Vatican chuẩn bị cho giai đoạn chuyển giao lịch sử
(PNTĐ) - Đức Giáo hoàng Phanxicô qua đời ngày 21/4/2025 tại Vatican, khép lại một triều đại đầy cảm hứng và cải cách. Vatican bước vào giai đoạn chuyển giao với các nghi thức tang lễ trang nghiêm và chuẩn bị mật nghị Hồng y để bầu tân Giáo hoàng kế nhiệm.
Một kỷ nguyên khép lại
Sáng 21/4/2025, Vatican và cả thế giới Công giáo đã chìm trong nỗi tiếc thương khi Đức Giáo hoàng Phanxicô – vị Giáo hoàng thứ 266 của Giáo hội Công giáo – qua đời tại Casa Santa Marta ở tuổi 88.
Thông báo chính thức được đưa ra vào lúc 9g45 sáng (giờ Vatican) bởi Đức Hồng y Kevin Farrell, Nhiếp chính của Phòng Tông tòa: "Anh chị em thân mến, với nỗi buồn sâu sắc, tôi phải thông báo về cái chết của Đức Thánh Cha Phanxicô. Vào lúc 7g35 sáng nay, Giám mục của Rome, Phanxicô, đã trở về nhà của Chúa Cha... Chúng ta phó thác linh hồn Đức Giáo hoàng Phanxicô cho tình yêu thương vô hạn của Thiên Chúa Ba Ngôi".
Đức Giáo hoàng Phanxicô, tên khai sinh là Jorge Mario Bergoglio, là Giáo hoàng đầu tiên đến từ châu Mỹ Latinh và cũng là người Dòng Tên đầu tiên nắm giữ ngôi vị tối cao của Giáo hội Công giáo. Suốt 12 năm trên cương vị này, ngài được biết đến là một nhà lãnh đạo cải cách, gần gũi với người nghèo, nhấn mạnh tinh thần bác ái và thúc đẩy các cải tổ hướng đến sự bao dung và hiện đại hóa của Giáo hội.
Sau nhiều năm mắc các bệnh về đường hô hấp – hậu quả từ ca phẫu thuật cắt bỏ một phần phổi năm 1957 – Đức Giáo hoàng đã nhập viện ngày 14/2/2025 và được chẩn đoán viêm phổi kép vào ngày 18/2. Sau 38 ngày điều trị tại Bệnh viện Agostino Gemelli, ngài được chuyển về dinh thự Vatican nhưng không thể vượt qua cơn bệnh.
Trước khi qua đời, vào tháng 4/2024, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã phê chuẩn phiên bản cập nhật của sách phụng vụ dành cho nghi lễ tang lễ Giáo hoàng với yêu cầu giản lược và tập trung vào tinh thần phục sinh. Theo Đức Tổng Giám mục Diego Ravelli, Trưởng ban Nghi lễ Tông đồ: "Nghi thức đổi mới này nhằm nhấn mạnh rằng tang lễ của Giáo hoàng là tang lễ của một mục tử và môn đồ của Chúa Kitô chứ không phải của một người quyền lực của thế giới này".
Danh sách người kế nhiệm sau khi Giáo hoàng qua đời
Sự ra đi của Đức Giáo hoàng Phanxicô đã mở ra giai đoạn "Sede Vacante" (Tòa trống) – thời điểm không có Giáo hoàng nắm quyền – và khởi động quá trình chọn người kế vị.
Theo quy định của Giáo hội, các Hồng y dưới 80 tuổi sẽ tham gia mật nghị Hồng y tại Nhà nguyện Sistine, bỏ phiếu để bầu ra tân Giáo hoàng. Trong tổng số hơn 240 Hồng y trên toàn thế giới, hiện có 138 người đủ điều kiện bỏ phiếu – trong đó có 110 người do chính Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm.
Mật nghị diễn ra kín, không tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Mỗi ngày có thể có tối đa 4 vòng bỏ phiếu. Khi một ứng viên đạt đủ 2/3 số phiếu, sẽ được chọn làm Giáo hoàng mới. Khói trắng từ ống khói Nhà nguyện Sistine sẽ báo hiệu tin vui cho toàn thế giới.
Hồng y Peter Turkson (Ghana) – cựu Chủ tịch Hội đồng Công lý và Hòa bình
Hồng y Fridolin Ambongo (CHDC Congo) – Tổng giám mục Kinshasa
Hồng y Luis Antonio Tagle (Philippines) – cựu Tổng giám mục Manila, hiện là Tổng trưởng Truyền giáo
Hồng y Pietro Parolin (Ý) – Bộ trưởng Ngoại giao Tòa thánh Vatican
Hồng y Peter Erdo (Hungary) – Tổng giám mục Esztergom-Budapest
Đặc biệt, nhiều người kỳ vọng vào khả năng Giáo hoàng tiếp theo đến từ châu Phi hoặc châu Á – điều chưa từng xảy ra trong nhiều thế kỷ và phản ánh xu hướng toàn cầu hóa của Giáo hội.
Các nghi thức tổ chức tang lễ và bầu Giáo hoàng mới
Ngay sau khi Đức Giáo hoàng Phanxicô qua đời, Hồng y Kevin Farrell, với tư cách Camerlengo – người phụ trách các vấn đề của Tòa thánh trong thời gian chuyển giao – đã thực hiện các nghi lễ xác nhận cái chết. Theo truyền thống, ông dùng búa bạc gõ ba lần lên trán Đức Giáo hoàng và gọi tên khai sinh để xác nhận chính thức.
Sau đó, ông có trách nhiệm phá hủy Chiếc nhẫn của ngư dân – biểu tượng quyền lực của Giáo hoàng, nhằm đánh dấu sự kết thúc của triều đại. Thi thể của Đức Giáo hoàng sẽ được đặt vào quan tài gỗ đơn, thay vì ba lớp như truyền thống, theo đúng nguyện vọng giản lược nghi lễ của ngài.
Thi hài sẽ được quàn tại Vương cung thánh đường Thánh Peter để tín hữu đến viếng, trước khi được chôn cất tại Vương cung thánh đường Santa Maria Maggiore ở Rome, thay vì hầm mộ các Giáo hoàng.
Các Hồng y sẽ tham dự các phiên họp "đại hội đồng" để bàn bạc công việc hành chính và ấn định thời gian khai mạc mật nghị, dự kiến diễn ra trong khoảng 15 - 20 ngày sau khi Giáo hoàng qua đời.
Trong khi đó, người dân Công giáo khắp nơi trên thế giới sẽ dành 9 ngày để tang (novemdiales) theo truyền thống. Các nghi lễ phụng vụ đặc biệt sẽ được tổ chức tại tất cả các nhà thờ lớn nhỏ.
Khi tân Giáo hoàng được bầu, ngài sẽ đến "Phòng Nước mắt" (sala delle lacrime) – nơi các Giáo hoàng thường xúc động trước sứ mệnh thiêng liêng của mình – trước khi xuất hiện tại ban công Vương cung thánh đường Thánh Peter để ra mắt cộng đồng Công giáo toàn cầu.
Hồng y cao cấp sẽ đọc to công bố: "Habemus Papam!" – Chúng ta đã có Giáo hoàng mới!
Sự ra đi của Đức Giáo hoàng Phanxicô khép lại một chương sử đầy biến động và nhân ái của Giáo hội Công giáo. Trong giai đoạn chuyển giao đầy trọng trách, hàng tỷ tín hữu đang hướng về Vatican với niềm tin, sự kỳ vọng và lời cầu nguyện cho một triều đại mới – nơi Giáo hội tiếp tục là ngọn hải đăng của đức tin, công lý và lòng nhân ái trong thế giới hiện đại.
Thủ tướng và Bộ trưởng Ngoại giao gửi điện chia buồn đến các người đồng cấp tại Tòa Thánh Vatican, sau khi Giáo hoàng Francis qua đời ở tuổi 88.
Bộ Ngoại giao cho biết Thủ tướng Phạm Minh Chính ngày 21/4 gửi điện chia buồn đến Thủ tướng Tòa thánh Vatican, Hồng y Pietro Parolin.
Cùng ngày, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gửi điện chia buồn đến Ngoại trưởng Tòa thánh Vatican, Tổng giám mục Paul Richard Gallagher.
