Đề xuất tăng thuế rượu, bia, thuốc lá và thêm nước ngọt có đường từ năm 2027

Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã trình bày báo cáo chi tiết về dự thảo luật sau quá trình tiếp thu, chỉnh lý. Báo cáo phản ánh nỗ lực lớn của cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra trong việc hoàn thiện khung pháp lý thuế, hướng tới sự khả thi, phù hợp thực tiễn và đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Một trong những nội dung nhận được sự đồng thuận cao hơn là việc điều chỉnh thuế suất đối với các mặt hàng truyền thống chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với đề xuất của Chính phủ về việc áp dụng Phương án 1 (mức thuế thấp hơn so với các phương án đề xuất ban đầu) đối với rượu, bia, thuốc lá và dự kiến bắt đầu thực hiện từ năm 2027.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất với đề xuất của Chính phủ, về việc áp dụng phương án 1 (mức thuế thấp hơn) đối với rượu, bia, thuốc lá. (Ảnh: QH/Vietnam+)

Việc điều chỉnh này được cho là phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội hiện tại, vừa đảm bảo mục tiêu điều tiết tiêu dùng, vừa có lộ trình để các doanh nghiệp và thị trường thích ứng.

Điểm gây chú ý và cũng là tâm điểm của nhiều ý kiến trái chiều chính là đề xuất bổ sung nước giải khát có đường vào diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Theo Chủ nhiệm Phan Văn Mãi, đây là "bước đi đầu tiên" nhằm hạn chế sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm nhiều đường, góp phần giải quyết tình trạng thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống.

Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với đề xuất về lộ trình áp dụng thuế suất: 8% từ năm 2027 và tăng lên 10% từ năm 2028. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đại biểu và phản hồi từ hiệp hội, doanh nghiệp vẫn bày tỏ lo ngại về tác động của việc này đến sức mua và tăng trưởng kinh tế, mong muốn một lộ trình phù hợp hơn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã giải trình thêm về sự cần thiết của việc đánh thuế nước giải khát có đường, dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế với 107 quốc gia đã áp dụng loại thuế này (trong đó có 7/11 nước ASEAN) và khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về mức thuế tối thiểu 20% tại Việt Nam.

Bộ trưởng cũng làm rõ các trường hợp không thuộc diện chịu thuế, bao gồm sữa và các sản phẩm từ sữa, thực phẩm dạng lỏng dinh dưỡng, nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai, nước rau, quả nguyên chất và sản phẩm từ ca cao dựa trên tiêu chuẩn quốc gia.

Về thẩm quyền sửa đổi, bổ sung đối tượng chịu thuế, để phù hợp với Hiến pháp và đảm bảo quyền lợi người nộp thuế, dự thảo quy định trường hợp cần thiết sẽ do Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định và báo cáo Quốc hội.

Phiên thảo luận ghi nhận 24 lượt đại biểu phát biểu, nhìn chung đánh giá cao báo cáo tiếp thu nhưng cũng tập trung làm rõ các vấn đề cụ thể về mức thuế, lộ trình, phạm vi áp dụng đối với xăng, điều hòa, nước giải khát, ô tô, thuốc lá và gợi mở nghiên cứu thêm đối với túi nilon, đồ nhựa.

Kết thúc phiên thảo luận, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng đã thể hiện sự cầu thị, lắng nghe bằng những giải trình chi tiết. Bộ trưởng tái khẳng định việc áp thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng là cần thiết để thực hiện cam kết giảm phát thải tại COP26 và thay đổi hành vi người tham gia giao thông, đồng thời khẳng định điều này phù hợp với thông lệ quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng lưu ý về tầm quan trọng của việc lắng nghe ý kiến doanh nghiệp, tính toán cẩn trọng lộ trình tăng thuế để tránh tác động tiêu cực đến người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) vẫn còn những nội dung cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và các bên liên quan trước khi trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp tới.

Cuộc thảo luận này không chỉ định hình chính sách thuế trong tương lai mà còn phản ánh nỗ lực cân bằng giữa mục tiêu tăng thu ngân sách, điều tiết nền kinh tế, bảo vệ môi trường và đặc biệt là nâng cao sức khỏe cho người dân Việt Nam.