Lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao nghiêm trọng
(PNTĐ) - Chiều 20/11, góp ý thảo luận tại hội trường Quốc hội, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn Hà Nội) nhấn mạnh: Vẫn còn một khoảng trống chính sách rất quan trọng. Lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao nghiêm trọng và cần được đặt lên hàng ưu tiên chiến lược.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, phát triển nhân lực cho lĩnh vực nông nghiệp và các ngành thiết yếu nhưng đang gặp khó khăn trong việc thu hút người học.
Theo đại biểu, Dự thảo đã thiết kế các cơ chế ưu tiên vượt trội cho văn hóa, nghệ thuật, y tế và những lĩnh vực đặc thù khác (quy định trong điều 2 khoản 3) - điều này cho thấy sự đầu tư đúng hướng của Nhà nước. Tuy vậy, đại biểu cho rằng vẫn còn một khoảng trống chính sách rất quan trọng: Lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao nghiêm trọng và cần được đặt lên hàng ưu tiên chiến lược.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy nhiều ngành xương sống của nông nghiệp như khoa học đất, khoa học cây trồng, chăn nuôi, bảo vệ thực vật, kinh tế - kinh doanh nông nghiệp, phát triển nông thôn, khuyến nông; phòng chống thiên tai, hay các ngành thủy sản và lâm nghiệp… đều rất khó thu hút nguồn nhân lực trẻ, dù nhu cầu của xã hội và doanh nghiệp là rất lớn. Các ngành quan trọng như công nghệ sau thu hoạch hay kỹ thuật tài nguyên nước cũng rơi vào tình trạng tương tự.
Đây đều là những ngành có vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh lương thực, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp bền vững. Nhưng do đặc thù nghề nghiệp vất vả, thu nhập chưa hấp dẫn và thiếu chính sách đủ mạnh, các ngành này chưa tạo được sức hút đối với người học.
Đại biểu dẫn ví dụ tại nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Singapore, Israel, Úc hay Liên minh châu Âu đã áp dụng các giải pháp rất hiệu quả như học bổng mục tiêu, cam kết việc làm, đặt hàng đào tạo, phụ cấp nghề nghiệp, kết nối chặt với doanh nghiệp và tái định vị hình ảnh ngành nghề. Khi có chính sách đủ mạnh và dài hạn, các ngành ít hấp dẫn vẫn có thể thu hút đông đảo người học và đáp ứng tốt nhu cầu xã hội.
Theo đại biểu, Dự thảo hiện đã có chính sách tín dụng cho người học và học bổng cho nghiên cứu sinh, nhưng chưa có cơ chế hỗ trợ riêng cho những ngành thiết yếu đang rất khó thu hút nhân lực, đặc biệt là nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản hay tài nguyên nước. "Đây là khoảng trống chính sách cần được quan tâm"- đại biểu khẳng định và đề nghị bổ sung các cơ chế ưu tiên như học bổng mục tiêu, tín dụng ưu đãi theo ngành, đặt hàng đào tạo và đầu tư mạnh cho phòng thí nghiệm, mô hình thực hành, đồng thời tăng cường hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp để nâng cao sức hấp dẫn và bảo đảm đầu ra cho người học.
Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị bổ sung cơ chế dự báo nhu cầu nhân lực quốc gia theo ngành.
Theo đại biểu, hiện nay, quy mô đào tạo còn dựa nhiều vào tín hiệu thị trường tự phát, dẫn đến lệch cung - cầu: Có những nhóm ngành thu hút số lượng lớn người học nhưng khả năng hấp thụ của thị trường lao động còn hạn chế, trong khi nhiều lĩnh vực thiết yếu phục vụ an ninh lương thực, quản lý tài nguyên, phòng chống thiên tai và phát triển nông nghiệp bền vững lại đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.
Kinh nghiệm của EU, Hàn Quốc và Singapore cho thấy hệ thống dự báo nhân lực theo ngành, theo nghề của quốc gia giúp điều chỉnh quy mô đào tạo rất hiệu quả.
"Vì vậy, cần giao Chính phủ xây dựng và công bố định kỳ dự báo nhân lực quốc gia để định hướng đào tạo và phân bổ nguồn lực hợp lý"- đại biểu Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh.
