Trưng bày di tích Vườn Chuối tại Bảo tàng Hà Nội
(PNTĐ) - Ngày 09/11/2025, tại Bảo tàng Hà Nội, đường Phạm Hùng, phường Từ Liêm đã khai mạc hoạt động trưng bày chuyên đề “Những khám phá khảo cổ từ Vườn Chuối” và công bố kết quả nghiên cứu khoa học ở di tích khảo cổ học Vườn Chuối năm 2025. Đây là hoạt động trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội 2025.
Nội dung trưng bày gồm 5 phần: Hành trình khám phá; Hội tụ và kết tinh các nền văn hóa; Bảo vệ, phát huy giá trị di sản di chỉ Vườn Chuối; Các nhà khoa học gắn với Vườn Chuối, xã Hoài Đức, Hà Nội; Góc trải nghiệm làm nhà khảo cổ học.
Trưng bày giới thiệu gần 1.000 tài liệu, hiện vật, tư liệu, hình ảnh và bản đồ họa mô phỏng các loại hình hiện vật, đời sống sinh hoạt của cư dân làng cổ Vườn Chuối, được sưu tầm, khai quật và nghiên cứu trong nhiều năm qua tại di tích Vườn Chuối. Trong nghệ thuật trưng bày sử dụng công nghệ trình chiếu 3D, 3D mapping; trình chiếu phim ngắn tái hiện về đời sống sinh hoạt cư dân Tiền Đông Sơn và Đông Sơn.
Tại sự kiện, đại diện Bảo tàng Hà Nội đã công bố Quyết định số 3134/QD-UBND ngày 23/6/2025 của UBND Thành phố Hà Nội về việc: Quyết định "Về việc xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá và danh lam thắng cảnh trên địa bàn Thành phố Hà Nội" đối với Di tích khảo cổ di chỉ Vườn Chuối.
Đồng thời, ban tổ chức cũng ra mắt ấn phẩm sách mang tên "Khám phá Vườn Chuối (Hà Nội) qua mùa khai quật năm 2024 - 2025" trong đó giới thiệu: Hành trình khám phá di tích; Giới thiệu những phát hiện và nhận thức mới từ kết quả khai quật nghiên cứu năm 2024 - 2025; Khẳng định Vườn Chuối là nơi hội tụ và kết tinh giá trị văn hóa Việt cổ và Sức sống từ di sản khảo cổ Vườn Chuối trong cuộc sống đương đại.
Di tích Vườn Chuối là địa điểm khảo cổ tiêu biểu cho thời đại Kim khí ở Hà Nội và miền Bắc Việt Nam. Những kết quả nghiên cứu đã chứng minh về sự hiện diện của một làng cổ phát triển liên tục cách ngày nay gần 4.000 năm, qua nhiều giai đoạn từ Văn hóa Phùng Nguyên - Đồng Đậu - Gò Mun đến Đông Sơn và Hậu Đông Sơn trên đất Thăng Long - Hà Nội.
Từ khi được phát hiện vào năm 1969 đến nay, Sở VH&TT Hà Nội đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn thực hiện 11 lần khai quật với tổng diện tích 7.555m2. Đặc biệt, cuộc khai quật khu vực phía Tây từ tháng 3/2024 - 3/2025 trên diện tích 6.000m2 đã làm xuất lộ cơ bản không gian phân bố, những dấu tích quan trọng liên quan đến khu vực cư trú, dấu tích sinh hoạt hàng ngày, các công xưởng chế tác đồ đá, đồ gỗ, nơi chôn cất người chết và nhiều di vật tiêu biểu của giai đoạn văn hóa Tiền Đông Sơn - Đông Sơn.
Từ đầu tháng 4/2025 đến nay, Bảo tàng Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục chỉnh lý, nghiên cứu hệ thống di tích, di vật đã thu thập từ cuộc khai quật phía Tây Vườn Chuối năm 2024. Theo đó, nghiên cứu mặt bằng cư trú của cư dân Vườn Chuối cho thấy quá trình mở rộng và phát triển liên tục của một làng Việt cổ qua các thời kỳ lịch sử. Từ hình thái tụ cư ban đầu trên địa hình cao của các gò đất, với hệ thống hào bao quanh gắn với các dòng chảy tự nhiên, không gian cư trú dần mở rộng xuống các khu vực thấp lân cận và xuất hiện loại hình nhà sàn, nhà dài. Những tư liệu này tiếp tục khẳng định sự hiện diện của một xã hội có tổ chức, với sự phân công lao động đạt trình độ tương đối cao.
