Vắc xin phế cầu thế hệ mới: Thêm lựa chọn bảo vệ sức khỏe hô hấp cho cộng đồng
(PNTĐ) - Sự xuất hiện của các bệnh đường hô hấp nghiêm trọng trong những năm gần đây, đặc biệt trên nhóm đối tượng dễ tổn thương như người cao tuổi và người có bệnh nền, đã đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc nâng cao hiệu quả phòng ngừa bằng các giải pháp y học tiên tiến. Mới đây, việc đưa vắc xin phế cầu thế hệ mới vào sử dụng tại Việt Nam cho thấy một bước tiến đáng ghi nhận của ngành y tế trong nỗ lực cập nhật các thành tựu y học hiện đại nhằm phục vụ cộng đồng tốt hơn.
Ngày 26/5/2025, vắc xin phế cầu 20 (PCV20) chính thức được triển khai Trung tâm tiêm chủng VNVC Việt Nam. Đây là loại vắc xin thế hệ mới do Tập đoàn Dược phẩm Pfizer (Mỹ) phát triển, có khả năng phòng ngừa 20 chủng vi khuẩn phế cầu - trong đó có nhiều chủng có độc lực cao, thường gây ra các bệnh lý nghiêm trọng như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm tai giữa...
Vắc xin PCV20 hiện đã được phê duyệt sử dụng tại gần 50 quốc gia, bao gồm các nước có hệ thống y tế tiên tiến như Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Úc, và ghi nhận hiệu quả rõ rệt trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do phế cầu khuẩn ở người trưởng thành.
Việc đưa PCV20 vào sử dụng tại Việt Nam diễn ra chỉ hai tuần sau khi một loại vắc xin phế cầu công nghệ mới khác cũng được giới thiệu và triển khai. Sự kiện này cho thấy nỗ lực của các đơn vị cung ứng dịch vụ tiêm chủng trong việc nhanh chóng tiếp cận và phổ cập các tiến bộ y học toàn cầu.
Trong bối cảnh phế cầu khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm và ngày càng có xu hướng kháng kháng sinh, việc mở rộng sử dụng vắc xin có phổ bảo vệ rộng là hướng đi phù hợp, giúp giảm thiểu gánh nặng điều trị và tử vong.
Theo các chuyên gia y tế, phế cầu khuẩn có hơn 100 type huyết thanh, gây bệnh phức tạp và có thể lan rộng trong cộng đồng, nhất là ở những người có hệ miễn dịch suy yếu. Những tiến bộ trong nghiên cứu vắc xin hiện đại đã giúp tạo ra các sản phẩm có khả năng tạo miễn dịch cao, kéo dài và giảm thiểu nhu cầu tiêm nhắc lại – một yếu tố góp phần giảm chi phí y tế và nâng cao tính tuân thủ tiêm chủng.
BS.CKI Bạch Thị Chính - Giám đốc Y khoa Trung tâm tiêm chủng VNVC cho biết: Sự đa dạng của các loại vắc xin phế cầu hiện nay không chỉ phản ánh mức độ phức tạp của tác nhân gây bệnh mà còn cho thấy những tiến bộ vượt bậc trong công nghệ nghiên cứu, sản xuất vắc xin. Vắc xin PCV20 giúp mở rộng phạm vi bảo vệ, đồng thời có tính linh hoạt cao trong chỉ định theo độ tuổi, tình trạng miễn dịch, và yếu tố dịch tễ.
Theo khuyến cáo hiện tại, PCV20 được tiêm cho người từ 18 tuổi trở lên, với lịch tiêm một mũi duy nhất. Trường hợp người dân đã từng tiêm các loại vắc xin phế cầu khác, bác sĩ sẽ căn cứ vào tiền sử tiêm chủng để tư vấn lịch tiêm phù hợp nhằm đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính phế cầu khuẩn gây ra khoảng 1,6 triệu ca tử vong mỗi năm, trong đó có hàng trăm nghìn trường hợp là người lớn tuổi. Một nghiên cứu đăng trên The Lancet Infectious Diseases năm 2021 cho thấy, chỉ riêng trong năm đó, đã có gần 98 triệu ca nhiễm trùng đường hô hấp dưới do phế cầu trên toàn cầu và khoảng 505.000 ca tử vong – tức trung bình mỗi phút có một người thiệt mạng vì các bệnh liên quan đến phế cầu khuẩn.
Tại Việt Nam, thách thức từ bệnh phế cầu càng gia tăng khi dân số đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh, kéo theo sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, COPD… Những yếu tố này làm tăng nguy cơ biến chứng nặng và tử vong nếu mắc bệnh phế cầu. Đáng lo ngại hơn, phế cầu còn có thể đồng nhiễm với các loại virus đường hô hấp khác như cúm, SARS-CoV-2 hay RSV, làm tăng mức độ nặng của bệnh và gánh nặng điều trị.
Trong bối cảnh đó, việc cập nhật và phổ biến các loại vắc xin thế hệ mới như PCV20 là bước đi cần thiết nhằm tăng cường phòng bệnh chủ động cho cộng đồng. Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, điều quan trọng là sự phối hợp giữa hệ thống y tế và người dân trong việc nâng cao nhận thức, chủ động tiêm chủng và bảo vệ sức khỏe cá nhân – đặc biệt với những người ở nhóm nguy cơ cao.
