Rối loạn nhân cách ranh giới tuổi mới lớn

BS. Lê Công Thiện Trưởng phòng điều trị Tâm thần Nhi, Viện Sức khoẻ tâm thần Quốc gia
Chia sẻ

(PNTĐ) - Rối loạn nhân cách ranh giới (BPD) là một rối loạn tâm thần ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng điều chỉnh cảm xúc của một người. Sự mất kiểm soát cảm xúc này có thể làm tăng tính bốc đồng, ảnh hưởng đến cách một người cảm nhận về bản thân và tác động tiêu cực đến mối quan hệ của họ với những người khác. Bệnh thường xảy ra ở tuổi mới lớn.

Những đối tượng thường gặp

Bệnh có ảnh hưởng nặng nề đến nhân cách, nhận thức, thái độ với cuộc sống xã hội. Đáng nói, nguy cơ tự sát ở những người rối loạn nhân cách ranh giới cao gấp 40 lần so với dân số chung và 8% -10% đã chết do tự sát.

Phần lớn trường hợp, các triệu chứng BPD giảm dần theo tuổi. Các triệu chứng của một số người biến mất ở độ tuổi 40. Với phương pháp điều trị thích hợp, nhiều người mắc BPD học cách quản lý các triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của họ.

Nguyên nhân gây rối loạn nhân cách ranh giới

Theo nghiên cứu, các nguyên nhân gây bệnh thường gặp do: Nguyên nhân di truyền; thay đổi dẫn truyền thần kinh; rối loạn phát triển não bộ; tác nhân môi trường. Trong đó, đáng quan tâm nhất là tác động từ bên ngoài môi trường đến người bệnh.

Các yếu tố môi trường đã được xác định là các điều kiện dễ dẫn đến BPD sớm bao gồm các hành vi ngược đãi trong gia đình, tâm lý của các thành viên trong gia đình và mối quan hệ xung đột giữa cha mẹ và con cái. Những đứa trẻ bị ngược đãi có thể suy ra những đặc điểm tiêu cực của bản thân và những người khác và nghĩ rằng bản thân chúng không thể chấp nhận được và đáng bị ngược đãi.

Rối loạn nhân cách ranh giới tuổi mới lớn - ảnh 1
Ảnh minh họa

Giả định này có thể dẫn đến việc họ coi bản thân là “bất lực, không thể yêu thương hoặc yếu đuối và coi những người khác là nguy hiểm, từ chối hoặc không sẵn sàng”. Vì vậy, trẻ em bị lạm dụng có thể hình thành nhận thức tiêu cực về bản thân, người khác và mối quan hệ với người khác.

Ngoài ra, các nghiên cứu cũng cho thấy mối liên hệ đáng kể giữa lạm dụng tình dục ở trẻ em và khởi phát BPD ở tuổi rất trẻ. Ở thanh thiếu niên mắc BPD, một số tác giả nhận thấy tỷ lệ các sự kiện liên quan đến lạm dụng tình dục cao hơn so với thanh thiếu niên mắc trầm cảm và đối tượng khỏe mạnh.

Các biểu hiện lâm sàng của bệnh

Người mắc rối loạn nhân cách ranh giới thường có các dấu hiệu: Trẻ thực hiện những nỗ lực ”điên cuồng” để tránh bị bỏ rơi; có kiểu quan hệ không ổn định và mãnh liệt; hình ảnh hoặc ý thức về bản thân không ổn định rõ rệt và dai dẳng; thể hiện sự bốc đồng trong ít nhất hai lĩnh vực có khả năng tự gây tổn hại cho bản thân; có hành vi tự sát lặp đi lặp lại hoặc hành vi tự hủy hoại bản thân; biểu hiện bất ổn về cảm xúc mang tính phản ứng rõ rệt; cảm giác trống rỗng triền miên, dễ cảm thấy buồn chán; biểu hiện sự tức giận dữ dội, không thích hợp hoặc khó kiểm soát cơn giận; trong những giai đoạn căng thẳng tột độ, có thể có tình trạng hoang tưởng thoáng qua hoặc các triệu chứng phân ly.

Tuy nhiên, người mắc rối loạn nhân cách ranh giới phải có ít nhất 5/9 tiêu chí với các triệu chứng phải bắt đầu từ giai đoạn đầu của thời kì trưởng thành, nhưng có thể xảy ra trong thời kỳ thanh thiếu niên.

Làm gì để phòng ngừa bệnh

Đặc điểm cơ bản của rối loạn nhân cách ranh giới là không ổn định các mối quan hệ, bốc đồng “sớm nắng chiều mưa”, nay thích làm cái này, mai lại đổi ý.

Nhưng không phải đứa trẻ nào thất thường, bướng bỉnh cũng là rối loạn nhân cách ranh giới, mà trẻ mới lớn thường bướng bỉnh, nên phụ huynh cần bình tĩnh đánh giá hình và tôn trọng con, cũng chưa vội đưa con đi bệnh viện, mà phụ huynh nên gặp bác sĩ trước để tư vấn tâm lý. Vì nhiều trường hợp, chính bố mẹ phải điều trị, vì cách cư xử của bố mẹ là nguyên nhân dẫn đến con bị bệnh.

Ý kiến bạn đọc

Tin cùng chuyên mục

Điều người đàn ông cần

Điều người đàn ông cần

(PNTĐ) - Đã 10 giờ tối, mặc cho Oanh nhắn tin, gọi điện biết bao lần, Hùng vẫn không hồi âm. Sinh nhật Oanh 24 tuổi và cô muốn được Hùng đưa đi chơi  đâu đó. Vậy mà, Hùng vẫn sẵn sàng bỏ rơi cô một cách thê thảm như vậy…
Lo mất đất không cho mẹ... tái giá

Lo mất đất không cho mẹ... tái giá

(PNTĐ) - Đã hơn một tháng nay, mẹ con Bình phải căng lều bạt ăn ngủ ngay trước sân ngôi nhà ba tầng của bà Thuận. Dù có đêm mưa tầm tã, gió lạnh thấu buốt nhưng người mẹ già vẫn kiên quyết không mở cửa cho con gái ruột và đứa cháu ngoại lên 8 tuổi vào nhà. Về phía Bình vẫn chịu khổ bám trụ để ngăn cản mẹ bán ngôi nhà bà đang sở hữu.
Nuôi con trong thời AI

Nuôi con trong thời AI

(PNTĐ) - Đào Ngọc Minh Nguyên, tên gọi ở nhà là Bulma là một cô bé hướng nội, từng chậm nói, không học trường quốc tế, không du học từ nhỏ. Con chỉ lớn lên trong môi trường học tập tại nhà với sự đồng hành trực tiếp của mẹ - chị Lê Kim Ngân và đã đạt được nhiều thành tích đáng nể trong học tập.
“Khuyến sinh” để nâng cao chất lượng dân số

“Khuyến sinh” để nâng cao chất lượng dân số

(PNTĐ) - Là tổ chức chính trị - xã hội có chức năng đại diện, chăm lo cho các tầng lớp phụ nữ, các cấp Hội LHPN Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều chủ trương và hoạt động thiết thực hỗ trợ phụ nữ an tâm sinh con, lồng ghép chặt chẽ với thực hiện Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”; đồng thời thúc đẩy bình đẳng giới, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh theo tinh thần Chỉ thị 06-CT/TƯ của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới.