên 109.000 người khuyết tật, trong đó có trên 9.600 người khuyết tật đã có việc làm. Con số này còn khiêm tốn so với lực lượng người khuyết tật còn khả năng lao động và tạo ra giá trị cho bản thân và gia đình. Ông Nguyễn Xuân Khánh, Phó Trưởng Ban Thanh niên, Hội Người khuyết tật Hà Nội cho biết: "Đại dịch Covid-19 khiến cho cơ hội việc làm đối với không ít người bình thường đã khó, với người khuyết tật lại càng gặp nhiều trở ngại.
Rào cản đối với người khuyết tật là thiếu thông tin về chính sách ưu đãi mà họ được hưởng. Ngoài ra, rào cản từ nhận thức của người khuyết tật và gia đình họ; điều kiện tiếp cận nơi làm việc và tiếp cận các công trình đô thị hay phương tiện giao thông công cộng với người khuyết tật, đặc biệt là người khuyết tật xe lăn và khiếm thị còn nhiều khó khăn bất cập. Chưa kể, thực tế cho thấy, tâm lý không muốn nhận người khuyết tật vào làm việc là tâm lý chung của nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp…".
Giải pháp thúc đẩy việc làm cho người khuyết tật
Chia sẻ về giải pháp, Phó trưởng Ban Thanh niên, Hội Người khuyết tật Hà Nội Nguyễn Xuân Khánh cũng cho rằng, từ tháng 4/2022 Hội Người khuyết tật TP Hà Nội đã đẩy mạnh trở lại các chương trình kết nối và tạo cơ hội tìm kiếm việc làm phù hợp cho người khuyết tật, trong đó ưu tiên người khuyết tật từ 18-35 tuổi. Thông qua các chương trình ngày Hội việc làm, Hội đã giúp nhiều thanh niên khuyết tật tìm được việc làm có thu nhập, tự tin vượt lên hoàn cảnh, hòa nhập cộng đồng.
“Thông qua các nguồn tài trợ, Hội đã thực hiện các dự án kết nối, tạo việc làm cho hàng trăm người khuyết tật trên địa bàn TP Hà Nội. Hiện chúng tôi cũng đang phối hợp đồng hành với các cựu du học sinh Australia thiết kế và thực hiện thành công dự án DPI project, tạo kênh Y2B kết nối cùng các kênh truyền thông của Hội trong việc giới thiệu thông tin các doanh nghiệp đến người khuyết tật để họ ứng tuyển vị trí phù hợp” – ông Khánh nói.
Còn ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội thì, trung tâm phối hợp chặt chẽ với Hội người khuyết tật TP Hà Nội và các quận huyện và các tổ chức, doanh nghiệp để xây dựng các giải pháp nhằm hỗ trợ người khuyết tật trong việc tìm kiếm cơ hội việc làm, tự tin tham gia thị trường lao động như tổ chức các phiên giao dịch việc làm lồng ghép tuyển dụng lao động là người khuyết tật; các chương trình tư vấn tập trung về chính sách pháp luật lao động và kỹ năng tìm kiếm việc làm; đào tạo đội ngũ tư vấn viên đồng cảnh đủ khả năng tư vấn và hỗ trợ cho người khuyết tật có nhu cầu tìm kiếm việc làm; xây dựng mạng lưới các doanh nghiệp, đơn vị sẵn sàng cung cấp dịch vụ hỗ trợ (tư vấn tâm lý đồng cảnh, kỹ năng sống, tư vấn pháp lý, tư vấn việc làm, tư vấn y tế ...) cho người khuyết tật; chương trình tư vấn online cho người khuyết tật về thị trường lao động…
Là người sáng lập HTX "Vụn Art" cho người khuyết tật, ông Lê Việt Cường, Chủ tịch Hội Người khuyết tật quận Hà Đông khẳng định: Việc đào tạo nguồn nhân lực không chỉ là dạy nghề mà thông qua đó còn là một liệu pháp giúp người khuyết tật phục hồi thương tổn, đặc biệt là những chấn thương tinh thần. Nhiều người khuyết tật cảm thấy tự tin, lạc quan hơn và có thể chủ động trong từng hành vi, cử chỉ, không còn nhút nhát mặc cảm nữa, có em còn bộc lộ năng khiếu của mình. Ông Cường kiến nghị, bên cạnh sự nỗ lực của người khuyết tật, sự hỗ trợ của các Bộ ngành, chính quyền địa phương, sức mạnh cộng đồng như “kiềng ba chân vững chắc” giúp người khuyết tật tự tin và phát triển năng lực bản thân.
“Để giải quyết được nhiều việc làm cho người khuyết tật, rất cần tạo điều kiện cho chính người khuyết tật được khởi nghiệp, hỗ trợ phát triển; có chính sách ưu đãi, tạo môi trường pháp lý thuận lợi, quảng bá sản phẩm của người khuyết tật, có chính sách ưu đãi về thuế, bảo hiểm xã hội, hỗ trợ cơ sở hạ tầng, tiếp cận vốn của Ngân hàng Chính sách xã hội diện tín chấp dễ dàng hơn, quan tâm bảo hộ sở hữu trí tuệ cho doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật…” – ông Cường kiến nghị.
Cho rằng vẫn còn nhiều khoảng trống về chính sách đối với lao động là người khuyết tật, doanh nghiệp do người khuyết tật thành lập, doanh nghiệp có sử dụng lao động là người khuyết tật, bà Đinh Thị Thụy, Phó Chánh Văn phòng Ủy ban Quốc gia người khuyết tật Việt Nam khẳng định, thời gian tới, Ủy ban Quốc gia người khuyết tật Việt Nam sẽ phối hợp cùng các đơn vị liên quan tăng cường rà soát các chính sách để có thể hỗ trợ lao động là người khuyết tật, cụ thể như chính sách ưu đãi về đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho người khuyết tật, giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội đối với người khuyết tật, đa dạng hóa sinh kế bền vững cho người khuyết tật...
