Xã Ô Diên: Chắt chiu nuôi tinh thần hiếu học
(PNTĐ) - Trên nền tảng truyền thống hiếu học được bồi đắp từ lâu đời, xã Ô Diên (TP Hà Nội) đang từng bước đổi mới công tác giáo dục - khuyến học theo hướng hiện đại. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong dạy và học không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục, mà còn góp phần lan tỏa tinh thần học tập suốt đời trong cộng đồng.
Đền Văn Hiến - biểu tượng của truyền thống hiếu học
Đền Văn Hiến (còn gọi là Văn Hiến Đường) tọa lạc tại làng Hạ Mỗ - vùng đất nổi tiếng khoa bảng của xứ Đoài xưa. Theo các tư liệu lịch sử, đền vốn là một văn chỉ, nơi thờ Khổng Tử, tôn vinh đạo học và ghi danh những người đỗ đạt của làng. Đặc biệt, đền thờ Thái úy Tô Hiến Thành - danh nhân văn võ song toàn, biểu tượng của đức độ, trí tuệ và tinh thần vì nước, vì dân; cùng quan nghề Đỗ Trí Trung - người có nhiều đóng góp cho đời sống văn hóa, học thuật địa phương.
Không chỉ mang giá trị tâm linh, đền Văn Hiến còn là “bảo tàng sống” về truyền thống hiếu học của cộng đồng. Nơi đây hiện còn lưu giữ hệ thống bia Khoa Tràng ghi danh các bậc hiền tài qua nhiều triều đại, cùng bộ mộc bản in sách “Cổ Kim Truyền Lục” - những tư liệu quý phản ánh sinh hoạt học thuật, sáng tác văn chương của người làng. Chính những dấu tích ấy đã hun đúc nên ý thức coi trọng việc học, tôn sư trọng đạo, xem tri thức là con đường lập thân, lập nghiệp bền vững.
Trải qua thăng trầm lịch sử, Đền Văn Hiến vẫn được các thế hệ người dân gìn giữ, tu bổ. Năm 1991, di tích được xếp hạng Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và giáo dục. Với người dân Ô Diên, đền Văn Hiến không chỉ là chốn thờ tự mà còn là điểm tựa tinh thần, nhắc nhớ về trách nhiệm giữ gìn và phát huy truyền thống hiếu học của quê hương.
Từ mạch nguồn văn hiến ấy, tinh thần hiếu học ở Ô Diên không dừng lại ở ký ức hay di tích, mà được tiếp nối sống động trong từng gia đình, dòng họ và cộng đồng. Qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây luôn coi trọng việc học, sẵn sàng chắt chiu, đầu tư cho con em đến trường, khuyến khích học hành đến nơi đến chốn. Theo lời kể của ông Nguyễn Xuân Việt, công chức phụ trách văn hóa xã hội xã Ô Diên, người dân Hạ Mỗ giàu nhờ sự học. “Người dân xác định con cháu trong gia đình tập trung vào việc học. Toàn địa bàn xã Hạ Mỗ (cũ) có rất nhiều con em học hành đỗ đạt, vươn xa. Từng là Thường trực Hội khuyến học xã Hạ Mỗ (cũ) và hiện là Chủ nhiệm Hội cựu sinh viên Hạ Mỗ, ông Việt còn đảm nhiệm vai trò kết nối và hỗ trợ con em Hạ Mỗ trong học tập và việc làm. “Hạ Mỗ từng là điểm tổ chức khen thưởng khuyến học lớn nhất của huyện Đan Phương (cũ). Các em học sinh đạt danh hiệu từ cấp huyện trở lên đến cấp tỉnh, cấp quốc gia, quốc tế, đạt chứng chỉ cao tiếng Anh đều được khen thưởng, thậm chí thưởng nóng. Cùng với đó, cứ vào ngày mùng 8 tháng Giêng hàng năm, xã gặp mặt những người con xa quê, báo cáo về tình hình phát triển và định hướng năm tới của địa phương, từ đó kêu gọi sự chung tay xây dựng. Ngoài ra, các cụm dân cư, các dòng họ lớn đều duy trì quỹ khuyến học và tuyên dương, khen thưởng con cháu đạt thành tích cao trong học tập vào ngày Giỗ tổ”, ông Nguyễn Xuân Việt chia sẻ. Với công tác khuyến học được triển khai bài bản và hiệu quả, những tấm gương học tập tiêu biểu được tuyên dương thường xuyên đã tạo động lực cho phong trào học tập trong toàn xã.
Chuyển đổi số - động lực mới cho giáo dục
Mới đây, ngày 26/12/2025, tại buổi làm việc, tham quan thực tế của Hội Nhà báo thành phố Hà Nội với UBND xã Ô Diên, Phó Chủ tịch UBND xã Bùi Thị Thu Hằng cho biết, từ ngày 1/7/2025, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, toàn xã có 25 trường, trong đó cấp mầm non 9 trường, cấp Tiểu học 9 trường, cấp THCS 7 trường với tổng số gần 18.000 học sinh. Xã đã tập trung chỉ đạo các trường tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị, xây dựng mới, công nhận lại trường chuẩn quốc gia mức độ 2; hoàn thành tốt các chỉ tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch năm học. 100% trường học toàn xã đạt chuẩn quốc gia, trong đó có 21/25 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2. Đặc biệt, xã chú trọng đẩy mạnh các hoạt động giáo dục, đổi mới phương pháp, kỹ thuật giảng dạy đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.
Ghi nhận tại trường mầm non Tân Hội B - trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 cho thấy, việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng bài giảng điện tử, học liệu số và các nền tảng hỗ trợ học tập trực tuyến ngày càng phổ biến. Theo cô giáo Nguyễn Thị Mai Trang, Phó Hiệu trưởng nhà trường, Ban Giám hiệu và các giáo viên tích cực ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và giảng dạy bằng việc số hoá hồ sơ toàn diện, công khai trên website, fanpage của trường. Nhà trường thành lập tổ công nghệ thông tin do Phó Hiệu trưởng phụ trách trong quản lý và giảng dạy, tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng tính tương tác, khơi gợi khả năng tự học, tự tìm tòi của học sinh. Sắp tới, nhà trường sẽ chấm điểm giáo viên trong việc ứng dụng AI. Việc dạy và học không còn bó hẹp trong không gian lớp học truyền thống, mà được mở rộng qua các thiết bị thông minh, các nền tảng học tập trực tuyến để học sinh học mọi lúc, mọi nơi.
Không dừng lại ở nhà trường, chuyển đổi số còn được áp dụng dưới từng mái nhà. Ở Ô Diên có dòng họ Lê Hữu đã phát động học tập ứng dụng AI đầu tiên trong toàn xã bằng việc mở lớp học mang tên “Lê Hữu luyện AI”. Tại lớp học đặc biệt này, từ các con cháu đến các ông bà cao tuổi, từ cán bộ viên chức đến người lao động cùng say mê khám phá thế giới trí tuệ nhân tạo. Lớp học xuất phát từ ý tưởng của ông Lê Hữu Mài, Trưởng ban khuyến học của dòng họ Lê Hữu Hạ Mỗ, một giáo viên nghỉ hưu đã 73 tuổi. Chia sẻ về sự ra đời của lớp học luyện AI, ông Lê Hữu Mài mong muốn thế hệ trẻ trong dòng họ được tiếp cận công nghệ AI từ sớm. “Chính vì thế cho đến giờ phút này, tôi vẫn đang cố gắng động viên các thành viên trong dòng họ học tập. Nếu mình dừng lại, không học là lập tức sẽ bị bỏ lại phía sau ngay”, ông Lê Hữu Mài tâm huyết bày tỏ. Lớp học bắt đầu từ tháng 3/2025, nay sau một thời gian đã xây dựng nên một cộng đồng học tập riêng với gần 200 thành viên. Thông qua fanpage Lê Hữu luyện AI, mỗi thành viên đều đặn chia sẻ quá trình học tập của mình để tổng hợp, đánh giá tiến bộ. Những kiến thức lý thú ấy không chỉ dừng lại trong lớp học mà còn ứng dụng được trong công việc, học hành. Phụ huynh không chỉ quan tâm đến kết quả học tập của con em, mà còn chú trọng đồng hành, định hướng kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả.
Từ mái đền Văn Hiến trầm mặc đến những lớp học ứng dụng công nghệ hôm nay, Ô Diên đang viết tiếp câu chuyện hiếu học của mình bằng ngôn ngữ của thời đại số. Truyền thống không bị lùi lại phía sau, mà trở thành nền tảng để giáo dục và khuyến học đổi mới, phát triển một cách bền vững. Đây không chỉ là cách làm phù hợp với xu thế chung, mà còn là minh chứng cho thấy: Khi truyền thống được trân trọng và đổi mới được thực hiện đúng hướng, giáo dục sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển của mỗi địa phương trong hành trình xây dựng xã hội học tập của Thủ đô.
